Кіріспе

Соққы беру тәртібі – бұл команданың шабуыл шегіндегі ойыншылардың тамашалаушыға қарсы соққы беру реті. Бейсболда "соққы беру тәртібі" термині ойыншылардың тамашалаушыға қарсы соққы беру кезегін білдіреді. Соққы беру тәртібі – команданың шабуыл стратегиясының маңызды бөлігі. Үлкен лига бейсболында соққы беру тәртібін менеджер анықтайды, ол ойын басталғанға дейін үй тақтасының төрешісіне команда құрамының екі данасын ұсынады, онда команданың бастапқы соққы беру тәртібі жазылған. Үй тақтасының төрешісі әр команданың құрамының бір данасын сақтайды, ал екінші данасын қарсы команданың менеджеріне береді. Үй тақтасының төрешісі қарсы команданың менеджерлеріне құрамдарды тапсырғаннан кейін, соққы беру тәртібі бекітіледі және менеджер тек алмастыру қағидаларына сәйкес ғана өзгерістер жасай алады. Егер команда тәртіпсіз соққы берсе, бұл бейсбол ережелерін бұзу болып саналады және жазаға тартылады. Диксон бейсбол сөздігінде айтылғандай, команда "айналып өткен" деп есептеледі, егер команданың тоғыз ойыншысы тақтаға шығып, бірінші ойыншы қайтадан соққы беруге келсе. Алайда, Dictionary.com сайтында "айналып өту" дегеніміз – "бір иннинг ішінде команданың әрбір ойыншысы соққы беруге мүмкіндік алғанда" делінген. Бұл ресми статистика емес. Тоғыз ойыншының соққы беруге мүмкіндік алуы керек пе, әлде бірінші ойыншы қайтадан соққы беруге келгенде ғана "айналып өткен" деп есептелуі керек пе деген пікірлер әртүрлі. Қазіргі американдық бейсболда соққы беру орындарында лақап аттары бар: бірінші орынға "жетекші", төртінші орынға "тазалаушы", ал тоғызыншы орынға "соңғы" деп атайды. Басқалары реттік нөмірлерімен немесе "# орын" терминімен белгілі (мысалы, үшінші орынды соққышы – 3-орын). Сондай-ақ, үшінші, төртінші және бесінші соққышылар жиі "жүрек" немесе "негізгі" деп аталады, ал жетінші, сегізінші және тоғызыншы соққышылар "қатардың төменгі жағы" деп аталады, бұл атау олардың соққы беру орнына және олардың шабуылдық қабілетінің жетіспеуіне сілтеме жасайды. Әр иннингтің басында соққы беру тәртібі алдыңғы иннингте тоқтаған жерден жалғасады, ол бірінші соққышымен қайтадан бастау үшін қалпына келтірілмейді. Егер ағымдағы соққышы алдыңғы иннингте соққысын аяқтамаса (өйткені бас жүгіруші үшінші рет аут болады, оны ұстап алады немесе ұрлап алады), ол келесі иннингті соққы санағы 0:0-ге қайта орнатылған күйде бастайды. Бұл ойыншылардың барлығы шамамен бірдей соққы беру мүмкіндігіне ие болуын қамтамасыз етеді, бірақ ойын көбінесе соңғы цикл аяқталғанға дейін аяқталады, сондықтан бірінші соққышы (мысалы) әдетте тоғызыншы соққышыдан бір тақтаға көбірек соққы береді, бұл тактикалық шешімдерге әсер ететін маңызды айырмашылық. Бұл әр соққышының "соққылар" ресми санымен толық сәйкес келмейді, өйткені жүгірушіні алға жылжытатын құрбандық (құлақтандыру немесе жоғары соққы) немесе серуендеу (негізге немесе соққыға байланысты) "соққылар" қатарына жатпайды, өйткені олар көбінесе соққышының бақылауынан тыс және оның соққы беру орташа көрсеткішіне зиян келтірмейді (соққыларға арналған базалық соққылар).

Беттеу реті

Бейсболдың немесе 19-ғасырдың ортасынан бастап раундердің алғашқы түрлерінде соққы берудің белгілі бір реті болмаған; базада тұрмаған кез келген ойыншы соққы беруге шақырылуы мүмкін еді. Соққы берудің нақты ретін Александр Картрайт ойлап тапқан деседі, ол сондай-ақ қате доп (фолл-болл) және жүгірушіге тигізудің орнына таңба қою (таг) сияқты ережелерді енгізді, сонымен қатар шортстоп позициясын құрастырды. Дегенмен, 1880 жылдары ұйымдастырылған бейсбол алғашқы тастаудан бұрын соққы беру ретін жариялауды міндетті етті.

1-ші соққышы

Беттеу реті бойынша бірінші орынды иеленген ойыншы бастаушы соққышы деп аталады. Бастаушы соққышы дәстүрлі түрде жоғары базаға шығу көрсеткішімен, тақтадағы тәртібімен, соққыны басқару қабілетімен, жақсы жылдамдықпен және базаларды ұрлау мүмкіндігімен ерекшеленеді. Бейсбол менеджерлері көбінесе тазалаушыдан бұрын базаға жетуі мүмкін соққышыларды қояды, сонда төртінші соққышы осы базадан өткен ойыншыларды үйге жеткізіп, ұпай жинауға "тазалай" алады. Оның басты мақсаты – ұпай жинау, бірақ ол өзі де ұпай жинауға тиіс. Тазалауды орындау үшін ерекше талант пен маңызды жағдайларда (мысалы, екі аут кезінде базалар толы болғанда) күшті соққы беру қабілеті қажет. #4 соққышының мысалдары: Эдгар Мартинес, Лу Гериг, Джо ДиМаджио, Эдди Мэтьюс, Норм Кэш, Вилли МакКови, Билли Уильямс, Тони Перес, Фред МакГриф, Эдди Мюррей, Даниэль Мерфи, Алекс Родригес, Принс Филдер, Дэвид Ортиз және Райан Ховард. Тазалаушы соққышының теориясы бойынша, ойын басында егер алғашқы үш соққышының кем дегенде біреуі бір базаға жетсе немесе жүрсе, содан кейін үйге соққы салғанда бір емес, екі немесе одан да көп ұпай жинауға болады ("жеке" үйге соққы). Егер үш ойыншы да базаға жетіп, базаларды толтырса, тазалаушы соққышы төрт ұпай жинап, "үлкен дубль" соғу мүмкіндігіне ие болады. Бірақ тіпті "үлкен дубль" соқпаса да, бұл соққышы жоғары соққы орташасымен және жиі жүру арқылы иннингті ұзартуға қабілетті. Алайда, 1920 жылға дейін үйге соққылар сирек болғандықтан, үйге соққы соққышын төртінші орынға қою идеясының дамуы баяу болды. Дегенмен, бейсбол тарихының басында-ақ осы лауазымға жақсы ұпай жинаушының қажеттілігі мойындалды, бұл ойыншы-менеджер Кап Ансонның осы орынға өзінің атын жазуымен дәлелденеді. Ойын күшіне басымдық берген сайын, төртінші орынға үйге соққы соққышын қою тенденциясы дами түсті. 1904 жылы спорт журналисі Тим Мурнэйн команданың ең күшті соққышысы төртінші орында екенін нақты айтты. Чикаго "Кабс" клубының менеджері Джо Мэддон 2017 жылғы "Кабс" маусымының басында питчерді #8 орынға қойды.

Брэгэннің идеясы

1956 жылы 18 тамызда жоғары лига бапкері Бобби Браган ең үздік соққышын бастапқы позицияға қойып, қалған ойыншыларын соққы беру көрсеткіші төмендеу ретпен орналастырды. 1966 жылы жарық көрген "Пайыздық бейсбол" кітабында Эрншоу Кук Браганның құрамы маусым сайын 1-2 қосымша жеңіс әкелетінін мәлімдеді. Компьютерлік симуляция Браганның құрамының артықшылығын көрсетті.