Кіріспе

Афина графы (шамамен 1275 – 1311)

Вальтер V де Бриенн (шамамен 1275 – 15 наурыз 1311) 1308 жылдан өліміне дейін Афина герцогы болды. Бриеннің Гугосы мен Изабелла де ла Роштың жалғыз ұлы болған Вальтер Францияда, Неаполь Корольдігінде және Пелопоннестегі ірі иеліктердің мұрагері еді. 1287 және 1296 немесе 1297 жылдар аралығында әкесінің арагондық адмирал Роджер де Лаурияға төленген құны үшін кепіл ретінде Сицилиядағы Аугуста қамалында ұсталды. 1296 жылы әкесі Лаурияға қарсы шайқаста қаза тапқаннан кейін Вальтер Францияда Бриен графының титулын, сондай-ақ Италияның оңтүстігіндегі Лекче және Конверсано графтықтарын мұралады. Ол босатылды, бірақ 1299 жылы Сицилияға жасалған неаполитандық шабуыл кезінде қайтадан тұтқынға алынды. Екінші тұтқындығы 1302 жылғы Кальтабелотта шартына қол қойылғанға дейін жалғасты. Вальтер Францияға қоныстанды және Шатильондық Жоаннаға үйленді. 1308 жылы туысы, Афина герцогы Гай II баласыз қайтыс болғаннан кейін Вальтер Афина герцогтығына талап етті. Олардың туысы Ібелиннің Эшивасы да герцогтыққа талапкер болды, бірақ Ахаяның Жоғарғы соты Вальтердің пайдасына үкім шығарды. Вальтер 1309 жылы Афинаға келді. Тесалияның грек билеушісі Иоанн II Дукас, оған қарсы Византия империясымен және Эпир деспоттығымен одақтасты. Вальтер Тесалияны басып алу үшін жалдамалы әскерлерден құралған Каталондық отрядты жалдады. Каталондықтар Иоаннды жеңді, бірақ Вальтер оларға жалақы төлеуден бас тартты. Каталондықтар ашық көтеріліске шыққаннан кейін Вальтер Франк Грециясынан үлкен армия жинады, бірақ Каталондықтар Халмирос шайқасында франктарға ойсыратып жеңіліс сыйлады. Вальтер шайқас алаңында қаза тапты және Каталондықтар Афина герцогтығын басып алды.

Ерте өмір

1275 жылы туған Вальтер – Хью де Брайен мен Изабелла де ла Роштың жалғыз ұлы. Хью Францияда (Бриен графтығы) және Оңтүстік Италияда (Лекче және Конверсано графтықтары) маңызды феодтарға ие болды. Ол сондай-ақ Кипрге талаптанған, бірақ кипрліктер оның туысы Антиохиялық Хью Лузиньянды патша етіп сайлады. Афина герцогы Гюй I-нің кіші қызы Изабелла де ла Роше Пелопоннеске тиесілі жерлерді олардың некесіне әкелді. Ол 1279 жылы қайтыс болды. Тарихшы Гай Перри Вальтерді Сицилия кештесі соғысының (1282–1302) "шынайы баласы" деп сипаттайды. Неаполь королі Карл II-нің әскери қолбасшысы болған оның әкесі 1287 жылғы 23 маусымда Графтар шайқасында тұтқынға түсті. Хью тек Вальтерді арагондық адмирал Роджер де Лаурияға кепіл ретінде бергеннен кейін ғана босатылды, осылай ол үшін алым төленді. Вальтер бірнеше жыл бойы Аугуста бекінісінде ұсталды. Ол тұтқында болған жылдары каталон тілін үйреніп, арагондық салт-дәстүрлермен танысқан болуы мүмкін. Оның әкесі 1296 жылғы жазда Бриндизиде Лаурияға қарсы шайқаста қаза тапқанда Вальтер әлі де қамауда болды. Король Карл II 27 тамызда Хьюдың Оңтүстік Италиядағы вассалдарына Вальтерге адал болуға ант беруді бұйырды. Босатылғаннан кейін Вальтер Францияға барып, әкесінің француз иеліктеріне ие болды. 1297 жылдың мамыр айына дейін ол Бриен графтығымен инвестицияланды.

Соғысшыл аристократ

Әкесінің өлімінен кек алу ниетімен Вальтер екі француз ақсұлуымен одақтасты, олардың әкелері де Италияда қаза тапқан болатын. Олар "Өлімнің аттылары" деп белгілі болған 300 атты жалдап, Карл II-нің мұрагері, Калабрия герцогы Роберттің Сицилияны басып алу үшін жинаған әскеріне қосылды. Роберт әскерімен Катанияға қонды және қаланы басып алды. Біраз уақыттан соң, Гальяно Кастельферратоның кастеляны қарсылықсыз капитуляциялауға дайын екендігі туралы хабар Неаполь лагеріне жетті. Роберт Вальтерді және оның ілесушілерін кастелянмен келіссөздер жүргізу үшін бекініске жіберді. Алайда, бұл хабар жалған болып шықты, ол Неаполь әскерін тұзаққа түсіру үшін әдейі таратылды. Жағдайды түсінгеннен кейін Вальтер қашудан бас тартты, ал одан кейін болған Гальяно шайқасында ол қарсыластарына жеңіліп, тұтқынға түсті. Карл II Вальтер тұтқында болған кезде оның Оңтүстік Италиядағы иеліктерін басқару үшін Филипп Тоусиді тағайындады. 1302 жылы Кальтабелотта шартына қол қойылғаннан кейін, Сицилия кешкі соғысы аяқталды және Вальтер босатылды. Ол 1303 жылдың маусым айына дейін Францияға барды. Францияның констеблінің қызы Шатилондық Жоаннаға үйленуі Франциядағы оның беделін арттырды.

Афинаның герцогы

1308 жылдың 5 қазанында Афина герцогы Гай II баласыз қайтыс болды. Оның екі туысы, Вальтер мен Эшива Ибелин герцогтікке талап етті. Эшива – Вальтердің анасының үлкен әпкесі Алиса де ла Роштің қызы еді, бірақ Ахея княздығының Жоғарғы соты – Афинаның феодалдық билеушісі – егер екі туыс тең дәрежеде мұрагерлікке талап етсе, еркек талапкер әйелге қарағанда артықшылыққа ие болады деп шешім шығарды. Вальтер Афинаға аттанмас бұрын, әкесінің күйеуі Гаучер V де Шатильонды Бриен графының билігін жүргізуге тағайындады. 1309 жылдың жазында Вальтер Ахеядағы Гларенцаға қонды. Афинаға жеткенде Тесалия билеушісі Иоанн II Дукас афиндықтардың үстемдігінен құтылған еді. Византия императоры Андроник II Палеолог және Эпирдің нақты билеушісі Анна Палеологина Кантакузене Иоанн II-ге қолдау көрсетіп, Вальтерді сыртқы көмек іздеуге мәжбүр етті. 1305 жылдан бері Каталониялық жалдамалылар тобы Тесалияға үнемі шабуыл жасап келді. Вальтер грек билеушілеріне қарсы күресу үшін каталониялықтарды және олардың түрік одақтастарын жалдады. Жалданған әскерлер Фессалияға басып кіріп, маңызды бекіністерді басып алды. Алты айдан кейін Иоанн II бейбітшілікке келуге мәжбүр болды. Вальтер жалдамалыларға төрт айлық жалақы берер еді, бірақ ол берешекті төлегісі келмеді. Ол каталониялықтардың арасынан 200 атты және 300 алмогаварды (жеңіл қаруланған жаяу әскер) таңдап алып, оларға ғана жалақы төлеуге уәде берді. Оларға феодтарды да ұсынды және қалған каталониялықтардың барлығын герцогтіктен кетуге бұйырды. Босатылған жалдамалылар көшіп кетуден бас тартып, Вальтерден жаңадан басып алынған жерлерге оның вассалдары ретінде қоныстануға рұқсат беруін сұрады. Вальтер каталониялықтарға сенбеді және олар өзінің бұйрықтарын орындамаса, өлім жазасымен қорқытты. Басқаға барар жері болмағандықтан, таратылған жалдамалылар ашық көтеріліске шықты. Вальтер жаңадан жалдаған 500 каталониялық жалдамалысы өз отандастарына қосылып, Вальтерді Ахеядан және Франк Грециясының басқа аймақтарынан көмек сұрауға мәжбүр етті. Вальтердің әскері 1311 жылдың 15 наурызында Халмирос батпақты жазығында каталониялықтармен кездесті. Каталониялықтар бейбітшілікке келуге дайын еді, бірақ Вальтер олардан құтылуға ниеттенген. Алғашқы шайқаста каталониялықтар жеңіске жетіп, Вальтерді және оның барлық атты әскерін жойды. Каталониялықтар Афина герцогтігін басып алды, ал каталониялықтардың жеңісінен кейін Италияға әкетілген Вальтердің ұлы келесі онжылдықтарда оны қайтаруға сәтсіз әрекеттер жасады. Түрік сарбазы Вальтердің мәйітін шауып, оның басын жеңіспен шайқастан алып кетті. Оның ұлы 1348 жылы Вальтердің кесілген басын алып, Леккеде, әдетте Сант-Оронцо шіркеуінде жерледі.