Кіріспе

Кейбір дизельдік қозғалтқыштардың механизмі

Қысымды босату қозғалтқыш тежегіші, қысым тежегіші немесе декомпрессия тежегіші – кейбір дизельдік қозғалтқыштарға орнатылған қозғалтқыш тежегіш механизмі. Іске қосылғанда, ол қысылу соққысы аяқталуға аздай қалғанда цилиндрлердің шығару клапандарын ашып, цилиндрлердегі қысылған газдан құтылып, көлікті баяулатады. 1965 жылы Clessie Cummins қозғалтқыш қысым тежегішіне патент алды, ал оны өндіруші алғашқы компания Jacobs Vehicle Systems болды.

Функция

Жүргізуші қозғалатын көлікте газ педалін босатқанда, көліктің алға қарай қозғалыс күші қозғалтқыштың коленвалын айналдыруды жалғастырады. Дизельді қозғалтқыштардың көпшілігі дроссельді клапанға ие емес, сондықтан дроссельдің орнатылуына қарамастан, ауа әрқашан цилиндрлерге сорылады (өрт сөндіру машиналары және мұнай және газ платформаларындағы генераторлар сияқты, дизельді қозғалтқыштың қашуына жол бермес үшін орнатылған клапанды дизельдерден басқа). Отынсыз ауаның ғана қоспасы, қысылу кезінде қысылғанда, енді ауа серігі ретінде әрекет ете бастайды. Поршень ең жоғары нүктеге жеткеннен кейін, қысылған ауа қоспасы энергиясын поршеньге кері итеріп қайтарады. Нәтижесінде, егер цилиндрге отын беру тоқтатылса да, қысылу кезінде сіңірілген энергияның бір бөлігі коленвалға қайтарылады. Осы қайтарылған энергияның арқасында, көлікке қозғалтқыштан тежеу күші аз түседі. Типикалық қысым тежегіші – қозғалтқыш майын пайдаланатын гидравликалық жүйе, ол жанармай инжекторларының тұтқасының қозғалысын қозғалтқыштың шығару клапанына (лар) жеткізеді. Активацияланғанда, шығару клапаны қозғалтқыштың жоғарғы өлі нүктесіне жақын жерде қысқа уақытқа ашылады және цилиндрдегі қысылған ауаны босатып, ауаның қысылу энергиясы коленвалға қайтарылмайды. Қысымды төмендету тежегіші көлікке жылдамдықты сақтауға немесе тіпті минималды тежеуді пайдалану арқылы жылдамдықты азайтуға көмектеседі. Бұл типтің қуаты қозғалтқыштың қуатына шамамен тең болуы мүмкін. Керісінше, баяулау кезінде бензинді қозғалтқыш жабық дроссельмен жұмыс істейді, бұл ауаның цилиндрлерге еркін ағылуына кедергі келтіреді, нәтижесінде қысылудың жоғарғы нүктесінде босату үшін қысым аз болады. Жабық дроссель, дроссель мен цилиндрлер арасында вакуум жасау арқылы қозғалтқышты тежеуге мүмкіндік береді. Әдетте, қысым тежегішін басқару элементтері қосу/өшіру түймесінен және жиі тежегіштің жұмыс істейтін цилиндрлерінің санын басқаратын таңдағыштан тұрады. Газ және әрекетке келтіру педальдары жүйеге біріктірілген. Активациялану, беріліс қосылғанда, әрекетке келтіру және газ педальдары босатылғанда жүзеге асырылады. Жүргізушінің міндеті – көліктің жүктемесі және жолдың тіктеп тұруы сияқты факторларға байланысты дұрыс беріліс таңдау.

Шектеулер

Қозғалтқыштың қысымды тежегіштерін қолдану көлік құралынан қатты "құбылу", "пулемет атуы" немесе "соққылы бұрғы" сияқты дауыс шығуына себеп болуы мүмкін, әсіресе, шуды басу құрылғысы жоқ көліктерде. Осының салдарынан АҚШ, Канада және Австралиядағы көптеген қалалар мен аудандар қалалық шекарада қысымды тежеуге тыйым салды. Жүргізушілерге "Тежегіштерді қолдануға тыйым салынады", "Қозғалтқышпен тежеуге болмайды", "Джейк тежегіштеріне тыйым салынады", "Қысымды тежеуге тыйым салынады", "Осы жерде қозғалтқышпен тежеуге болмайды", "Қозғалтқышпен тежеуден аулақ болыңыз" немесе "Шуды баспайтын қозғалтқышпен тежеуге тыйым салынады" деген сияқты жазбалары бар жол белгілері орнатылады, және бұл ережелерді бұзу жол айыппұлдары арқылы қамтамасыз етіледі. Мұндай тыйымдар тоқалдау шуын азайту үшін жаңа типтегі шуды басу құрылғылары мен турбокомпрессорларды жасауға әкелді. Jacobs компаниясы "Jake Brake" терминін қолданатын тыйым салатын белгілер олардың тауарлық белгісін бұзады және Jacobs брендінің өнімдерін кемсітеді деп мәлімдейді. АҚШ-тың Огайо штатындағы заңға сәйкес, округтік комиссиялар немесе қалалық кеңестер қысымды тежегіштерді пайдалануға тыйым сала алады. Бұл жергілікті ережелер барлық мемлекеттік және жергілікті жолдарға қолданылады, бірақ тас жолдарға (Interstate highways) қолданбалы емес. Штаттың стандартты "Қозғалтқышпен тежеуге тыйым салынады" белгісі Jacobs брендіне қатысты кемсітуді болдырмау үшін жасалған.