Кіріспе

Қайсыбір тапсырманы қанағаттанарлық деңгейде аяқтау мүмкіндігі фармакология, медицина және христиан теологиясында қолданылады. Тиімділік – бұл қандай да бір тапсырманы қанағаттанарлық немесе күтілетін деңгейде орындау қабілеті. Бұл сөз тиімділік сөзімен бір түбірден шыққан және көбінесе синоним ретінде қолданылады, бірақ фармакологияда тиімділік пен нәтижелілік арасында ерекшелік жасалады. Фармакология мен медицинада тиімділік термині зертхана жағдайында фармацевтикалық препараттан алынатын ең жоғары жауапты білдіреді. Ішкі белсенділік – бұл препараттың тиімділігін ең жоғары байқалған тиімділікке ие препаратқа қатысты салыстыратын шама. Бұл механикалық түсіндірмесі шамалы немесе мүлдем жоқ, таза сипаттамалық термин. Препараттың әсер етуі үшін ол өзінің нысанасына байланысып, содан кейін осы нысананың функциясына әсер етуі керек. Препараттың нысанасы әдетте рецептор деп аталады, бірақ ол организмдегі кез келген молекуладағы химиялық сезімтал орын болуы мүмкін. Мұндай байланыстың сипатын осы молекулалардың, препараттың және оның рецепторларының өзара әрекеттесу деңгейін сипаттау арқылы анықтауға болады, бұл аффиниттілік деп аталады. Ал тиімділік – препараттың байланысқаннан кейін қызмет ету шамасын өлшейтін өлшем. Тиімділік жеткілікті түрде төмен болса, Emax максималды жауапты азайтады. Тиімділіктің анықтамасы талқылау нысаны болды. Абсолютті тиімділік өлшемдері лигандпен байланысатын иондық каналдарды бір иондық каналға талдау арқылы ғана алынды. G белоктарымен байланысқан рецепторлар үшін мұны жасау әлі де мүмкін емес. Глицин рецепторы және никотиндік ацетилхолин рецепторы (бұлшықет түрі) жағдайында Сивилотти және авторлар агонист байланысқаннан кейін иондық каналдың ашылуы екі қадамнан тұратынын ұсынды. Біріншіден, конформация жоғары аффиниттілікке (бірақ әлі де жабық) формаға ауысады, содан кейін конформация жабықтан ашыққа ауысады. Ішінара агонизм бірінші қадамның жеткіліксіздігінен туындайды және толық және ішінара агонистер үшін ашылу және жабылу қадамдары негізінен бірдей екені анықталды. Бұл Sine және әріптестері (2009) растады және кеңейтті. Бұл жұмыстың маңызы Интервенцияның тиімділігін анықтау көбінесе оны салыстыратын басқа қол жетімді интервенцияларға қатысты жүзеге асырылады. Нақтырақ айтқанда, тиімділік – «дәрі-дәрмек плацебодан немесе басқа да араласудан артық денсаулыққа пайдалы екенін көрсетеді, мысалы, қатаң бақыланатын клиникалық сынақ сияқты идеалды жағдайда сынаған кезде». Бұл зерттеулер плацебо және интервенциялық топтар арасындағы статистикалық айырмашылықты көрсетуге тиіс негізгі параметрге назар аударады. Мұндай салыстырулар «түсіндірмелі» рандомизацияланған бақыланатын сынақтар деп аталады, ал «прагматикалық» сынақтар интервенцияның тиімділігін анықтау үшін қолданылады, сонымен қатар ерекше емес параметрлерді де ескереді. Нәтижелілік – «дәрі нақты жағдайда қалай жұмыс істейді» дегенді білдіреді және «басқа дәрілермен өзара әрекеттесу, науқастың денсаулық жағдайы, дәрігердің дұрыс дозаны немесе қолдану ұзақтығын тағайындамауы немесе науқастың оны сақтамауы, немесе сынақтан өтпеген жағдайға қолдану сияқты себептермен жиі тиімділіктен төмен болады».

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығында тиімділік пестицидтің зиянкестерді немесе ауруларды бақылаудағы нәтижелілігін көрсету үшін қолданылады.

Жазба

Протестанттық теологияда (әсіресе лютерандық, сондай-ақ кальвинистік ілімде) тиімділік – Жазбалардың қасиеті. Жазбалардың тиімділігі дегеніміз, олардың Киелі Рухтың күшімен біріккендігі, осы күшпен бірге тек талап қоймай, сонымен қатар оның үйретімін қабылдауды тудырады және бұл үйретім сенім мен бағынуға жетелейді. Тиімділік сондай-ақ, Киелі Жазбалардың мәнсіз әріптер жинағы емес, керісінше, Киелі Рухтың күші олардың ішінде жатқандығын, ал Жазбалардың доктринасына тек логикалық аргументацияға сүйенетін зияли келісімді міндеттемей, сенімнің тірі келісімін құрайтындығын білдіреді. Смалкалд мақалаларында былай делінген: «Сөзбен айтылған, сыртқы Сөз мәселелерінде, Құдай Өзінің Рухын немесе игілігін ешкімге тек алдыңғы сыртқы Сөз арқылы немесе оның қатысуымен ғана сыйға тартады» деп нақты айтылған. Конкорд Формуласы, адамдар Киелі Рухтың шақыруын қабылдамаса, бұл Сөздің тиімділігінің төмендеуінен емес екенін үйретеді. Керісінше, игіліктің құралдарын жек көру – «адамның бұрыс еркінен туындайды, ол Құдай шақыру арқылы ұсынатын Киелі Рухтың құралын және құралын қабылдамайды немесе бұрмалайды және Сөз арқылы әрекет етуге ниеттенген Киелі Рухқа қарсы тұрады».