Кіріспе

17-18 ғасырдағы ағылшын актері Бартон Бут (1682 жылдың 10 мамыры – 1733 жыл) – 18 ғасырдың басындағы ең белгілі драма актерінің бірі.

Ерте өмір

Бут, Бристоль кафедралық меңгері, доктор Роберт Буттың бірінші әйелі және алыс туысы Энн Буттың ұлы болды. Энн Буттың әкесі – Ирландияның Лорд-бас судьясы сэр Роберт Бут. Ол Вестминстер мектебінде оқыды, онда римдік комедия «Андриядағы» жетістігі оған сахнаға деген құмарлықты тудырды. Оның дін қызметкері болуы және Кембридж университетінің Троица колледжіне қабылдануы жоспарланған еді; алайда 1698 жылы ол қашып, Дублиндегі театр труппасында жұмысқа орналасты, онда ол алғаш рет Афра Беннің «Оруноко» пьесасының бас кейіпкері рөлінде өнер көрсетті.

Лондонның табысы

Ирландияда екі маусым өткен соң ол Лондонға қайтып келді, онда бұрын оған көмектеспеген Томас Бетертон, мүмкін Буттың отбасына деген құрметтің арқасында, енді оған бар күшімен көмектесті. Линкольн Инн Филдс театрында (1700–1704) ол алғаш рет «Валентиан» пьесасында Максимус рөлінде өнер көрсетті және сәттілігі бірден келді. Ол 1705 жылдан 1708 жылға дейін Беттертонмен бірге Хеймаркетте, ал келесі жиырма жыл бойы Дрюри Лейнде өнер көрсетті. 1713 жылы ол Томас Доггет, Колли Сиббер және Роберт Уилкспен бірлесіп театрды басқарды. 1733 жылдың 10 мамырында қайтыс болғаннан кейін Бут Миддлсекс округындағы Уксбриджге жақын Сент-Лоуренс Коулиде жерленді. Оның әйелі 1772 жылы Вестминстер аббаттығында Бутқа ескерткіш орнатты. Оны Уильям Тайлер RA жасады.

Рөлдер

Оның ең танымал рөлдері, Джозеф Аддисонның "Катон" пьесасының бас рөлінен кейін, оның трагедия актері ретіндегі беделін қалыптастырған, Готспур және Брут болды. Оның "Лир патшасы" Дэвид Гарриктің орындауымен теңестірілді. "Гамлеттегі" әруақ рөлінде одан жақсы ойнаған адам болған емес деседі. Оның басқа Шекспирлік рөлдерінің ішінде Марк Антоний, Афиналық Тимон және Отелло бар. Ол сондай-ақ Николас Роудың "Әдемі өкініш" пьесасында Лотарио рөлін ұштап ойнады. Ол Роудың "Улисс" (1705) трагедиясында Телемах және "Корольдік дінге келу" (1707) трагедиясында Кент патшасы Хенгист рөлінде де ойнады. 1710 жылы ол Аарон Хиллдің "Эльфрид" пьесасында Ательвольд рөлін сомдады. 1719 жылы Джон Деннистің "Елінің басып кірушісі" пьесасында Кориолан рөлінде ойнады. 1724 жылы Джон Гейдің "Тұтқындар" трагедиясында Софренс рөлінде көрінді. Бут екі рет үйленген; оның екінші әйелі, белгілі актриса Хестер Сантлоу, одан кейін тірі қалды. Ол актер ғана емес, ақын және ғалым да болған, әрі сөзсіз дарынды адам еді.

Өлім

1727 жылдан бастап Бут денсаулығы нашарлап, 1733 жылы ақырында Томас Доверді, "Жірі күміс дәрігерді" шақырды, ол оған сынапты тағайындады. Ол 2 фунт сынапты ішіп, бір апта ішінде қайтыс болды. "Мен тік ішекті бөліп, байлап тастауға тырыстым, бірақ ол соншалықты шіріген еді, саусақтарымның арасында құймақтай жыртылып, қатты жаман, өлік иісі шықты." Бүкіл ішек жолының ішкі беті шұқа жанындағы кішкентай тоқпақшалар сияқты қара сынап доптарымен жабылған еді. Бұл танымал жағдай сынаптың медициналық қолданылуын күрт азайтты.