Америка Азамат Соғысы: Тампа шайқасы

Кіріспе

Америка Азаматтық Соғысының шайқасы

Тампа шайқасы, сондай-ақ "Тампадағы янки ашуы" деп белгілі, Америка Азаматтық Соғысының шағын ұрысы болды. Ол 1862 жылдың 30 маусымы мен 1 шілдесі аралығында АҚШ Әскери-теңіз күштері мен Флорида штатының Тампа ауылын "қорғауға" бекітілген Конфедерация артиллериялық ротасы арасында өтті. Шағын болғанына қарамастан, Тампа порты Орталық Флорида үшін маңызды сауда орталығы болды, және Тампадан шыққан бірнеше блокада бұзушылар Атлант жағалауынан Флориданың батыс жағалауына дейін созылған Одақтың теңіз блокадасынан үнемі қашып өтетін. 1862 жылдың 30 маусымында Одақтың "Сагамор" атқыш кемесі Тампа шығанағына кіріп, Форт Бруктегі шағын Конфедерация (CSA) гарнизонының қарсыласуын талап етті. Бұл талапты капитан Джон Уильям Пирсон қабылдамады, ал "Сагамор" капитаны А.Дрейк сол күні сағат 18:00-де атыс бастайтыны туралы ескерту жасады. Атқыш кеме сол күні кешке қала мен бекініске қашықтықтан бомбалауды бастады, ал бекініс өз үш ірі зеңбірегімен жауап берді. Екі тарап та айтарлықтай зиян келтірмеді немесе жарақат алғандар болған жоқ, және келесі күні таңертең бекініс қаруларының жете алмайтын қашықтығынан бірнеше оқ атқаннан кейін "Сагамор" Тампа шығанағының аузындағы блокадалық бекетіне қайтып келді. Кейіннен, Одақтың күшті шабуылдары 1862 жылдың қазан айында Форт Брук шайқасында бірнеше блокада бұзушыларды жоюға және 1864 жылдың мамыр айында Одақ күштерінің Форт Брукты қысқа мерзімге басып алуына әкелді.

Өмірбаян

1862 жылдың 13 сәуірінде сағат 11-де Тэмпадан екі шақырым қашықтықтағы аралдың артына одақтық шхуна тірелген кезде дабыл қағылды. Конфедерациялық қарауылдар қалаға хабар беру үшін барлық жолдарға орналастырылды, себебі кеме алдау мақсатында келген болуы мүмкін деп қорқынышты. «Кей-Весттің қаһармандары» (капитан Х. Мюлреннанның Флорида штаттық еріктілері) мүшесі Роберт Уотсонның күнделігінде жазылғандай, «Біз янкилер біздің төменгі жағына әскер түсіріп, кейіннен біздің назарымызды аудару үшін шхунаны пайдаланды деп ойлаймыз». Бір сағаттан кейін шхунадан бейтараптық туы астында қайық жіберілді. Оған Конфедерациялық екі қайық кездесті. Одақтық әскерлер Тэмпаның тапсырылуын талап етті. Уотсонның сөзіне қарағанда, майор Томас оларға қаланың тапсырылмасын айтты. Сонда янки офицері оған әйелдер мен балаларды қаладан шығарып салуға жиырма төрт сағат уақыт берді, өйткені олар осы мерзімнен кейін қалаға шабуыл жасайтын болады. Біздің жігіттер ұрысқа түсу мүмкіндігіне қуанып үш рет шуласты, бұл янки қайығындағылардың көңілін көшіріп, бізді қорқып, тапсыруға дайын деп ойлады. Капитан Смит бізге барлық киім-кешегімізді жинап, өзен бойымен алып кетуді бұйырды, себебі жау күшті болуы мүмкін, ал біз кері шегінуге мәжбүр болсақ, ештеңе алып жүруге үлкеймеуі мүмкін. Күні-түні күшті қарауыл қойылды. 14 сәуірде Уотсон «Дұшпаннан ешқандай белгі жоқ, бірақ оларды іздеудеміз» деп жазды. 1862 жылдың жазында Вашингтонда Конфедерацияның маңызды порттарын басып алып, блокаданы күшейту жоспарлары жасалды, мысалы, 1862 жылдың сәуірінде басып алынған Жаңа Орлеан және Миссисипи өзені бойындағы басқа қалалар (әсіресе Виксбург). Одақтың бас әскери стратегиялары арасында блокада Конфедерацияны кез келген деңгейдегі саудадан толығымен оқшауласа, импортқа тәуелді Конфедерация оларға соғыс жүргізуге қажетті материалдық ресурстар жетіспеуіне байланысты тез тапсыруға мәжбүр болады дегені белгілі болды, өйткені Одақ әскері соғыстың әртүрлі кезеңдерінде Конфедерацияға шабуыл жасауға тырысатын болады.

On April 13, 1862, at 11 a. m., the alarm went up when a Union schooner anchored behind an island two miles from Tampa. Confederate pickets were posted on all the roads into town to sound the alarm because it was feared the ship was a decoy. According to the diary of Robert Watson, a member of the “Key West Avengers” (Captain H. Mulrennan's company of Florida volunteers), “[W]e are of opinion that the Yankees have landed men below us and came in the schooner to draw our attention while they march up in our rear.” After an hour the schooner launched a boat under a flag of truce. It was met by two Confederate boats. The Federals demanded the surrender of Tampa. According to Watson, “Major Thomas told them that he would not surrender it. The Yankee officer then gave him twenty four hours to take the women and children out of the town as they would attack the place at the end of that time. Our men gave three cheers at the prospect of having a fight which made the men in the Yankee boat look down in the mouth as they expected to see us all look frightened and ready to surrender. Capt. Smith told us to take all of our clothing and carry them up the river as the enemy might come too strong for us and should we have to retreat it would be impossible to carry anything with us. A strong picket guard on all day and night.” On April 14 Watson wrote, “No sign of the enemy but there is a bright lookout for them.”

By the summer of 1862, plans were in place in Washington to further tighten this blockade by capturing major ports throughout the Confederacy, à la New Orleans, which was captured in April 1862, as well as other towns along the Mississippi River (most notably Vicksburg). It was common knowledge among the Union's chief military strategists that the sooner the blockade could effectively seal off the Confederacy from any level of commerce, the sooner the import dependent Confederates would be forced to surrender, lacking the materiel necessary to sustain a war of attrition, as the Union infantry would ultimately have to attempt to put on the Confederacy at various points in the war.

Жауынгерлік іс-қимыл

30 маусымда «Сагамор» атты одақтың канонерлік кемесі Тампа шығанағына кіріп, порттарын ашып, қалаға бағытталды. Содан кейін кеме 20 сарбазбен, қарусыздану туын көтеріп қайық жіберді. Капитан Джон Уильям Пирсон генерал Жозеф Финеганға жазған хатында осы оқиға туралы баяндады: «Мен дереу 18 сарбазбен қайықтарымның бірін жабдықтадым, олармен шығанақта кездестім, олардың жағалауыма қонуына жол бермедім. Қайыққа жеткенде, командир лейтенант капитан Дрейк мені қаланың толыққанды бас иеуін талап ету үшін жібергенін хабарлады. Мен оған: «Біз «бас иеу» сөзінің мағынасын түсінбейміз, кітабымызда мұндай әріп жоқ, біз бас имейміз» дедім. Ол сағат 6-да қалаға оқ жаудыра бастайтындарын айтты, мен оған бастауға рұқсат бердім. Сосын біз Оңтүстік Конфедерациясына үш рет шулы дауыспен сәлемдестік, ал одақтың кеме экипажы ештеңе демеді. Сағат 6-да олар ауыр снарядтар мен оқтармен бізге атысты бастады, олардан екі оқтан кейін біз үш 24 фунттық зеңбіректерден жауап бердік. Екі тарап та кешкі сағат 7-ге дейін үздіксіз атыстырып тұрды». Осы кезде «Сагамор» кемесі кері шегінді. 1 шілде күні сағат 10.00 мен 12.00 аралығында канонерлік кеме конфедераттардың зеңбіректердің қашықтығынан атыс жасады. Екі сағаттық түскі үзілістен кейін «Сагамор» тағы екі оқ атты, якорьді көтеріп, кете барды. Конфедераттар тарапынан ешқандай жарақат алған жоқ. Капитан Пирсонның хатында Хиллсбороу округынан және түпнұсқасы Пенсильваниядан шыққан капитан Джеймс Геттис конфедерат батареяларының бірін шешуші түрде басқарғаны айрықша атап көрсетілді.

Салдары

Форт Брук шайқасы келесі қазанда Тампада өткен маңызды шайқас болды. Осы шайқаста Одақтың канонерлік кемесі Форт Брукты қайтадан бомбалады, сонымен бірге жасырын түрде шағын шабуыл тобын түсірді. Шабуыл тобы Хиллсборо өзені бойында жасырылған бірнеше Конфедерацияның блокаданы бұзушы кемелерін тауып жойды, сосын қайтып кетті. Одақ әскерлері 1864 жылдың мамыр айында Тампаға үшінші рет келді. Осы кезде Конфедерацияның соғыс күштері нашарлап, Форт Брукты қорғаған әскерлер маңыздырақ жерлерге ауыстырылды. USS Adela кемесінен түскен әскерлер қарсылықсыз Тампаға қонды, бос тұрған Форт Бруктегі қалған жабдықтарды жойды немесе алып кетті, екі күннен кейін қаладан шығып кетті. Осы шабуыл кезінде Хиллсборо өзеніне тасталған Форт Бруктан екі зеңбірек табылған, олар қалпына келтіріліп, қазір Тампа университетінің кампусындағы Плант паркінде қойылған.