Ж.б.д. 330 жыл: Александр Македонскийнің Парсыға жорығы мен оқиғалары

Кіріспе

331 330 329 NOTOC

330 жыл б.з. дейінгі Юлиан күнтізбесіне дейінгі рим жылнамасы болды. Сол кезде ол Красс пен Венноның консулдық жылы (немесе, одан да сирек, қала құрылғаннан бастап 424 жыл) деп белгіленген. Бұл жылды 330 жыл б.з. дейін деп атау ерте орта ғасырларда қолданыла бастады, сол кезде Anno Domini күнтізбесі Еуропада жылдарды атаудың басым әдісіне айналды.

Македония империясы

20 қаңтар – Ұлы Александр парсыларды, сатрап Ариобарзан бастаған күштерді жеңеді. Бұл шайқаста Ариобарзанға бар болғаны 700 парсы «өлмейтін» әскер қолдау көрсетті, олар 17 000 сарбаздан тұратын алып македониялық армияны 30 күн бойы тойтарыс берді. Соңында оның әскері Александрдың армиясымен қоршалады, себебі бір парсы шопан парсылардың қорғанысын айналып өтеді. Бірақ, бағынудың орнына, Ариобарзан мен оның 700 «өлмейтіні» соңғы деміне дейін шайқасады. Кейбір тарихшылар оны парсылардың Леониды деп есептейді. 30 қаңтар – Парсы қақпаларының жолын бағындырғаннан кейін Александр Персеполиске кіреді. Ол жерде ол пангректік кек алу соғысының аяқталғанын символдайтын Ксеркс I сарайын салтанатты түрде өртеді. Дарий III-ті іздеуді жалғастырмас бұрын, Александр барлық парсы қазынасын жинап, оны Арпалға тапсырады, ол Экбатанада бас қазынашы ретінде сақтайды. Парменион да Мидияда қалады, ол Александр мен оның жылдам өсіп келе жатқан иеліктері арасында байланыс жасауды қамтамасыз етеді. Александр Атропатты Мидия сатрапы, ал Митренді Армения сатрапы етіп тағайындайды. Эльбурз тауларыннан Каспий теңізіне өтіп, Александр Гирканиядағы Задракартаны басып алады және сатраптар мен парсы беделді тұлғаларының бір тобының бағынуын қабылдайды, олардың кейбіреулерін лауазымдарында растайды. Содан кейін ол батысқа қарай жол тартады және Эльбурз тауларында тұратын Мард тайпасын жеңеді. Ол сондай-ақ Дарийдің грек жалдамалы әскерлерінің бағынуын қабылдайды. Арияда Александрдың армиясы сатрап Сатибарзанды жеңеді, ол бастапқыда бағынуға уәде береді, бірақ кейіннен бүлік көтереді. Содан кейін Александр арийлік Александрия қаласын (қазіргі Герат) құрады. Фрадада, Дрангианада Парменионның ұлы, элиталық македониялық сергек атты әскердің қолбасшысы Филотас Александрдың өміріне қастандық жасады деген айып тағылады. Ол армия тарапынан айыпталып, жазаланып өлтіріледі. Александр Парменионның екінші қолбасшысы Клеандрге құпия хабар жібереді, ол Парменион ұлының өлімі туралы хабардан соң көтеріліс жасауы мүмкін деген қорқынышпен Экбатанада (Мидияда) Парменионды өлтіреді. Парменионның барлық жақтастары жойылды және Александрға жақын адамдар жоғары лауазымдарға тағайындалады.

January 20 – Alexander the Great defeats the Persians, led by satrap Ariobarzanes, at the Persian Gates. In this battle, Ariobarzan, supported by only 700 Persian Immortals, holds the vast Macedonian army of 17,000 men at bay for 30 days. At the end, his troops are surrounded by Alexander's army, because of a Persian shepherd, who leads it around the Persian defenses. However, instead of surrendering, Ariobarzan and his 700 Immortals fight to the last man. Some historians consider him to be the Leonidas of Persia. January 30 – After gaining the Pass of the Persian Gates, Alexander enters Persepolis. There he ceremonially burns down the palace of Xerxes I, as a symbol that the Panhellenic war of revenge is at an end. Before continuing his pursuit of Darius III, who has retreated into Bactria, Alexander assembles all the Persian treasure and entrusts it to Harpalus, who is to hold it at Ecbatana as chief treasurer. Parmenion is also left behind in Media to manage communications between Alexander and the rest of his rapidly growing lands. Alexander appoints Atropates as the satrap of Media while Mithrenes is appointed by Alexander as satrap of Armenia. Crossing the Elburz Mountains to the Caspian Sea, Alexander seizes Zadracarta in Hyrcania and receives the submission of a group of satraps and Persian notables, some of whom he confirms in their offices. He then travels westward and defeats the Mardi, a mountain people who inhabit the Elburz Mountains. He also accepts the surrender of Darius' Greek mercenaries. In Aria, Alexander's army defeats the satrap Satibarzanes, who initially offers to submit, only to later revolt. Alexander then founds the town of Alexandria of the Arians (modern Herat). At Phrada, in Drangiana, Philotas, Parmenion's son and commander of the elite Macedonian companion cavalry, is implicated in an alleged plot against Alexander's life. He is condemned by the army, and executed. A secret message is sent by Alexander to Cleander, Parmenion's second in command, who obediently kills Parmenion at Ecbatana in Media for fear that he will rise up in revolt at the news of his son's death. All of Parmenion's adherents are now eliminated and men close to Alexander are promoted.