Кіріспе
Үйдегі кинотеатрға арналған дербес компьютер (HTPC) немесе медиа орталық компьютері – жеке компьютердің кейбір немесе барлық мүмкіндіктерін бейне, фотосурет, аудио ойнату және кейде бейне жазу функциясына бағытталған бағдарламалық қамтамасыз етумен біріктіретін жинақы құрылғы. 2000-жылдардың ортасынан бері ойын консольдары және арнайы медиа құрылғылары сияқты басқа да тұтынушы электроникасы бейне және музыкалық мазмұнды басқару мүмкіндігіне ие болды. "Медиа орталығы" термині стандартты дербес компьютерлерде жұмыс істеуге арналған арнайы бағдарламалық жасақтаманы да білдіреді. HTPC және басқа жинақы құрылғылар үй кинотеатрының компоненттерін үй ойын-сауық жүйесімен бірге орналасқан бірлікке біріктіреді. HTPC жүйесі әдетте қашықтан басқару пультімен жабдықталған, ал бағдарламалық интерфейсі әдетте 10 фут (3 метр) қашықтықтан пайдалануға ыңғайлы интерфейс дизайнымен жасалған, осылайша оны әдеттегі теледидар көру қашықтығынан жақсы көруге болады. HTPC-ді компьютерге бейне бағдарламаларын немесе музыка қосуға қажетті жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етумен алдын ала орнатылған күйде сатып алуға болады. Хоббишілер бағдарламалық қамтамасыз ету негізінде HTPC құру үшін жеке компоненттерден жүйе жинақтай алады. 2007 жылдан бері цифрлық медиа ойнатқыштар мен смарт-теледидар бағдарламалық қамтамасыз етілімі бейне ойын консольдары, Blu-ray ойнатқыштар, желілік медиа ойнатқыштар, телевизорлар және приставкалар сияқты тұтынушы электроникасына бағдарламалық немесе аппараттық өзгерістер арқылы енгізілді. Арнайы құрылғылардың кең қолжетімділігі және ақылы немесе тегін онлайн контент көп мақсатты (және қымбат) дербес компьютерлерге балама ұсынады.
A home theater PC (HTPC) or media center computer is a convergent device that combines some or all the capabilities of a personal computer with a software application that focuses on video, photo, audio playback, and sometimes video recording functionality. Since the mid 2000s, other types of consumer electronics, including game consoles and dedicated media devices, have crossed over to manage video and music content. The term "media center" also refers to specialized application software designed to run on standard personal computers. HTPC and other convergent devices integrate components of a home theater into a unit co located with a home entertainment system. An HTPC system typically has a remote control and the software interface normally has a 10 foot (3 m) user interface design so that it can be comfortably viewed at typical television viewing distances. An HTPC can be purchased pre configured with the required hardware and software needed to add video programming or music to the PC. Enthusiasts can also piece together a system out of discrete components as part of a software based HTPC. Since 2007, digital media players and smart TV software has been incorporated into consumer electronics through software or hardware changes including video game consoles, Blu ray players, networked media players, televisions, and set top boxes. The increased availability of specialized devices, coupled with paid and free digital online content, now offers an alternative to multipurpose (and more costly) personal computers.
Тарих
HTPC тұжырымдамасы бірнеше технологиялық жаңалықтардың нәтижесінде пайда болды, оның ішінде жоғары қуатты үй компьютерлері, цифрлық медиа және стандартты ажыратымдылықтағы CRT-ден жоғары ажыратымдылықтағы мониторларға, проекторларға және үлкен экранды теледидарларға көшу осыған себеп болды. Телевизорлар мен жеке компьютерлерді біріктіру 1980-жылдардың соңында Amiga компьютерлеріне Video Toaster арқылы қосылатын тюнерлік карталармен басталды. Бұл бейімделу экранда эфирлік немесе кабельдік контентті шағын бейне терезесінде көрсетуге мүмкіндік берді. Apple Computer компаниясы 1993 жылдың соңында Macintosh LC 520 шассиіне орнатылған тюнерлік картасы бар Macintosh TV-ді әзірледі, бірақ ол нарықтан тек 10 000 данамен ғана шығарылды. 1996 жылы Gateway 2000 Destination компьютерін ұсынды, оған тюнерлік және бейне карталары кірді. Бұл құрылғының құны 4000 долларға бағаланды және бір түсті мониторда теледидар мен компьютер функцияларын біріктірді. 2000 жылға қарай DVD ойнатқыштар кеңінен таралды және тұтынушылар сурет сапасын жақсартудың жолдарын іздеді. DVD ойнатқыштың орнына компьютерді пайдаланудың артықшылығы ПК-ны үй медиа құрылғысы ретінде қолдануды кеңейтті. Атап айтқанда, жақсырақ бейне сапасы бар прогрессивті сканерлеуді қолдайтын DVD ойнатқыштарды (480p, 480i орнына) іздеген тұтынушылар өте қымбат DVD ойнатқыштардың орнына өз компьютерлерін қарастыра бастады. DVD ойнатқыштардың бағасы төмендеген сайын, компьютерлердің және олардың бейне өңдеу және сақтау мүмкіндіктері де төмендеді. 2000 жылы DeCSS алгоритмін пайдаланатын DVD шифрлау бағдарламалық қамтамасыз етуі DVD иелеріне DVD бейне кітапханаларын қатты дискілерде сақтауға мүмкіндік берді. TiVo және ReplayTV сияқты жаңалықтар көрермендерге арнайы компьютерлерді пайдалана отырып, эфирлік контентті сақтауға және уақытын өзгертуге мүмкіндік берді. Мысалы, ReplayTV VxWorks платформасында жұмыс істеді. Мұндай мүмкіндіктерді компьютерге енгізу компьютер құрастырумен және бағдарламалаумен айналысатын хоббишілердің қабілетіне сай болды. Мұндай DIY жобаларының басты артықшылықтары – төмен құн және кең мүмкіндіктер. Аппараттық жақсартулар тағы бір мәселені анықтады: бейнелерді қашықтан ойнатуды және басқаруды жеңілдететін медиа басқару бағдарламасының болмауы. XBMC – Xbox-ты үй кинотеатры ретінде пайдалануға бағытталған, бірақ кейін Windows және Macintosh операциялық жүйелеріне Boxee және Plex сияқты түрлерде портталған еркін және ашық бағдарламалық жоба. Негізгі коммерциялық бағдарламалық пакеттерге Microsoft-тың Windows XP Media Center Edition (2002) және Apple-дың Front Row (2005) кірді, олар Mac OS X 10.7 нұсқасына дейін бірге келді. 2006 жылдың басында осы интеграцияның коммерциялық мысалы Apple Remote, 5.1 сандық дыбыс және ортақ медиа ойнатуға арналған жаңартылған Front Row интерфейсі бар Mac mini болды. Осы мүмкіндіктер мен Mini-нің ықшам корпусының арқасында тұтынушылар Mini-ді Mac негізіндегі үй кинотеатры ПК ретінде пайдалана бастады. Цифрлық кабельдік және спутниктік теледидар кеңінен таралған кезде HTPC бағдарламалық қамтамасыз етуі сыртқы декодерлік қораптарға және олармен бірге келетін абоненттік төлемдерге көбірек тәуелді болды. Мысалы, MythTV QAM тюнерін пайдалана отырып, эфир арқылы немесе кабель арқылы таратылатын шифрланбаған HDTV ағындарын жаза алады. Алайда, АҚШ-тың көптеген кабельдік және спутниктік операторлары тек "негізгі емес" контент үшін шифрланған HD ағындарын ұсынады, оларды тек OpenCable мақұлдаған аппараттық немесе бағдарламалық қамтамасыз ету арқылы ғана ашуға болады. 2009 жылдың қыркүйегінде cableCARD құрылғыларына OEM шектеулері ресми түрде алынып тасталды, бұл HTPC интеграциясының мүмкіндігін ашты. Толық цифрлық HDTV дисплейлерінің пайда болуы HTPC жүйесінің құндылығы мен пайдалану оңайлығын арттырды. Цифрлық проекторлар, плазмалық және ЖК дисплейлері көбінесе VGA, DVI және компоненттік бейнелерді қоса алғанда, компьютерлік бейне шығыстарын қабылдау үшін алдын ала конфигурацияланған. Сонымен қатар, компьютерлер мен дисплейлер кескінді экранның пішіміне және ажыратымдылығына сәйкес келтіру үшін бейне масштабтаушыларды қамтуы мүмкін. Сол сияқты, компьютерлерде аудио және бейне сигналдарын үй кинотеатры дисплейлеріне немесе AV ресиверлеріне жіберуге арналған HDMI порттары да болды. Компьютер мен үй кинотеатры дисплейлерінің қарапайым интеграциясы интернет арқылы толық цифрлық контентті таратуға мүмкіндік берді. Мысалы, 2007 жылға қарай Netflix-тің "тез көру" абоненттері Plex және XBMC сияқты қосымшалармен немесе браузер арқылы HTPC-лерінде ағынмен жүретін контентті көре алатын болды. Hulu, YouTube және NBC, CBS және PBS сияқты телеарналар үшін де ұқсас қосымшалар қол жетімді.
Теледидар байланысы
Стандартты компьютерлік құрылғылар әдетте CRT немесе LCD дисплейге қосылады, ал HTPC-лер теледидарға қосылу үшін жасалған. Барлық HTPC-лер HDMI, DVI, DisplayPort, компоненттік бейне, VGA (кейбір LCD теледидарлар үшін), S-Video немесе композиттік бейне шығысын қолданатын теледидарға шығу мүмкіндігімен жабдырылуы керек.
Қашықтан басқару
Соңғы жылдары үй развлегіші құрылғылары, оның ішінде ойын жүйелері, DVR, Blu-Ray ойнатқыштар және Roku сияқты арнайы құрылғылар жергілікті бейне, музыка және ағынды интернет мазмұнын басқаруды бастады. Сол сияқты, Verizon-ның FiOS сияқты кейбір басқарылатын бейне қызметтері пайдаланушыларға өздерінің жеке компьютерлеріндегі фотосуреттерін, бейнелерін және музыкасын FiOS топтық қорапшасына, оның ішінде DVR-ға қосуға мүмкіндік береді. Nintendo Wii, Sony PlayStation 3 және Microsoft Xbox 360 сияқты ойын жүйелері бастапқы ойынға бағытталғаннан асып, медиа басқаруды қолдайды. Есептеу қуаты артып, құны төмендеген сайын, дәстүрлі медиа құрылғылары, мысалы, теледидарлар желілік мүмкіндіктерге ие болды. Sony, Samsung және LG (бірнеше мысал келтірсек) компанияларының Smart TV-лері иелеріне интернетте қолжетімді тегін немесе жазылымдық медиа мазмұнын пайдалануға мүмкіндік беретін модельдерді ұсынады. Онлайн контенттің, соның ішінде музыка, бейне және ойындардың жылдам өсуі тұтынушыларға осы желілік құрылғыларды қолдануды жеңілдетті. Мысалы, YouTube көптеген желілік құрылғыларда қолжетімді кең таралған қосымша бағдарлама. Netflix көптеген тұтынушы электроника өндірушілерімен келісімдер жасап, олардың интерфейсін ағынды тіркелген абоненттерге ұсынды. Netflix пен тұтынушы электроника өндірушілері арасындағы осы симбиотикалық қарым-қатынас Netflix-ті АҚШ-тағы ең ірі жазылымдық бейне қызметіне айналдырды, ол ең жоғары жүктеме кезінде АҚШ жолақтың 20%-ға дейін пайдаланады. Apple, Amazon.com және Blockbuster сияқты басқа да цифрлық медиа сатушылар бейне және музыканы сұраныс бойынша сатып алу және жалға алу опцияларын ұсынады. Apple компаниясы iTunes Store, жеке компьютерлер, iOS құрылғылары және AppleTV цифрлық медиа қабылдағышы арқылы өте жақсы үйлесімді құрылғылар мен контент басқару жүйесін құрды. AppleTV-нің соңғы нұсқасы, құны 99 доллар, бұрынғы нұсқасында болған қатты дискісіз шығарылды және толығымен ағынды интернет контентіне немесе үй желісіндегі басқа компьютерге медиа үшін сүйенуге тиіс.
Дәстүрлі теледидар қызметтеріне әсері
Контент, технология және кеңжолақты қолжетімділіктің үйлесуі тұтынушыларға дәстүрлі қызмет провайдерлерімен (кабельдік және спутниктік теледидар) бәсекелесе, жоғары сападағы теледидарларында телешоулар мен фильмдерді ағынмен тамашалауға мүмкіндік береді. SNL Kagan зерттеу компаниясының болжамына сәйкес, 2015 жылға қарай 12 миллион үй шамамен 10% кабельдік, спутниктік немесе телекоммуникациялық бейне қызметінсіз, «over-the-top» қызметтерін пайдаланатын болады. Бұл – теледидар индустриясындағы жаңа үрдіс, себебі фильмдер мен теледидарды интернет арқылы көру мүмкіндіктері күннен-күнге артып келеді. Зерттеулер сонымен қатар дәстүрлі теледидар қызметін ұсынатын провайдерлер клиенттер базасын қысқартумен қатар, кеңжолақты интернет клиенттерін де арттырып жатқанын көрсетеді. АҚШ-тың 76,6 миллионға жуық үйі жетекші кабельдік және телефон компанияларынан кеңжолақты интернетке қол жеткізеді, бірақ олардың тек бір бөлігі ғана сапалы бейне ағынын қолдауға жеткілікті жылдамдыққа ие. Болашақта үй развлектері үшін конвергентті құрылғылар теледидар таратудың болашағында маңызды рөл атқарады, дәстүрлі кіріс ағындарын өзгертіп, тұтынушыларға көбірек таңдау ұсынады.