Кіріспе
Шамадан тыс, жағымсыз қоршаған орта шуы
Noise pollution, or sound pollution, is the propagation of noise or sound with ranging impacts on the activity of human or animal life, most of which are harmful to a degree. The source of outdoor noise worldwide is mainly caused by machines, transport and propagation systems. Poor urban planning may give rise to noise disintegration or pollution, side by side industrial and residential buildings can result in noise pollution in the residential areas. Some of the main sources of noise in residential areas include loud music, transportation (traffic, rail, airplanes, etc. ), lawn care maintenance, construction, electrical generators, wind turbines, explosions and people. Documented problems associated with noise in urban environments go back as far as ancient Rome. Research suggests that noise pollution in the United States is the highest in low income and racial minority neighborhoods, and noise pollution associated with household electricity generators is an emerging environmental degradation in many developing nations. High noise levels can contribute to cardiovascular effects in humans and an increased incidence of coronary artery disease. In animals, noise can increase the risk of death by altering predator or prey detection and avoidance, interfere with reproduction and navigation, and contribute to permanent hearing loss. A substantial amount of the noise that humans produce occurs in the ocean. Up until recently, most research on noise impacts has been focused on marine mammals, and to a lesser degree, fish. In the past few years, scientists have shifted to conducting studies on invertebrates and their responses to anthropogenic sounds in the marine environment. This research is essential, especially considering that invertebrates make up 75% of marine species, and thus compose a large percentage of ocean food webs.]] Researchers measure noise in terms of pressure, intensity, and frequency. Sound pressure level (SPL) represents the amount of pressure relative to atmospheric pressure during sound wave propagation that can vary with time; this is also known as the sum of the amplitudes of a wave. Sound intensity, measured in Watts per meters squared, represents the flow of sound over a particular area. Although sound pressure and intensity differ, both can describe the level of loudness by comparing the current state to the threshold of hearing; this results in decibel units on the logarithmic scale. The logarithmic scale accommodates the vast range of sound heard by the human ear. Frequency, or pitch, is measured in Hertz (Hz) and reflects the number of sound waves propagated through the air per second. The range of frequencies heard by the human ear range from 20 Hz to 20,000 Hz; however, sensitivity to hearing higher frequencies decreases with age. can register frequencies between 0 and 20 Hz (infrasound), and others, such as bats, can recognize frequencies above 20,000 Hz (ultrasound) to echolocate. Researchers use different weights to account for noise frequency with intensity, as humans do not perceive sound at the same loudness level. C weighting has been used to measure peak sound pressure or impulse noise, similar to loud short lived noises from machinery in occupational settings. Z weighting, also known as zero weighting, represents noise levels without any frequency weights. LAeq terms include:
Day night average level, DNL or LDN: This measurement assesses the cumulative exposure to sound for a 24 hour period (Leq over 24 hrs) of the year, with a 10 dB(A) penalty or weight added to nighttime noise measurements given the increased sensitivity to noise at night. This is calculated from the following equation (United States, Belgium, New Zealand):
Day evening night average level, DENL or Lden: This measurement, commonly used in European countries, assesses the 24 hour average in a year (similar to DNL); however, this measurement separates evening (4 hours, 19:00 23:00 or 7:00pm–11:00pm) from night hours (8 hours, 23:00 7:00 or 11:00pm–7:00am) and adds a 5 dB penalty to evening and 10 dB penalty to nighttime hours. This is calculated from the following equation (most of Europe):
Sound exposure level of A weighted sound, SEL: This measurement represents the total energy for a particular event. SEL is used to describe discrete events in terms of A weighted sound. The difference between SEL and LAmax is that SEL is derived using multiple time points of a particular event in calculating sound levels rather than the peak value.
Шу ластануы немесе дыбыс ластануы – адам немесе жануарлар өміріне әртүрлі әсер ететін, көбінесе белгілі бір дәрежеде зиянды болатын шудың немесе дыбыстың таралуы. Әлемдегі сыртқы шудың басты себебі – машиналар, көлік және тарату жүйелері. Қала құрылысын дұрыс жоспарламау шудың күшеюіне немесе ластануына алып келуі мүмкін, өнеркәсіптік және тұрғын үйлердің қатар орналасуы тұрғын аудандарда шу ластануына себеп болуы мүмкін. Тұрғын аудандардағы шудың негізгі көздері: қатты музыка, көлік (қозғалыс, теміржол, ұшақтар және т.б.), аулаларды күту, құрылыс, электр генераторлары, жел турбиналары, жарылыстар және адамдар. Қалалық ортадағы шумен байланысты проблемалар ежелгі Рим дәуіріне дейін жетеді. Зерттеулер көрсетіп тұрғандай, АҚШ-та шу ластануының деңгейі төмен кірісті және этникалық азшылықтар тұратын аудандарда ең жоғары, ал жеке үйлердегі электр генераторларынан таралатын шу көптеген дамып келе жатқан елдерде қоршаған ортаның нашарлауының жаңа түрі болып табылады. Шудың жоғары деңгейі адамдарда жүрек-қан тамырлары ауруларына және коронарлық артерия ауруларының көбеюіне әкелуі мүмкін. Жануарларда шу, жыртқыштарды немесе жемді анықтау және олардан қашу қабілетін бұзып, көбею және бағыт табу процесіне кедеріл келтіріп, есту қабілетінің жоғалуына себеп болуы мүмкін. Адамдар шығаратын шудың көп бөлігі мұхитта пайда болады. Бұрынғы зерттеулердің көп бөлігі теңіз сүтқоректілеріне, аздаған дәрежеде балықтарға бағытталған. Соңғы жылдары ғалымдар суда тіршілік ететін омыртқасыз жануарлардың және олардың теңіз ортасындағы антропогендік дыбыстарға реакциясын зерттеуге көшті. Бұл зерттеулер өте маңызды, өйткені омыртқасыз жануарлар теңіз түрлерінің 75% құрайды, демек, мұхиттың азық тізбегінің үлкен бөлігін құрайды. Зерттеушілер шуды қысым, қарқындылық және жиілік тұрғысынан өлшейді. Дыбыс қысымы деңгейі (SPL) – дыбыс толқынының таралуы кезінде уақытқа қарай өзгеруі мүмкін атмосфералық қысымға қатысты қысымның мөлшерін көрсетеді; бұл толқын амплитудаларының қосындысы ретінде де белгілі. Дыбыс қарқындылығы, ваттқа метр шаршыға өлшенгенде, белгілі бір аумақтағы дыбыс ағынын көрсетеді. Дыбыс қысымы мен қарқындылығы әртүрлі болғанымен, екеуі де қазіргі күйді есту шегімен салыстыра отырып, дыбыстың күшін сипаттауға мүмкіндік береді, нәтижесінде логарифмдік шкалада децибел бірліктері пайда болады. Логарифмдік шкала адам құлағы еститін дыбыстардың кең ауқымын қамтиды. Жиілік немесе тон герц (Гц) бірлігімен өлшенеді және ауада секундына таралатын дыбыс толқындарының санын көрсетеді. Адам құлағы еститін жиілік диапазоны 20 Гц-тен 20 000 Гц-ке дейін; алайда, жасқа байланысты жоғары жиіліктерді есту сезімталдығы төмендейді. Кейбір жануарлар 0 және 20 Гц арасындағы жиіліктерді (инфрадыбыс) тіркей алады, ал басқалары, мысалы, жартастар, 20 000 Гц жоғары жиіліктерді (ультрадыбыс) анықтап, эхолокация үшін пайдаланады. Зерттеушілер шудың жиілігін қарқындылығымен есептеу үшін әртүрлі салмақтарды қолданады, себебі адамдар дыбысты бірдей күшпен қабылдамайды. C салмағы машиналардан шығатын қысқа мерзімді қатты шуларға ұқсас ең жоғары дыбыс қысымын немесе импульстік шуды өлшеу үшін қолданылады. Z салмағы, сондай-ақ нөлдік салмақ деп те аталады, ешқандай жиілік салмағы жоқ шу деңгейін көрсетеді. LAeq терминдері:
Noise pollution, or sound pollution, is the propagation of noise or sound with ranging impacts on the activity of human or animal life, most of which are harmful to a degree. The source of outdoor noise worldwide is mainly caused by machines, transport and propagation systems. Poor urban planning may give rise to noise disintegration or pollution, side by side industrial and residential buildings can result in noise pollution in the residential areas. Some of the main sources of noise in residential areas include loud music, transportation (traffic, rail, airplanes, etc. ), lawn care maintenance, construction, electrical generators, wind turbines, explosions and people. Documented problems associated with noise in urban environments go back as far as ancient Rome. Research suggests that noise pollution in the United States is the highest in low income and racial minority neighborhoods, and noise pollution associated with household electricity generators is an emerging environmental degradation in many developing nations. High noise levels can contribute to cardiovascular effects in humans and an increased incidence of coronary artery disease. In animals, noise can increase the risk of death by altering predator or prey detection and avoidance, interfere with reproduction and navigation, and contribute to permanent hearing loss. A substantial amount of the noise that humans produce occurs in the ocean. Up until recently, most research on noise impacts has been focused on marine mammals, and to a lesser degree, fish. In the past few years, scientists have shifted to conducting studies on invertebrates and their responses to anthropogenic sounds in the marine environment. This research is essential, especially considering that invertebrates make up 75% of marine species, and thus compose a large percentage of ocean food webs.]] Researchers measure noise in terms of pressure, intensity, and frequency. Sound pressure level (SPL) represents the amount of pressure relative to atmospheric pressure during sound wave propagation that can vary with time; this is also known as the sum of the amplitudes of a wave. Sound intensity, measured in Watts per meters squared, represents the flow of sound over a particular area. Although sound pressure and intensity differ, both can describe the level of loudness by comparing the current state to the threshold of hearing; this results in decibel units on the logarithmic scale. The logarithmic scale accommodates the vast range of sound heard by the human ear. Frequency, or pitch, is measured in Hertz (Hz) and reflects the number of sound waves propagated through the air per second. The range of frequencies heard by the human ear range from 20 Hz to 20,000 Hz; however, sensitivity to hearing higher frequencies decreases with age. can register frequencies between 0 and 20 Hz (infrasound), and others, such as bats, can recognize frequencies above 20,000 Hz (ultrasound) to echolocate. Researchers use different weights to account for noise frequency with intensity, as humans do not perceive sound at the same loudness level. C weighting has been used to measure peak sound pressure or impulse noise, similar to loud short lived noises from machinery in occupational settings. Z weighting, also known as zero weighting, represents noise levels without any frequency weights. LAeq terms include:
Day night average level, DNL or LDN: This measurement assesses the cumulative exposure to sound for a 24 hour period (Leq over 24 hrs) of the year, with a 10 dB(A) penalty or weight added to nighttime noise measurements given the increased sensitivity to noise at night. This is calculated from the following equation (United States, Belgium, New Zealand):
Day evening night average level, DENL or Lden: This measurement, commonly used in European countries, assesses the 24 hour average in a year (similar to DNL); however, this measurement separates evening (4 hours, 19:00 23:00 or 7:00pm–11:00pm) from night hours (8 hours, 23:00 7:00 or 11:00pm–7:00am) and adds a 5 dB penalty to evening and 10 dB penalty to nighttime hours. This is calculated from the following equation (most of Europe):
Sound exposure level of A weighted sound, SEL: This measurement represents the total energy for a particular event. SEL is used to describe discrete events in terms of A weighted sound. The difference between SEL and LAmax is that SEL is derived using multiple time points of a particular event in calculating sound levels rather than the peak value.
Күндізгі-түнгі орташа деңгей, DNL немесе LDN: Бұл өлшеу 24 сағат ішіндегі дыбысқа ұзақ уақыт бойы толуын бағалайды (24 сағат ішіндегі Leq), түнгі шу өлшеміне 10 дБ(A) айыппұл немесе салмақ қосылады, себебі түнде шуға сезімталдық артады. Бұл келесі теңдеуден есептеледі (АҚШ, Бельгия, Жаңа Зеландия):
Noise pollution, or sound pollution, is the propagation of noise or sound with ranging impacts on the activity of human or animal life, most of which are harmful to a degree. The source of outdoor noise worldwide is mainly caused by machines, transport and propagation systems. Poor urban planning may give rise to noise disintegration or pollution, side by side industrial and residential buildings can result in noise pollution in the residential areas. Some of the main sources of noise in residential areas include loud music, transportation (traffic, rail, airplanes, etc. ), lawn care maintenance, construction, electrical generators, wind turbines, explosions and people. Documented problems associated with noise in urban environments go back as far as ancient Rome. Research suggests that noise pollution in the United States is the highest in low income and racial minority neighborhoods, and noise pollution associated with household electricity generators is an emerging environmental degradation in many developing nations. High noise levels can contribute to cardiovascular effects in humans and an increased incidence of coronary artery disease. In animals, noise can increase the risk of death by altering predator or prey detection and avoidance, interfere with reproduction and navigation, and contribute to permanent hearing loss. A substantial amount of the noise that humans produce occurs in the ocean. Up until recently, most research on noise impacts has been focused on marine mammals, and to a lesser degree, fish. In the past few years, scientists have shifted to conducting studies on invertebrates and their responses to anthropogenic sounds in the marine environment. This research is essential, especially considering that invertebrates make up 75% of marine species, and thus compose a large percentage of ocean food webs.]] Researchers measure noise in terms of pressure, intensity, and frequency. Sound pressure level (SPL) represents the amount of pressure relative to atmospheric pressure during sound wave propagation that can vary with time; this is also known as the sum of the amplitudes of a wave. Sound intensity, measured in Watts per meters squared, represents the flow of sound over a particular area. Although sound pressure and intensity differ, both can describe the level of loudness by comparing the current state to the threshold of hearing; this results in decibel units on the logarithmic scale. The logarithmic scale accommodates the vast range of sound heard by the human ear. Frequency, or pitch, is measured in Hertz (Hz) and reflects the number of sound waves propagated through the air per second. The range of frequencies heard by the human ear range from 20 Hz to 20,000 Hz; however, sensitivity to hearing higher frequencies decreases with age. can register frequencies between 0 and 20 Hz (infrasound), and others, such as bats, can recognize frequencies above 20,000 Hz (ultrasound) to echolocate. Researchers use different weights to account for noise frequency with intensity, as humans do not perceive sound at the same loudness level. C weighting has been used to measure peak sound pressure or impulse noise, similar to loud short lived noises from machinery in occupational settings. Z weighting, also known as zero weighting, represents noise levels without any frequency weights. LAeq terms include:
Day night average level, DNL or LDN: This measurement assesses the cumulative exposure to sound for a 24 hour period (Leq over 24 hrs) of the year, with a 10 dB(A) penalty or weight added to nighttime noise measurements given the increased sensitivity to noise at night. This is calculated from the following equation (United States, Belgium, New Zealand):
Day evening night average level, DENL or Lden: This measurement, commonly used in European countries, assesses the 24 hour average in a year (similar to DNL); however, this measurement separates evening (4 hours, 19:00 23:00 or 7:00pm–11:00pm) from night hours (8 hours, 23:00 7:00 or 11:00pm–7:00am) and adds a 5 dB penalty to evening and 10 dB penalty to nighttime hours. This is calculated from the following equation (most of Europe):
Sound exposure level of A weighted sound, SEL: This measurement represents the total energy for a particular event. SEL is used to describe discrete events in terms of A weighted sound. The difference between SEL and LAmax is that SEL is derived using multiple time points of a particular event in calculating sound levels rather than the peak value.
Күндізгі кешкі түнгі орташа деңгей, DENL немесе Lden: Еуропа елдерінде жиі қолданылатын бұл өлшеу бір жылдық 24 сағаттық орташа деңгейді бағалайды (DNL-ге ұқсас); алайда, бұл өлшеу кешкі сағаттарды (4 сағат, 19:00–23:00) түнгі сағаттардан (8 сағат, 23:00–7:00) бөліп, кешкі сағаттарға 5 дБ айыппұл, ал түнгі сағаттарға 10 дБ айыппұл қосады. Бұл келесі теңдеуден есептеледі (Еуропаның көп бөлігі):
Noise pollution, or sound pollution, is the propagation of noise or sound with ranging impacts on the activity of human or animal life, most of which are harmful to a degree. The source of outdoor noise worldwide is mainly caused by machines, transport and propagation systems. Poor urban planning may give rise to noise disintegration or pollution, side by side industrial and residential buildings can result in noise pollution in the residential areas. Some of the main sources of noise in residential areas include loud music, transportation (traffic, rail, airplanes, etc. ), lawn care maintenance, construction, electrical generators, wind turbines, explosions and people. Documented problems associated with noise in urban environments go back as far as ancient Rome. Research suggests that noise pollution in the United States is the highest in low income and racial minority neighborhoods, and noise pollution associated with household electricity generators is an emerging environmental degradation in many developing nations. High noise levels can contribute to cardiovascular effects in humans and an increased incidence of coronary artery disease. In animals, noise can increase the risk of death by altering predator or prey detection and avoidance, interfere with reproduction and navigation, and contribute to permanent hearing loss. A substantial amount of the noise that humans produce occurs in the ocean. Up until recently, most research on noise impacts has been focused on marine mammals, and to a lesser degree, fish. In the past few years, scientists have shifted to conducting studies on invertebrates and their responses to anthropogenic sounds in the marine environment. This research is essential, especially considering that invertebrates make up 75% of marine species, and thus compose a large percentage of ocean food webs.]] Researchers measure noise in terms of pressure, intensity, and frequency. Sound pressure level (SPL) represents the amount of pressure relative to atmospheric pressure during sound wave propagation that can vary with time; this is also known as the sum of the amplitudes of a wave. Sound intensity, measured in Watts per meters squared, represents the flow of sound over a particular area. Although sound pressure and intensity differ, both can describe the level of loudness by comparing the current state to the threshold of hearing; this results in decibel units on the logarithmic scale. The logarithmic scale accommodates the vast range of sound heard by the human ear. Frequency, or pitch, is measured in Hertz (Hz) and reflects the number of sound waves propagated through the air per second. The range of frequencies heard by the human ear range from 20 Hz to 20,000 Hz; however, sensitivity to hearing higher frequencies decreases with age. can register frequencies between 0 and 20 Hz (infrasound), and others, such as bats, can recognize frequencies above 20,000 Hz (ultrasound) to echolocate. Researchers use different weights to account for noise frequency with intensity, as humans do not perceive sound at the same loudness level. C weighting has been used to measure peak sound pressure or impulse noise, similar to loud short lived noises from machinery in occupational settings. Z weighting, also known as zero weighting, represents noise levels without any frequency weights. LAeq terms include:
Day night average level, DNL or LDN: This measurement assesses the cumulative exposure to sound for a 24 hour period (Leq over 24 hrs) of the year, with a 10 dB(A) penalty or weight added to nighttime noise measurements given the increased sensitivity to noise at night. This is calculated from the following equation (United States, Belgium, New Zealand):
Day evening night average level, DENL or Lden: This measurement, commonly used in European countries, assesses the 24 hour average in a year (similar to DNL); however, this measurement separates evening (4 hours, 19:00 23:00 or 7:00pm–11:00pm) from night hours (8 hours, 23:00 7:00 or 11:00pm–7:00am) and adds a 5 dB penalty to evening and 10 dB penalty to nighttime hours. This is calculated from the following equation (most of Europe):
Sound exposure level of A weighted sound, SEL: This measurement represents the total energy for a particular event. SEL is used to describe discrete events in terms of A weighted sound. The difference between SEL and LAmax is that SEL is derived using multiple time points of a particular event in calculating sound levels rather than the peak value.
А салмақталған дыбыстың дыбыс экспозициясы деңгейі, SEL: Бұл өлшеу белгілі бір оқиға үшін жалпы энергияны көрсетеді. SEL дискретті оқиғаларды А салмақталған дыбыс түрінде сипаттау үшін қолданылады. SEL мен LAmax арасындағы айырмашылық – SEL белгілі бір оқиғаның дыбыс деңгейін есептеу үшін бірнеше уақыт нүктелерін пайдаланады, ал LAmax ең жоғары мәнді қолданады.
Noise pollution, or sound pollution, is the propagation of noise or sound with ranging impacts on the activity of human or animal life, most of which are harmful to a degree. The source of outdoor noise worldwide is mainly caused by machines, transport and propagation systems. Poor urban planning may give rise to noise disintegration or pollution, side by side industrial and residential buildings can result in noise pollution in the residential areas. Some of the main sources of noise in residential areas include loud music, transportation (traffic, rail, airplanes, etc. ), lawn care maintenance, construction, electrical generators, wind turbines, explosions and people. Documented problems associated with noise in urban environments go back as far as ancient Rome. Research suggests that noise pollution in the United States is the highest in low income and racial minority neighborhoods, and noise pollution associated with household electricity generators is an emerging environmental degradation in many developing nations. High noise levels can contribute to cardiovascular effects in humans and an increased incidence of coronary artery disease. In animals, noise can increase the risk of death by altering predator or prey detection and avoidance, interfere with reproduction and navigation, and contribute to permanent hearing loss. A substantial amount of the noise that humans produce occurs in the ocean. Up until recently, most research on noise impacts has been focused on marine mammals, and to a lesser degree, fish. In the past few years, scientists have shifted to conducting studies on invertebrates and their responses to anthropogenic sounds in the marine environment. This research is essential, especially considering that invertebrates make up 75% of marine species, and thus compose a large percentage of ocean food webs.]] Researchers measure noise in terms of pressure, intensity, and frequency. Sound pressure level (SPL) represents the amount of pressure relative to atmospheric pressure during sound wave propagation that can vary with time; this is also known as the sum of the amplitudes of a wave. Sound intensity, measured in Watts per meters squared, represents the flow of sound over a particular area. Although sound pressure and intensity differ, both can describe the level of loudness by comparing the current state to the threshold of hearing; this results in decibel units on the logarithmic scale. The logarithmic scale accommodates the vast range of sound heard by the human ear. Frequency, or pitch, is measured in Hertz (Hz) and reflects the number of sound waves propagated through the air per second. The range of frequencies heard by the human ear range from 20 Hz to 20,000 Hz; however, sensitivity to hearing higher frequencies decreases with age. can register frequencies between 0 and 20 Hz (infrasound), and others, such as bats, can recognize frequencies above 20,000 Hz (ultrasound) to echolocate. Researchers use different weights to account for noise frequency with intensity, as humans do not perceive sound at the same loudness level. C weighting has been used to measure peak sound pressure or impulse noise, similar to loud short lived noises from machinery in occupational settings. Z weighting, also known as zero weighting, represents noise levels without any frequency weights. LAeq terms include:
Day night average level, DNL or LDN: This measurement assesses the cumulative exposure to sound for a 24 hour period (Leq over 24 hrs) of the year, with a 10 dB(A) penalty or weight added to nighttime noise measurements given the increased sensitivity to noise at night. This is calculated from the following equation (United States, Belgium, New Zealand):
Day evening night average level, DENL or Lden: This measurement, commonly used in European countries, assesses the 24 hour average in a year (similar to DNL); however, this measurement separates evening (4 hours, 19:00 23:00 or 7:00pm–11:00pm) from night hours (8 hours, 23:00 7:00 or 11:00pm–7:00am) and adds a 5 dB penalty to evening and 10 dB penalty to nighttime hours. This is calculated from the following equation (most of Europe):
Sound exposure level of A weighted sound, SEL: This measurement represents the total energy for a particular event. SEL is used to describe discrete events in terms of A weighted sound. The difference between SEL and LAmax is that SEL is derived using multiple time points of a particular event in calculating sound levels rather than the peak value.
Дыбыс деңгейін өлшегіштер
Дыбысты ауада дыбыс деңгейін өлшегіш арқылы өлшеуге болады, ол микрофоннан, күшейткіштен және уақыт өлшегіштен тұратын құрылғы. Дыбыс деңгейін өлшегіштер әртүрлі жиіліктердегі шуды өлшеуге мүмкіндік береді (әдетте А және С салмақталған деңгейлер). Америка Құрама Штаттарында мұндай құрылғылар Америка Ұлттық Стандарттау Институты бойынша 0, 1 немесе 2 типті деп жіктеледі. 0 типті құрылғылар 1 және 2 типтерінен күтілетін талаптарға сәйкес келуі міндетті емес, себебі ғалымдар оларды зертханалық эталондық стандарттар ретінде пайдаланады. Сонымен қатар, дозиметрлер дозаның проценттік көрсеткішін немесе уақыт бойынша салмақталған орташа мәнін (TWA) есептей алады. Авторлар App Store-дағы барлық қабылдау критерийлеріне сай келген 10 қолданбаны тапты. Осы 10 қолданбаның тек 4-і ғана анықтамалық стандарттан 2 дБ(A) шегінде дәлдік талаптарына сай келді. Қолданба келесі өлшемдерді есептейді: жалпы жұмыс уақыты, мигеттік дыбыс деңгейі, А салмақталған эквивалентті дыбыс деңгейі (LAeq), максималды деңгей (LAmax), С салмақталған ең жоғары дыбыс деңгейі, уақыт бойынша салмақталған орташа (TWA), доза және күтілетін доза. 2019 жылғы әдебиеттерге шолу жасау нәтижесінде шудың ластануы когнитивтік қабілеттердің төмендеуімен байланысты екені анықталды. Еуропалық қоршаған орта агенттігінің мәліметінше, Еуропа бойынша 113 миллион адам 55 децибелден жоғары жол шуының әсерінен зардап шегеді, бұл Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының анықтамасы бойынша адам денсаулығына зиян келтіретін шегі болып табылады. Дыбыс, егер ол ұйқы немесе әңгімелесу сияқты қалыпты іс-әрекеттерге кедергі келтірсе немесе өмір сүру сапасын нашарлатса, қажетсіз болып саналады. 85 А салмақталған децибелден жоғары шу деңгейіне ұзақ уақыт бойы әсер ету есту қабілетінің жоғалуына әкелуі мүмкін. Көлік немесе өнеркәсіптік шуға аз ұшыраған Маабан тайпасының өкілдерін АҚШ халқымен салыстыру, орташа деңгейдегі қоршаған орта шуына ұзақ уақыт бойы әсер ету есту қабілетінің нашарлауына ықпал ететінін көрсетті. Адамның шуға бейімделуінің субъективті жағы әлі толыққанды зерттелмеген. Шуға төзімділік жиі децибел деңгейіне тәуелді емес. Мюррей Шафердің дыбыстық ландшафттарға қатысты зерттеулері осы салаға үлкен үлес қосты. Ол адамдардың шумен субъективті деңгейде қалай байланыс жасайтыны және мұндай субъективтілік мәдениетпен қалай байланысты екені туралы маңызды аргументтер келтіреді. Шафер дыбыстың күштің көрінісі екенін айтады, сондықтан материалдық мәдениет (мысалы, жылдам көліктер немесе Harley Davidson мотоциклінің қосымша құбырлары) қауіпсіздік үшін ғана емес, сонымен қатар дыбыстық ландшафтқа үстемдік ету арқылы күштің көрінісі үшін де дауысы жоғары қозғалтқыштарға ие болады. Бұл саладағы басқа да маңызды зерттеулерді Фонгтың Бангкок (Таиланд) және Лос-Анджелес (Калифорния, АҚШ) арасындағы дыбыстық ландшафттардың ерекшеліктерін салыстырудан көруге болады. Шафердің зерттеулеріне сүйене отырып, Фонгтың зерттеуі аймақтағы қалалық даму деңгейіне байланысты дыбыстық ландшафттардың қалай өзгеретінін көрсетті. Ол шеткері қалалардың дыбыстық ландшафттары ішкі қалалардағыдан өзгеше екенін анықтады. Фонгтың зерттеулері дыбыстық ландшафтқа деген құштарлықты дыбысқа қатысты субъективті көзқарастармен байланыстырып қана қоймай, сонымен қатар қалалық ортадағы әртүрлі дыбыстардың әлеуметтік жағдайлардың айырмашылықтарын көрсететінін дәлелдейді. Шудың ластануы аутизм спектріндегі ересектерге де, балаларға да жағымсыз әсер етеді. Аутизм спектрінің бұзылуы бар адамдарда гиперкузия болуы мүмкін, яғни дыбысқа жоғары сезімталдық. Гиперкузияға ұшыраған аутизммен ауыратын адамдар қорқыныш, алаңдаушылық сияқты жағымсыз эмоциялар мен қатты дыбыстар бар шулы ортада ыңғайсыз физикалық сезімдерді бастан кешіруі мүмкін. Бұл аутизммен ауыратын адамдардың шулы ортадан қашып кетуіне, оқшаулануға және өмір сүру сапасының нашарлауына әкелуі мүмкін. Жоғары өнімділіктегі автомобильдердің эгзосты және дабылдарынан шығатын кенеттен жарылысқан дыбыстар аутизммен ауыратын адамдарға әсер ететін шудың ластану түрлері болып табылады. Шу баланың физикалық және психологиялық денсаулығына қауіп төндіреді және баланың оқуы мен мінез-құлқына кері әсер етуі мүмкін. Қоршаған ортаның денсаулығын сақтау балалар мен қарттардың денсаулығын сақтауда қаншалықты маңызды екенін тұрақты шудың әсері көрсетеді.
Жабайы табиғат
Көлік, кемелер, автомобильдер және ұшақтардың тудыратын шуы жануарлар түрлерінің тірі қалуына әсер етеді және бұрынғы тыныш жерлерге де жете алады. Дыбыстар қоршаған ортада жиі кездессе де, антропогендік шулар жиілігі мен амплитудасының айырмашылығына байланысты ерекшеленеді. Көптеген жануарлар өз түрлестерімен байланысу үшін дыбыстарды пайдаланады, мазмұндау, бағыттану немесе жемтік немесе жыртқыштар туралы хабарлау үшін. Дегенмен, антропогендік шулар түрлердің осы дыбыстарды анықтауын қиындатады, бұл популяция ішіндегі жалпы байланысқа әсер етеді. Жануарлар бір-бірімен байланыса алмаса, бұл көбеюдің төмендеуіне (жұптасуға бола алмауы) және өлім-жітімнің жоғарылауына (жыртқыштарды анықтау үшін байланыс болмауы) әкеледі. Сол зерттеу күндізгі шудың түнгі жарық ластануына қарағанда түнгі ән салудың күшті болжауы екенін көрсетті, бұл құбылыс көбінесе осыған байланысты болады. Антропогендік шулар Неотропикалық қалалық саябақтарындағы құстардың түрлік байлығын азайтты. Зебра финчтер көлік шуына ұшырағанда өз серіктеріне адалдығын жоғалтады. Бұл популяцияның эволюциялық бағытын өзгерте алады, қасиеттерді іріктеп алу арқылы, әдетте басқа қызметтерге жұмсалатын ресурстарды сарқып, осылайша терең генетикалық және эволюциялық салдарға әкеледі.
Неліктен омыртқасыз жануарлар зардап шегеді
Көптеген омыртқасыз жануарлардың антропогендік шуға сезімталдығына қатысты бірнеше себептер анықталды. Омыртқасыздар дыбысты қабылдау үшін эволюциялық дамыған, ал олардың физиологиясының үлкен бөлігі қоршаған ортаның дірілдеуін анықтауға бейімделген. Антенналар немесе организмдегі түктер бөлшектердің қозғалысын сезеді. Теңіз ортасында туындаған антропогендік шу, мысалы, қазық қағу және кемелердің жүрісі бөлшектердің қозғалысы арқылы қабылданады; бұл іс-әрекеттер жақын алаңдағы тітіркендіргіштерге жатады. Сондықтан, антропогендік шу омыртқасыздардың байланысын жасырып қана қоймай, сонымен қатар шудың салдарынан туындаған стресс арқылы басқа биологиялық жүйелердің жұмысына кері әсер етеді. Шабақтың қабығын дұрыс таңдау олардың тірі қалу мүмкіндігіне үлкен үлес қосады. Қабықтар жыртқыштардан, жоғары тұздылықтан және құрғап кетуден қорғайды. Шуға жауап ретінде шабақ қабығын бірнеше рет жерден көтеріп, оны тексеру үшін босатып, содан кейін ішке қайта кіреді. Тіркелген жауаптар жыртқышқа тап болғандағы жауаптарға ұқсас болғандықтан, шабақ дыбыстарды бастапқыда қауіп ретінде қарастырған болуы мүмкін. Алайда, дабыл реакцияларының уақыт өте келе азайғаны байқалды, бұл шабақтың шуға бейімделгенін көрсетеді. Зерттеулер көрсеткендей, дельфиннің дыбыстауы әсер етпесе де, дыбыстық маскируға бейімділігіне байланысты оның үскірігі әсер етеді. Көптеген теңіз популяциялары үшін дыбыс – олардың тірі қалуы үшін қолданылатын негізгі сезім; дыбысты көзден жүздеген, тіпті мыңдаған километр қашықтықта анықтай алады, ал көру су астында ондаған метрмен ғана шектеледі. Бір зерттеуде теңіз экожүйелерінде сейсмикалық шу мен теңіз сонарының күшеюімен бірге киттер мен дельфиндер сияқты киттердің түрлерінің әртүрлілігі төмендегені анықталды. Шудың ластануы балықтардың есту қабілетін нашарлатқан, киттердің популяцияларын өлтірген және оқшаулаған, теңіз түрлерінің стресске қарсы реакциясын күшейткен және түрлердің физиологиясын өзгертеді. Теңіз түрлері шуға сезімтал болғандықтан, теңіз жануарларының көпшілігі бұзылмаған орталарда немесе маңызды антропогендік шуға ұшырамаған жерлерде орналасқан, бұл азық іздеуге және жұптасуға қолайлы орталарды шектейді. Киттер антропогендік шудан қашу үшін көші-қон жолын өзгертіп, сонымен қатар өздерінің дыбыстарын өзгертеді. Көптеген теңіз организмдері үшін дыбыс – қоршаған ортаны білудің негізгі құралы. Мысалы, теңіздегі сүтқоректілер мен балықтардың көптеген түрлері дыбысты бағыт-бағдар, байланыс және азық іздеудің негізгі құралы ретінде пайдаланады. Антропогендік шу жануарларға зиян келтіруі мүмкін, ол жыртқыш немесе олжаны анықтау мен одан аулақ болудағы нәзік тепе-теңдікті өзгертіп, жануарлардың өлім қаупін арттырады және байланыстағы дыбыстарды қолдануға, әсіресе көбеюге, навигацияға және эхолокацияға кедергі келтіреді. Бұл әсерлер тікелей емес ("домино") әсерлер арқылы қоғамдастық ішіндегі өзара әрекеттестікті өзгерте алады. Акустикалық шамадан тыс әсер есту қабілетінің уақытша немесе тұрақты жоғалтуына әкелуі мүмкін. Дауыс ластануы әскери сонардың қатты дыбысына ұшырағаннан кейін жағаға құлаған киттердің кейбір түрлерінің өліміне себеп болуы мүмкін. (сонымен қатар қараңыз) Тіпті теңіз омыртқасыз жануарлары, мысалы, крабтар (Carcinus maenas), кеменің шуынан жағымсыз әсер алады. Үлкен крабтардың кіші крабтарға қарағанда дыбыстардан көбірек зиянды әсер алатыны байқалды. Дауысқа қайта-қайта душар болу бейімделуге әкеледі. Бір кездегі тыныш теңіз ортасы қазір кемелер, мұнай бұрғылау, сонар жабдықтары және сейсмикалық сынақтардан шулы және дүрбелеңді. Адамның тудырған шудың негізгі көздері – сауда кемелері, теңіздегі сонар операциялары, су асты жарылыстары (ядролық) және мұнай мен газ индустриясының сейсмикалық барлаулары. Жүк кемелері винттер мен дизельді қозғалтқыштардан қатты шу шығарады. Бұл шудың ластануы төменгі жиілікті қоршаған орта шуының деңгейін желден туындағаннан жоғарылатады. Байланыс үшін дыбысқа тәуелді киттер сияқты жануарлар осы шудың әсерінен әртүрлі жолмен зардап шегуі мүмкін. Қоршаған ортаның жоғары шуы жануарлардың дауысын күшейтеді, бұл Ломбард эффекті деп аталады. Зерттеушілер төменгі жиілікті сонар белсенді болған кезде, дөңсекі киттердің әнінің ұзындығы ұзақ болғанын анықтады. Су асты шуының ластануы тек мұхиттармен ғана шектелмейді, сонымен қатар тұщы су ортасында да болады. Шудың ластануы Янцзы өзенінде анықталды және Янцзы жұмсақ дельфиндерінің қауіпті жағдайда болуына әкеп соқты. Янцзы өзеніндегі шу ластануы бойынша жүргізілген зерттеуде шудың жоғары деңгейі жұмсақ дельфиндердің есту шегін өзгерткені және олардың тірі қалуына қауіп төндіргені анықталды. Рифтер жаһандық биоәртүрлілікке және өнімділікке үлкен үлес қосады және Жердің қолдау жүйелерінің маңызды бөлігі болып табылады. Адам қызметінен туындаған антропогендік шу рифтердің табиғи дыбыстық ортасындағы су асты шуын арттырды. Мәржан рифтеріндегі шудың ластануының басты көздері қайықтар мен кемелердің іс-әрекеттері. Қайықтар мен кемелердің өтуінен туындаған дыбыс мәржан рифі организмдерінің табиғи дыбыстарымен қабаттасады. Бұл ластану мәржан рифтерін мекендейтін әртүрлі организмдерге әртүрлі әсер етеді және рифтің қабілеттерін зақымдайды және тұрақты нашарлауға әкелуі мүмкін. Сау мәржан рифтері табиғи түрде шулы, толқындардың сынуы мен тастардың құлауының дыбыстарынан, сонымен қатар балықтар мен басқа организмдердің шығаратын дыбыстарынан тұрады. Теңіз организмдері дыбысты бағыт-бағдар, азық іздеу, байланыс және көбею іс-әрекеттері сияқты мақсаттар үшін пайдаланады. Антропогендік шудың бірнеше түрлері мәржан рифтеріндегі теңіз организмдерінің навигация, байланыс және басқа мақсаттар үшін пайдаланатын жиіліктермен сәйкес келеді, бұл мәржан рифтерінің табиғи дыбыстық ортасын бұзады. Уақытша және тұрақты шудың ластануы мәржан рифі организмдерінің таралу, физиологиялық және мінез-құлқы үлгілерінде өзгерістер тудырады. Байқалған өзгерістердің кейбіреулері есту қабілетінің нашарлауы, мәржан балықтарының жүрек соғу жиілігінің артуы және қоныстану аймақтарына жететін дернәсілдер санының азаюы. Нәтижесінде, мұндай өзгерістер тірі қалу деңгейінің төмендеуіне және бүкіл риф экожүйесін өзгертетін үлгілерге әкеледі. Мәржан рифтерін кеңейту үшін маңызды болып табылатын мәржан дернәсілдерінің түрлері бойынша жүргізілген зерттеуде дернәсілдердің сау рифтердің дыбысына қарай бағытталғаны анықталды. Антропогендік іс-әрекеттерден туындаған шу бұл дыбыстық ландшафтті жасыруы мүмкін, дернәсілдердің рифке жүзуіне кедеріл келтіреді. Шудың ластануы мәржан организмдерінің мінез-құлқына қауіп төндіреді. Ұрғашылар еркектердің әніне жауап ретінде қысқа және негізінен төмен жиілікті және амплитудалық дыбыс сигналдарын шығарады. Зерттеулер бұл түрдегі жәндіктердің қатты көлік шуына жауап ретінде жұптасу шақыруын өзгертетінін көрсетті. Лампе және Шмолл (2012) тыныш ортадағы еркек жәндіктердің шамамен 7319 Гц жиіліктегі максималды жиілігі бар екенін анықтады.
Дамуға әсері
Қайық шуы Stylocheilus striatus теңіз қоянның эмбриональды дамуы мен тіршілік қабілетіне әсер ететіні дәлелденді. Антропогендік шу омыртқасыздардың тіршілік етуіне кері әсер ететін қоршаған орта жағдайларын өзгерте алады. Эмбриондар қоршаған ортаның қалыпты өзгерістеріне бейімделе білсе де, шудың зиянды әсеріне төтеп беруге жеткілікті дайын болмайды. Теңіз қоянды зерттеу барысында қайық шуының өмірдің алғашқы кезеңдеріне және ұрықтардың дамуына тигізетін әсерін анықтауға тырысты. Зерттеушілер Француз Полинезиясының Мореа аралындағы лагунадағы теңіз қояндарын зерттеді. Зерттеу үшін гидрофонды қолданып қайық шуының жазбалары алынды. Эксперименттер кеме және құрылыс шуына ұқсас дыбыстардың моллюска (Ruditapes philippinarum), декаподтың (Nephrops norvegicus) және бриттлстердің (Amphiura filiformis) мінез-құлқы мен физиологиясына тигізетін әсерін қарастырды. Острицалар статоцистер арқылы жақын арадағы дыбыс тербелістерін сезеді. Олардан бөлек, олардың беткі қабаттарында су қысымының өзгеруін анықтайтын рецепторлары бар. Кеме шуынан туындайтын дыбыс толқындары 200 Гц-тен төмен болуы мүмкін. Қазық қағу 20 мен 1000 Гц аралығында шу тудырады. Ірі жарылыстар 10-ден 200 Гц-ке дейінгі жиіліктерді де құрауы мүмкін. M. gigas осы шу көздерін анықтай алады, себебі олардың сенсорлық жүйесі 10-1000 Гц диапазонындағы дыбысты сезуге қабілетті. Шу ластану құстардың қоғамдастығы мен түрлердің әртүрлілігіне де өзгеріс енгізді. Антропогендік шулар құс популяциясына теңіз экожүйелерінде байқалатын сияқты әсер етеді, онда шулар көбеюге қабілеттілікті төмендетеді; антропогендік шулардың кедергісінен жыртқыштарды анықтау қиын болады, ұялау аймақтары азаяды, стресс деңгейі жоғарылайды, ал түрлердің саны мен байлығы төмендейді.
Шуды бақылау
Бақылау иерархиясы тұжырымы көбінесе қоршаған ортадағы немесе жұмыс орнындағы шуды азайту үшін қолданылады. Инженерлік шуды бақылау шаралары дыбыстың таралуын азайту және адамдарды артық шуға ұшыраудан қорғау үшін пайдаланылуы мүмкін. Егер шуды бақылау мүмкін болмаса немесе жеткілікті нәтиже бермесе, жеке адамдар шудың зиянды әсерінен өзін қорғау үшін қадамдар жасай алады. Егер адамдар қатты дыбыстармен күнделікті жұмыс істесе, олар есту қабілетін қорғау құралдарын (мысалы, құлаққа салынатын тікпелер немесе құлаққа кигізілетін қорғағыштар) қолдана алады. "Тұнжырап сатып алу" бағдарламалары мен бастамалары кәсіби шуға ұшыраумен күресу мақсатында пайда болды. Бұл бағдарламалар үнсіз құрал-жабдықтарды сатып алуға ынталандырады және өндірушілерді үнсіз жабдықтар жасауға көмектеседі. Жолдардан және басқа да қалалық факторлардан таралатын шуды қала құрылысы және жолдарды жақсы жобалау арқылы азайтуға болады. Жол шуын азайту үшін шу тосқауылдарын орнату, көлік құралдарының жылдамдығын шектеу, жол төсемінің құрылымын өзгерту, ауыр көліктерді шектеу, қозғалысты тегістейтін басқару жүйелерін қолдану (тежеу мен үдеуді азайту үшін) және шиналардың дизайнын жақсарту қажет. Бұл стратегияларды қолданудағы маңызды фактор – жергілікті топографияны, метеорологияны, қозғалыс ережелерін және болжамды шуды азайту шараларын ескере алатын жол шуының компьютерлік моделі. Егер жол құрылысын жоспарлау кезеңінде осы шешімдер ізделсе, шуды азайтуға жұмсалатын шығындар шамалы болуы мүмкін. Ұшақ шуын азайту үшін үнсіз реактивтік қозғалтқыштарды пайдалануға болады. Ұшу бағыттарын және ұшу-қону жолағының уақытын өзгерту әуежайларға жақын тұратын адамдарға көмектеседі.
Елге тән ережелер
1970 жылға дейін үкіметтер шуды қоршаған орта мәселесі емес, "көйкек" ретінде қарастырған. Көптеген шу ластануына қатысты жанжалдар шу көзін шығарушы мен оны қабылдаушы арасындағы келіссөздер арқылы шешіледі. Эскалация процедуралары елдерге қарай өзгеше болуы мүмкін, және жергілікті билік органдарымен, әсіресе полициямен бірлескен іс-қимылдарды қамтуы мүмкін.
Мысыр
2007 жылы Мысырдың Ұлттық зерттеу орталығы Қайыр қаласының орталық бөлігіндегі шу деңгейінің орташасы 90 децибел екенін, ал шу деңгейі ешқашан 70 децибелден төмен түспейтінін анықтады. 1994 жылы заңмен белгіленген шу нормалары орындалмайды. 2018 жылы Дүниежүзілік есту индексі Каирді әлемдегі екінші шулы қала деп жариялады.
Үндістан
Үндістанда шу ластануы үлкен мәселе болып табылады. Үндістан үкіметі фейерверктер мен дыбыс күшейткіштерге қатысты ережелер мен нормаларды қабылдаған, бірақ оларды сақтау өте нашар. Awaaz Foundation – Үндістандағы коммерциялық емес ұйым, ол 2003 жылдан бері түрлі көздерден туындайтын шу ластануын бақылауға, адвокация, қоғамдық мүдделерді қорғау арқылы, халықты хабардар ету және білім беру кампаниялары жүргізу арқылы жұмыс істеп келеді. Қалалық аймақтарда заңдарды күшейту мен қатаң қолдану шараларына қарамастан, ауылдық жерлер әлі де зардап шегуде. Үндістанның Жоғарғы соты кешкі сағат 10-нан кейін дыбыс күшейткіштерде музыка ойнауға тыйым салған. 2015 жылы Ұлттық экологиялық трибунал Делидегі билік органдарына шу ластану жөніндегі нұсқауларды қатаң сақтауды қамтамасыз етуді тапсырды, шудың тек қолайсыздық емес, сонымен қатар психологиялық стресс тудыруы мүмкін екенін айтты. Дегенмен, заңды іске асыру нашар күйде қалуда.
Швеция
Өндіріске тым көп нұқсан келтірмей, шу эмиссиясын қалай азайту керек деген мәселе бүгінде Швециядағы қоршаған ортаны қорғау саласындағы маңызды мәселе болып табылады. Швецияның Еңбек ортасы агенттігі сегіз сағаттық жұмыс уақытында максималды дыбыс деңгейін 80 дБ деп белгілеген. Жұмыс орындарында ыңғайлы түрде сөйлесуге мүмкіндік беру үшін, фондық шу деңгейі 40 дБ-дан аспауы тиіс. Швеция үкіметі шуды оқшаулау және дыбыс сіңіру шараларын, мысалы, шу тоқтату қоршауларын және белсенді шуды бақылау жүйелерін іске қосты.
Ұлыбритания
Rockwool компаниясы құрастырған деректер, минералды жүнді жылу оқшаулау өндірушісі, жергілікті билік органдарының Ақпарат ашықтығы туралы заңға (FOI) жолданған сауалға берген жауаптарына сүйенсек, 2008 жылғы сәуірден 2009 жылға дейінгі кезеңде Ұлыбритания кеңестеріне жеке тұрғын үйлерден келіп түскен шу ластануына қатысты 315 838 шағым түскен. Бұл Ұлыбритания бойынша экологиялық денсаулық сақтау қызметкерлерінің Антиәлеуметтік мінез-құлық (Шотландия) заңының шеңберінде 8 069 шуды жою туралы бұйрық немесе шақыру қағазын беруіне әкеп соқты. Соңғы 12 айда қуатты динамиктер, стереожүйелер және телевизорларды алып тастауды қамтитын 524 техниканы тәркілеуге рұқсат берілді. Вестминстер қалалық кеңесі Ұлыбританиядағы кез келген ауданға қарағанда халыққа шаққанда көбірек шағым алды – 9 814 шу туралы арыз, бұл мың тұрғынға 42,32 шағымды құрайды. 1000 тұрғынға шаққандағы шағымдар саны бойынша ең жоғары рейтингтегі 10 кеңес алқасының сегізі Лондон қаласында орналасқан.
Америка Құрама Штаттары
1972 жылғы Шуды бақылау туралы заң барлық американдықтар үшін олардың денсаулығы мен әл-ауқатына қауіп төндіретін шудан азат қоршаған ортаны құруға бағытталған АҚШ-тың ұлттық саясатын белгіледі. Бұрын Қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) барлық федералдық шуды бақылау шараларын Шуды азайту және бақылау кеңсесі арқылы үйлестірді. 1982 жылы EPA шуды реттеудің жауапкершілігін штаттар мен жергілікті билік органдарына беру мақсатында федералдық шуды бақылау саясатының аясында кеңсеге қаржыландыруды тоқтатты. Алайда, 1972 жылғы Шуды бақылау туралы заң мен 1978 жылғы Тыныш қауымдастықтар туралы заң Конгресс тарапынан күшін жойылған жоқ және бүгінгі күні де қолданыста, бірақ іс жүзінде қаржыландырылмаған. Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарының (CDC) Ұлттық еңбек қауіпсіздігі және денсаулық институты (NIOSH) кәсіби ортадағы шуға ұшырауды зерттейді және 8 сағаттық орташа уақытпен (TWA) немесе жұмыс сменасы үшін 85 дБ(A) және импульстік шу үшін (соққылар немесе жарылыстар сияқты) 140 дБ(A) ұсынылатын әсер ету шегін (REL) ұсынады. Дегенмен, өндіріс және қызмет көрсету салаларында, егер TWA 85 дБ(A)-дан жоғары болса, жұмыс берушілер есту қабілетін сақтау бағдарламасын іске асыруға міндетті. Федералдық әуе шаралары басқармасы (FAA) авиациялық қауымдастықпен бірлесіп, ұшақ шуын бақылау бағдарламасын жүзеге асырады. FAA ұшақ шуынан зардап шеккендерге хабарлау үшін процедура құрды. Федералдық тас жолдар басқармасы (FHWA) 1970 жылғы Федералдық көмек тас жолы туралы заңда белгіленген талаптарға сәйкес, тас жол шуын бақылау үшін шу ережелерін әзірледі. Ережеде әртүрлі жер пайдалану түрлері үшін көлік шуының деңгейін анықтау талаптары және тас жол және құрылыс шуын азайту процедуралары сипатталған. Тұрғын үй және қала құрылысы департаментінің (HUD) 24 CFR 51 бөлігіндегі B тармағында сипатталған шу стандарттары, азаматтарды олардың қауымдастықтарында және тұрғын үйлерінде шамадан тыс шудан қорғау үшін HUD бағдарламаларына қолданылатын ұлттық ең төменгі стандарттарды қамтиды. Мысалы, қоршаған ортаның немесе қауымдастық шуының деңгейі 65 (дБ) -ден жоғары болатын барлық учаскелер шуға ұшыраған аймақтар деп есептеледі, ол "қалыпты жағдайда қабылдауға болмайтын" шу аймақтарын анықтайды, онда қауымдастық шуының деңгейі 65 және 75 дБ аралығында болады. Мұндай жерлерде шуды азайту және шуды басаңдату шаралары іске асырылуы керек. DNL 75 дБ-дан жоғары жерлер "қабылдауға болмайтын" деп есептеледі және Қоғамдық жоспарлау және даму жөніндегі хатшының орынбасарының мақұлдауы қажет. Көлік департаментінің Көлік статистикасы бюросы ұлттық және округтік деңгейдегі ұшақ және тас жол шуы туралы толық деректерге қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін карта құрды. Карта қала жоспаршыларына, сайланған лауазымды тұлғаларға, ғалымдарға және тұрғындарға авиация және мемлекетаралық тас жол шуы туралы ақпарат алуға көмектесуді мақсат етеді. Штаттар мен жергілікті билік органдары әдетте құрылыс нормалары, қала құрылысы және жол құрылысы бойынша нақты заңдарға ие. Шу заңдары мен ережелері муниципалитеттер арасында кеңінен өзгереді және тіпті кейбір қалаларда мүлдем жоқ болуы мүмкін. Ережеде зиянды шу жасауға тыйым салу немесе күнінің белгілі бір уақытында және белгілі бір іс-әрекеттер үшін рұқсат етілген шу деңгейіне қатысты нақты нұсқаулар болуы мүмкін. Шу заңдары дыбысты үш санатқа бөледі. Біріншісі – қоршаған орта шуы, ол белгілі бір ортамен байланысты барлық шудың дыбыс қысымын білдіреді. Екіншісі – тұрақты немесе ауытқитын, бірақ бір сағаттан астам уақытқа созылатын үздіксіз шу. Үшіншісі – тұрақты немесе ауытқитын, бірақ уақыт аралығында реттелі түрде қайталанатын циклдік шу. 1985 жылы Нью-Йорк қаласы алғашқы толыққанды шу кодексін енгізді. Портленд шу кодексі әрбір бұзушылық үшін 5000 долларға дейін айыппұл салуды қарастырады және басқа да ірі АҚШ және Канада қалаларының шу ережелерінің негізі болып табылады.