Кіріспе

Италиялық алкогольді сусын – италиялық алкогольді сусын.

Граппа – алкогольді сусын: иісті, жүзім негізіндегі итальяндық шарап қоймасынан (помace) жасалған бренди, құрамында 35-60 процент алкоголь (70-120 АҚШ дәлелі) бар. Граппа – Еуропалық Одақта қорғалған атау. Граппа жүзімді сығудан кейін шарап жасаудан қалған қабықтарын, тінді, тұқымдарын және сабақтарын (яғни, шарап жасау қалдықтарын) дестилляциялау арқылы жасалады. Ол бастапқыда осы қалдықтарды пайдаланып, ысырапты болдырмау үшін жасалды. Ұқсас сусын, аквавита д’ува, тұтас жүзім шырынынан дестилляциялау арқылы дайындалады. Италияда граппа негізінен ас қорытуға көмектесу үшін немесе кешкі астан кейін ішіледі. Оның басты мақсаты – ауыр тамақтың қорытылуына жәрдемдесу. Граппаны эспрессо кофесіне "түзетілген" кофе, яғни "caffè corretto" жасау үшін қосуға болады. Оның тағы бір түрі – "аммаццакаффе" ("кофе өлтіруші"): бірінші эспрессо ішіледі, содан кейін бірнеше унция граппа жеке стақанда беріледі. Венетода "resentin" ("кішкентай шаюшы") бар: қант қосылған эспрессоны ішіп болғаннан кейін, шараптың бірнеше тамшысы ішілген стақанға құйылып, бір рет айналдырылып, бір сіміріліспен ішіледі. Граппаның белгілі өндірушілерінің қатарында Жакопо Поли, Нардини және Нонино бар. Бұл граппалар көп мөлшерде өндіріліп, экспортталады; сонымен қатар көптеген шағын жергілікті немесе аймақтық граппалар да бар. Көптеген граппалар мөлдір болады, бұл олардың жасы толмаған дистиллят екенін көрсетеді, бірақ кейбіреулері бастапқы жемістерден әлсіз пигменттерді сақтай алады. Соңғы кезде ескірген граппалар жиі кездеседі, олар сақталған бөшкелерден сары немесе қызыл қоңыр түс алады. Граппа Уругвай мен Аргентинада да кең танымал, себебі бұл елдерге итальяндықтар көп көшкен. Ол Италиядағыдай, негізгі тамақтан кейін беріледі. Уругвайда дәстүрлі граппаға бал қосылған "граппамиел" деп аталатын жергілікті нұсқасы да жасалды. Ол көбінесе қыста ішіледі, себебі ол жұтқыншақты "жылытады".

Тарих

Дистилляция – біздің заманымыздың бірінші ғасырына дейінгі ежелгі тәжірибе. Алкогольді дистилляциялауды әл-Кинди (шамамен 801–873 ж.), әл-Фараби (шамамен 872–950 ж.), әл-Захрауи (лат. Abulcasis, 936–1013 ж.) және 12 ғасырдағы Салерно мектебі жүзеге асырған болуы мүмкін. Граппа дәстүрлі түрде Солтүстік Италияда өндіріледі және Аргентина, Болгария, Грузия (чача), Уругвай, Галисия (испан тілінде orujo немесе aguardiente) және Португалия (bagaço немесе bagaceira деп аталады) сияқты елдерде кеңінен тұтынылады. Аңыз бойынша, римдік сарбаз алғаш рет Бассано-дель-Грапа қаласында (Солтүстік Италия) Мысырдан ұрланған дистилляциялық жабдықты пайдаланып граппаны дистилляциялаған ("Клеопатраның Крисиопеясы", б.з. 2 ғасыры). Алайда, мұндай жабдық граппа өндіре алмайтындықтан, бұл оқиға сенімді емес. Ішімдіктерді өндіруге қажетті дистилляция технологиясы сегізінші ғасырға дейін ашылмаған, ал технологияның Левант пен Персиядан Италияға (крест жорықтары арқылы) өтуіне шамамен екі ғасыр уақыт кеткен болуы мүмкін. 1300–1400 жылдары суды салқындату үшін дистилляциялық жабдықтарға енгізу арқылы дистилденген шараптың көлемін едәуір арттыруға және шарап шөбін дистилляциялауға мүмкіндік туды. 1600 жыл шамасында Испания, Италия және Германиядағы иезуиттер бренди немесе граппа өндіруге қолданылатын әдістерді зерттеп, жүйеледі, ал олардың әдістері соңғы уақытқа дейін қолданылып келді. Шарап және граппа мұражайында граппа дистилляциясының алғашқы жылдарында қолданылған тарихи жабдықтар қойылған. Граппа дистилляциясын жаңғырту салыстырмалы түрде жақында, 1979 жылы Солтүстік Италияда жүзеге асты. Бастапқыда тікелей отпен дистилляция жасалған, бірақ жақсы өнім алу үшін су ваннасы немесе бумен дистилляциялаудың артықшылықтары тез байқалды. Қазіргі заманғы жетілдірулерге шарап шөбін вакуумда дистилляциялау, жүзім сорттарын пайдалану және арақтың дәмін жақсарту үшін әртүрлі ағаштан жасалған шарап шелектерінде сақтау кіреді. Ең көп қолданылатыны емен, бірақ кейбір қымбат граппалар акация, күл және вишня ағашынан жасалған шарап шелектерінде сақталады, бұл Marzadro суаруханасы енгізген жаңалық. Сардинияда граппаны "Filu è Ferru" (темір сым) деп атайды, өйткені дистилляцияның көп бөлігі кедендік және акциздік салықтардан қашу үшін заңсыз түрде үйде жасалған. Заңсыз дистилляцияланған арақ бөтелкеге құйылып, жабылып, содан кейін жеміс бақтарына, егістік жерлерге көміліп, сатуға күтілген. Бөтелкенің мойнына темір сым байланып, топырақтан аз ғана көтеріліп тұрған; біраз уақыттан кейін сым тотығып, толығымен жоғалып, бөтелке көмілген жердегі топыраққа әлсіз қоңыр-қызыл дақ қалдырған. Ауылдық дистилляторлар осы түсті дақты оңай тани алса, қалалық Guardia di Finanza офицерлері көбінесе айырмашылықты байқамайтын.