Кіріспе

Transport for London автобус қызметтеріне қатысты еншілес ұйым, Лондон қаласындағы жергілікті автобус қызметтерінің басым бөлігіне жауапты. London Buses – Transport for London (TfL) компаниясының еншілес ұйымы болып табылады және Англияның Лондон қаласындағы автобус қызметтерінің көп бөлігін басқарады. Ол 1999 жылғы Үлкен Лондон билігі туралы заңға сәйкес құрылды, бұл заң Лондондық аймақтық көліктің (LRT) автобус қызметтерін Лондон мэрі басқаратын TfL-ге беруге мүмкіндік берді.

Автобустармен жұмыс істеу

Барлық автобус операциялары конкурстық жүйе бойынша жүзеге асырылады, онда операторлар маршруттар үшін белгіленген тарифпен ұсыныс береді. 2022 жылдың сәуіріне дейін келісімшарттар әдетте бес жылға жасалатын, егер орындалу критерийлері сақталса, екі жылға ұзарту мүмкіндігі болды. 2022 жылдың сәуірінен бастап келісімшарттар жеті жылға жасалады, одан кейін орындалу нәтижелеріне байланысты екі жылға қосымша ұзарту қарастырылады. Маршруттар Transport for London (TfL) тарапынан құрылады, бақыланады және тендерге қойылады. Олар күнделікті көмек көрсету үшін CentreComm арқылы, жол қозғалысын бақылаушылардың кең желісін үйлестіре отырып, кез келген көлік мәселесіне көмектеседі. Операторлар автобустарды жүргізуге қажетті қызметкерлерді ұсынады, автобустарды пайдалануға береді және TfL ережелерін сақтайды. Оларға әрбір автобус жүрген шақырым үшін төлем жасалады, ал бағалар жаңа тендерлерде жарияланады.

Жарияланымдар

London Buses автобустардың түрлі карталарын жариялайды. 2002 жылы TfL алғашқы «тор карталарын» (spider maps) енгізді. Бүкіл қаланы қамтуға тырысудың орнына, бұл карталар белгілі бір ауданға немесе автобус станциясына ортақтастырылған, және Гарри Бектің ықпалды «Түтік» (Tube) картасының схемалық стилінде маршрут ақпаратын көрсетеді, соның арқасында TfL-дің мәшһүр ақпараттық дизайнының ерекшелігін пайдаланады. Автобус маршруттарының тор тәрізді пішіні орталықтан сәулеленгендіктен, оларға «тор карталар» деген есім берілді, бірақ TfL өз веб-сайтында оларды маршрут карталары деп атайды. Карталар көптеген маңызды автобус аялдамаларында ілініп тұрады және TfL веб-сайтынан PDF форматында жүктеуге болады.

Құқықтық мәртебе

London Buses компаниясының заңды тұлғасы – London Bus Services Limited (LBSL), ол Transport for London компаниясының толық меншігіндегі еншілес компаниясы болып табылады. East Thames Buses – TfL-дің толық меншігіндегі тағы бір еншілес компаниясының саудалық атауы, оның аты London Buses Limited (LBL) деп аталады. LBL 1985 жылғы 1 сәуірде Лондон автобус қызметтерін жекешелендіру барысында құрылды және TfL-дің алдыңғы ұйымы London Regional Transport (LRT) компаниясының тәуелсіз еншілес компаниясы ретінде әрекет етті, он екі автобус операциялық бөлімшесін (1988 жылдың соңынан бастап) және басқа да активтерді басқарды. Операциялық бөлімшелер 1994/95 жылдары сатылды, ал оларды сатып алғандар қазіргі London Buses (LBSL) компаниясынан автобус тасымалдау тендерлерін ұтып алған компаниялардың көп бөлігін құрайды. 1994/95 жылдардан кейін LBL компаниясы LRT-ден TfL-ге өтіп, жатты. Ол LBSL-ден толығымен бөлінген East Thames Buses құрылғанда қайта жандандырылды және делдал арқылы Лондон автобус операторы ретінде жұмыс істеді.

Қолданылу аясы

Лондонның жергілікті автобус желісі әлемдегі ең ірі және ең кең таралған желілердің бірі. 2023 жылғы мәлімет бойынша, 670-тен астам әртүрлі бағытта 8 643 автобус қатынайды. 2019/20 жылы 2,09 миллиард жолаушы тасымалданды.

Тарифтер мен жеңілдіктер

London Buses желісінің автобустары Travelcards, Oyster card өнімдерін (оның ішінде автобус билеттерін және Oyster – өзіңіз жүріп-тұрып төлеуді) және байланыссыз дебеттік және кредиттік карталарды қабылдайды. 2014 жылдың 6 шілдесінен бастап қолма-қол ақшамен жол төлемі болмайды, бірақ 2015 жылдың 2 қаңтарынан бастап күндізгі автобус билеттері (бір рет қолданылатын Oyster картасы түрінде немесе станция билет автоматтарынан қағаз түрінде алынады) қайта енгізілді. Бұрын бір жолға арналған тарифтер жолдың ұзындығына (тарифтік кезеңдерге) байланысты есептелген, бірақ қазір кез келген қашықтыққа бір рет төленетін тариф қолданылады. 2000 жылдан бастап 1-аймақтағы тариф 1-аймақтан тыс аймақтардағыдан жоғары болды, бірақ 2004 жылдан бастап бұл айырмашылық жойылды, бұл өзгеріс Oyster картасының бір рет төленетін тарифтерін енгізумен бірге болды. 2023 жылғы деректер бойынша, бір жол жүру ақысы 1,75 фунт стерлингті құрайды. Oyster – өзіңіз жүріп-тұрып төлеу арқылы жолаушылар бір жолға белгілі бір сома төлейді, бірақ «күнделікті лимит» бар, ол күні бойында қанша автобуспен жүрсе де, баланстан шегерілетін ақшаның максималды сомасын шектейді (сағат 4:30-дан келесі күні сағат 4:29-ға дейін). Сонымен қатар, апталық және айлық билеттерді сатып алып, Oyster картасына жүктеуге болады. Байланыссыз төлем карталарын пайдаланатын жолаушылар үшін Oyster – өзіңіз жүріп-тұрып төлеудегідей тарифтер қолданылады. Oyster карталарынан айырмашылығы, байланыссыз карталарда да 7 күндік тарифтік лимит бар, бірақ ол қазіргі уақытта тек дүйсенбіден жексенбіге дейін ғана қолданылады. 11 жасқа дейінгі балалар ересектердің қатысуынсыз кез келген уақытта Лондон автобустарында және трамвайларында тегін жүре алады; оларға Oyster картасы немесе билет қажет емес. 11-15 жас аралығындағы балалар 11–15 Oyster фотокартасымен автобуста тегін саяхаттайды; егер Oyster картасы немесе Travelcard болмаса, олар толық ересектер тарифін төлеуі керек. Келушілер TfL-дің саяхат ақпарат орталықтарында стандартты Oyster картасына қосымша жеңілдік ала алады. Сондай-ақ, 16 мен 18 жас аралығындағы лондондықтар үшін де жеңілдіктер қарастырылған. Freedom Pass бағдарламасы Ұлы Лондон тұрғындарына, мемлекеттік зейнетақы жасына жеткендерге және мүгедектігі бар адамдарға автобустарда және TfL теміржол қызметтерінде кез келген уақытта тегін саяхаттауға мүмкіндік береді. Англияның жергілікті билік органдары берген жеңілдікпен автобус билеттеріне ие болған адамдар TfL автобустарында кез келген уақытта тегін жүре алады.

Көлік құралдары

2023 жылға қарай Лондон автобустарының жалпы саны 8 643 автобусты құрайды, оның ішінде 3 835 гибридті автобус, 950 аккумуляторлық электр автобусы және 20 сутегі отын жасушасы бар автобус. Бұл парк Еуропадағы нөлдік эмиссиялы екінші ірі парк, Мәскеуден кейін. Барлық автобустар 2006 жылдан бері төмен еденді және қолжетімді, бұл әлемдегі алғашқы ірі қалалардың біріне тән ерекшелік. London Buses-ке келісімшарт бойынша қызмет көрсететін түрлі автобус операторлары әртүрлі көлік құралдарын пайдаланады, олардың бірден-бір ортақ белгісі – 1997 жылдан бері міндетті түрде қолданылатын қызыл түс және 2006 жылы енгізілген, жазда автобусты салқындатуға көмектесетін әуе антенналары бар ақ шатырлар. London Buses әр автобус маршруты үшін автобустардың техникалық талаптарын белгілейді, ал операторға бұл талаптарға сай келетін нақты көлікті таңдау құқығы беріледі. London Buses техникалық талаптарының мысалдарына жеке шығу есіктерін пайдалану (Ұлыбританияда Лондоннан тыс автобустарда сирек кездеседі) және екі қабатты автобустарда тік баспалдақтарды пайдалану жатады. Бұдан бөлек, London Buses бұрын Лондондағы автобустарда дәстүрлі роликтермен жабдықталған бағыт тақталарын пайдалануды талап еткен, ал елдің басқа аймақтарында жаңа автобустарда электрондық нүктелі матрицалық немесе LED дисплейлері қолданылады.