Кіріспе

Warhammer: Shadow of the Horned Rat – Warhammer Fantasy Battle үстел ойындары мен миниатюраларына негізделген, бір ойыншылы фантастикалық, нақты уақыттағы тактикалық компьютерлік ойын. Оны Mindscape әзірлеген және шығарған, ал 1995 жылдың қараша айында Microsoft Windows үшін, 1996 жылдың қараша айында PlayStation үшін жарық көрді. Ойынның оқиғасы Warhammer Fantasy әлемінде өтеді және ойыншылар түрлі тапсырыстарды орындайтын жалдамалы әскерлер тобын басқарады, бірақ олар Skaven-дердің қастандығын тоқтатуға тартылады. Ойынның негізгі мазмұны – ортағасырлық соғыс пен фантастикалық элементтердің үйлесімін қамтитын шайқастар, онда Warhammer әлемінен алынған әртүрлі әскер түрлері қолданылады. Ойын шыққаннан кейін, оның геймплей элементтеріне қатысты әртүрлі пікірлер мен сын айтылды. Ойынға 1998 жылы Warhammer: Dark Omen атты жалғасы шықты, ал кейіннен 2015 жылы GOG.com сайтында қолжетімді болды.

Ойын процесі

Ойынның барлық бөлігі бір ойыншылық кампанияға бағытталған, онда ойыншылар Games Workshop-тың Warhammer Fantasy әлеміндегі жалдамалы әскерді басқарады, өз армиясын басқарып, қандай бөлімшелерді миссияға алуды, бірлікке қанша күшейту беруді және қандай тапсырмаларды орындауды шешеді. Кампания сызықтық жолға бағытталған, бірақ ойыншы оқиғаның қалай дамысатынын және қосымша алтын тәждер үшін қосымша миссияларды орындауды өз еркімен шеше алады. Қабылданған шешімдер ойыншыға қандай бірліктер берілетініне және қандай шайқастарға тап болатынына әсер етеді. Әр миссияда ойыншыға берілетін мақсаттарды сипаттайтын брифинг болады, сондай-ақ жалдамалының қызметі үшін төлем көрсетіледі – миссия қабылданса (берілген жағдайда) алдын ала төлем, ал миссия аяқталғаннан кейін бәсекелестік төлем, ойыншының арнайы шарттарына байланысты (мысалы, бейкүнә адамдарды өлтіруге рұқсат етілмейді) және ойыншы алған бонустар (мысалы, өлтірілгендердің саны) ескеріледі. Миссия таңдалғаннан кейін ойыншы оны қолданатын бірліктерді таңдайды, әрбір таңдалған бірлік ойыншының қазынасынан ақы төлейді. Әдетте ойыншы жалдамалы басшысы басқаратын бірлікті міндетті түрде пайдалануы керек, ал кейбір бірліктер таңдалған жағдайда ақы алмайды. Ойындағы бірліктер Warhammer әлемінен алынған, оларға атты әскер, жаяу әскер, қашықтықтан шабуылдайтын, артиллерия, сиқыр қолданушылар және арнайы әскерлер кіреді. Ойыншы қолдана алатын бірліктер кампаниядағы жалпы прогреске байланысты. Ойын барысында жаңа бірліктер қолжетімді болады, бірақ кейбіреулері ойыншы таңдаған жолға байланысты, ал кейде ойыншы белгілі бір кезеңнен кейін (мысалы, миссиялар тізбегін аяқтағаннан кейін) уақытша қолжетімді болатын бірліктерге қол жеткізеді. Ойыншы құрамын таңдағаннан кейін миссияны жалғастырады, көбінесе кем дегенде бір шайқасқа қатысады. Шайқас әртүрлі кедергілер мен жер бедері бар майданда өтеді, жау бірліктері түрлері мен пайда болу уақыты бойынша әртүрлі болады – кейбіреулері шайқас басталғанда болады, ал басқалары кейінірек келеді. Шайқасқа дейін ойыншылар өз бірліктерін белгіленген орналасу аймағында орналастыра алады, бұл "Орналасу кезеңі" деп аталады, бірақ егер ойыншының әскері жолда шабуылға ұшыраса, бұл мүмкін емес; оның орнына, олар шабуылдау формациясын орнату кезінде таңдалған тәсілмен орналастырылған бірліктерімен шайқас бастауы керек. Шайқас басталғаннан кейін, мақсаты негізінен майданда пайда болған жау бірліктерін жеңу болып табылады, ал сәтсіздік негізінен ойыншы барлық бірліктерін жоғалтқанда немесе олар жеңіліп, қашқанда болады. Total War сияқты басқа RTS ойындары сияқты, ойыншылар өз бірліктерінің құрамын өзгерте алады, оларды жауларға шабуылдауға жібере алады және ойынның AI-ға жау бірліктерімен олардың мінез-құлқын басқаруға мүмкіндік береді. Ойын сондай-ақ, ерекше "күшейту" жүйесіне ие, өйткені ойыншы жаумен шайқасқан кезде бірліктің күшін уақытша арттыра алады, бірақ оны шайқаста басқа бірліктерді елемеу үшін сақтау керек. "Шыңқырлы тышқанның көлеңкесі" сияқты кейінірек шыққан King Arthur: The Role Playing Wargame сияқты ойындарға қарағанда, сиқырды соғыста көбірек примитивті түрде қолданады. Ойыншы басқаратын сиқырлы бірліктер шайқаста сиқырлы сиқырларды қолдана алады, бірлік қолданылған сайын жақсартылғанда көбірек сиқырлар қолжетімді болады. Әрбір сиқырдың құны бар және қуатты тұтынады, ол ойыншының HUD интерфейсіндегі арнайы метрде көрсетіледі; егер ойыншыда қуат болмаса, сиқырлар қолданылмайды. Сонымен қатар, бірліктер оларға көмектесу үшін сиқырлы заттарды пайдалана алады – кейбіреулері уақытша қолданылады, ал басқалары шайқас бойына, ал кейбіреулері ойыншыдан нысананы таңдауды талап етеді. Кампания барысында көптеген сиқырлы заттарды табуға болады, кейбіреулері белгілі бір шайқас алаңында жасырылған. Шайқас аяқталғаннан кейін ойыншыға есеп беріледі, онда қанша жау өлтірілгені, бірлікте қандай шығын болғаны және бірлік қанша тәжірибе алғаны көрсетіледі. Шығындар екі түрге бөлінеді – бірліктегі жарақат алған сарбаздар келесі шайқасқа дейін қайта орала алмайды, ал өлтірілгендер шайқастар мен миссиялар арасында, көбінесе армия қалада болған кезде ауыстырылуы керек, кейде бірлікті нығайту үшін қол жетімді сандар әртүрлі болады. Тәжірибе алған бірліктер, көбінесе жауларды өлтіруден кейін, ақырында күшейеді және шайқаста шебер болады, бірақ жоғалған сарбаздарды ауыстырудың құны артады. Нәтижесінде бірліктің тәжірибе деңгейі бас сүйектермен бейнеленеді, бір бас сүйек тәжірибесіз бірлікті көрсетеді, ал төрт бас сүйек элиталық бірлікті көрсетеді.

Сюжет

Сиқыршының мұнарасына шабуылдан кейін, Танквол есімді скавен сұр көрушісі, олардың қолындағы кристаллдың ішкі мәнінде рундық кристаллдың бір бөлігі екенін анықтайды. Бұл ежелгі эльф артефактісі – Менхир, оны кез келген бағытта сиқыр қуатын бағыттауға болады. Оны Ескі Дүниені жаулап алу үшін пайдалануды көздеген Танкхол, қалған бөліктерді іздеуге кіріседі. Сонымен қатар, ол Оргат Рип Ай атты орк әскербасын, адамдар мен карликтерге қарсы шабуылдар жасауға, оларды әлсіретуге және назарын аударуға мүмкіндік беретін арнайы сиқырланған балта жасайды. Бірқатарда, Танкхол Серидан есімді эльфті іздеуге бұйрық береді, оның ескертулері Танкхолдың жоспарларын қиындатуы мүмкін. Шекаралық князьдықтарда жұмыс істеп жүрген "Grudgebringer" жалдамалы әскерлерінің командирі Морган Бернхардт, аталған князьдықтардың бірі – Свен Карлссонмен кездеседі. Карлссон оған Скавенмен байланысы бар бүлікші шекаралық князьды ұстауға келісімшарт жасауды ұсынады. Бірақ, Скавен князьды өлтіріп, Карлссонның туған қаласына шабуыл жасайды. Ал жалдамалы әскерлер оның кеңесшісі Ильмаринды тұтқынға алады. Бернхардт оны құтқарып алады, сонымен қатар патшалықтарына Скавендердің күшейген қызметі туралы ескертуді көздеген карлик полкімен бірге келеді. Бірақ, Ильмариннің шын мәнінде Қара Таулардың сақшысы – Серидан екенін біледі. Ол Скавендердің белсенділігінен алаңдап, Лорен орманына бару қажеттігін айтады. Карлссон орктар тарапынан тұтқынға алынғанын естіген Серидан, оны құтқару үшін Бернхардттан көмек сұрайды. Сәтті құтқарудан кейін, Бернхардт Орктардың Шекаралық князьдықтардағы шабуылдарына қарсы күреседі. Осы уақытта, Жуфбардың карлик бекінісі Скавен мен орк күштерінің шабуылына ұшырағанын біледі. Соңында, ол мен Серидан Жуфбарға сапар шегуге мәжбүр болады, онда жалдамалы әскерлер бекіністі қорғауда карликтерге көмектеседі. Жуфбардың билеушісі Унгрунн патшаға тиесілі сұлтандық таяқты Скавендер ұрлағанда, Серидан өзін Менхирді жасаған ежелгі эльфтердің ұрпағы ретінде таныстырады. Ол эльфтер мен карликтер арасындағы соғыс кезінде, Скавендер оның орнын Ультуан қираған жерлерінде табуға және оны пайдалануға тырысатынын түсіндіреді. Менхирдің күшіне алаңдаған Унгрунн, Скавендер оны таба алмауы үшін, Бернхардтты өзінің елшісін Император Карл Францпен кездесу үшін Нулн қаласына сүйемелдеуге келіседі. Одан бөлек, ол оған көмектесу үшін карлик полкін ұсынады, олардың құпия ниеті – оны тапқан жағдайда Менхирді жою. Нулнға келген Бернхардт пен Серидан Францпен кездесіп, Скавендердің жоспары туралы білгендерін айтады. Франц бастапқыда кеңесімен мәселені талқылауға шешім қабылдағаннан кейін, жұптың оның жауабын күтпей Лоренге қарай жалғастыруға ниетті екенін білген соң, көмек көрсетуге келіседі. Унгруннның елшісін Сұр Таулардағы карлик бекінісіне сүйемелдегеннен кейін, жалдамалы әскерлер Лоренге жетеді және Скавен шабуылдарына қарсы ормандағы эльфтерге көмектеседі. Бірақ, Танкхол кристаллдың қалған бөлігін тауып, оның көмегімен Ультуанды анықтайды. Менхирдің табылғанын білген Серидан, Бернхардтқа эльфтердің қираған жерлеріне сапар шегуге кеңес береді, оның отбасының қанжарына орнатылған рундық кристаллдың серігі арқылы армияны жетектейді. Нулнға қайтып бара жатқанда, Бернхардттың жалдамалы әскерлері үлкен орк армиясын жеңіп, шайқаста Ургатты өлтіреді. Ультанға жеткен армия көбірек Скавендермен кездеседі және оларды Менхирді пайдаланудан тоқтату үшін шабуылдайды. Егер ойыншы соңғы шайқаста Менхирді қайтара алмаса, Танкхол артефактты пайдаланып өзін Мүйізді Тышқан деп аталатын күшті Скавен тұлғасына айналдырады. Ол Империяға шабуыл жасап, Ескі Дүниені жойып, хаосқа ұшыратады. Егер ойыншы Скавендерді жеңіп, карликтерге Менхирді жоюға мүмкіндік берсе, Серидан бұл әрекетті негізсіз деп санайды. Ол карликтер артефакттың қандай күшке ие екенін білмейтінін айтады және эльфтер жасағандары үшін кек алатынына ант етеді. Егер ойыншы эльфтерге Скавендерді жеңіп, Менхирді қорғауға мүмкіндік берсе, Серидан карликтерді артефактты жалғыз қалдыруға және оны эльфтермен қорғауға мәжбүр етеді. Содан кейін Бернхардт онымен бірге Нулнға оралып, Скавендердің жоспарын жолынан шығарғаны үшін батырлық қарсы алады.

Қабылдау

Windows нұсқасын қарап шыққан Next Generation сыншысы интерфейс бірліктерді дәл басқаруға мүмкіндік бермейтінін, бірақ 3D майдан ойластырылған стратегияларды көптеген мүмкіндіктермен қолданатынын айтты. Ол графиканы және ұзақ жүктелу уақытын сынға алды және "Warhammer бірегей стратегиялық қиындықты ұсынады. Бірақ ойынның ыңғайсыз интерфейсі мен сұрғылт графикасы оған қызығушылық таныту үшін қосымша күш салуды талап етеді". Shadow of the Horned Rat 1995 жылы Computer Gaming Worlds журналының "Жылдың стратегиялық ойыны" сыйлығы үшін екінші орынға ие болды, бұл сыйлық ақырында Command & Conquer және Heroes of Might and Magic (тең орын) командаларына бұйырды. Редакторлар Shadow of the Horned Rat ойынын "Warhammer үстел ойындарының барлық байлығын сақтайтын нақты уақыт стратегиясы" деп атады және "егер бәсеке осы деңгейде болмағанда, жеңіске жете алатын еді" деп атап өтті. PlayStation нұсқасы жақсы қабылданбады, бірақ бұл конверсия сапасымен байланысты емес. Мысалы, GamePro: "Бір жыл бұрын PC үшін орташа деңгейде болған Warhammer: Shadow of the Horned Rat PlayStation-да да орташалығын сақтайды" деп түсіндірді. Трент Уордқа қарама-қайшы, GameSpot-тан Hugh Sterbakov wargame және RPG қосылысын "екі жанрдың да артықшылықтарын жоққа шығаратын, шатасқан қоспа" деп бағалады. Рецензенттер әдетте менюдегі белгілердің түсініксіздігін, ойыншының жеке шайқастардың нәтижесіне бақылаудың болмауын және анық емес, егжей-тегжейсіз ойын графигін сынға алды, бұл шайқастарды аз қызықты етеді және бірліктерді ажыратуды қиындатады деді. Дегенмен, Next Generation Warhammer: Shadow of the Horned Rat консольдардағы ең күшті нақты уақыт стратегиялық ойындардың бірі деп тапты, ойынның тереңдігі мен күрделілігі, сондай-ақ ұзақ өмір сүруі оның кемшіліктерін толық өтеуге жетеді деп мәлімдеді.