Кіріспе

Комбинациялық химия – бір процесте көптеген (ондағаннан мыңдарға, тіпті миллиондарға дейін) қосылыстарды дайындауға мүмкіндік беретін химиялық синтез әдістерін қамтиды. Бұл қосылыстар жиынтықтары қоспалар, жеке қосылыстар тобы немесе компьютерлік бағдарламалық құралдармен жасалған химиялық құрылымдар түрінде құрастырылуы мүмкін. Комбинациялық химияны кішкентай молекулалар мен пептидтерді синтездеу үшін пайдалануға болады. Кітапханалардың пайдалы құраушыларын анықтауға арналған стратегиялар да комбинациялық химияның бір бөлігі болып табылады. Комбинациялық химияда қолданылатын әдістер химия саласынан тыс жерлерде де қолданылады.

Тарих

Комбинаторлық химияны Фурка А. (Будапешттегі Эөтвос Лоранд университетінен) ойлап тапты, ол 1982 жылы нотариалды куәландырылған құжатта оның принципін, комбинаторлық синтез және деконволюция процедурасын сипаттады. Комбинаторлық әдістің қағидасы: көп компонентті қоспаны (комбинаторлық кітапхананы) бір қадамдық процедурада синтездеу және оны дәрілік кандидаттарды немесе басқа да пайдалы қосылыстарды бір процесте табу үшін скринингтеу. Комбинаторлық әдістің ең маңызды инновациясы – синтез және скринингте қоспаларды қолдану, бұл процестің жоғары өнімділігін қамтамасыз етеді. Осы өнертабысқа себеп болған факторлар 2002 жылы жарияланды.

Кіріспе

Молекулаларды комбинаторлық тәсілмен синтездеу көптеген молекулаларға жылдам алып келуі мүмкін. Мысалы, үш әртүрлілік нүктесі бар молекула (R1, R2 және R3) ықтимал құрылымдарды тудыра алады, мұнда , , және – қолданылатын әр түрлі алмастырғыштардың саны. Оның бастауын 1960 жылдары Рокфеллер университетінің зерттеушісі Брюс Меррифилд пептидтердің қатты фазадағы синтезін зерттей бастаған кезде көруге болады. Қазіргі түрінде комбинаторлық химия фармацевтикалық өнеркәсіпке ең үлкен әсер еткен. Бір қосылыстың белсенділік профилін оңтайландыруға тырысатын зерттеушілер көптеген, бірақ өзара байланысты қосылыстардан тұратын "кітапхана" жасайды. Робототехниканың жетістіктері комбинаторлық синтездің өнеркәсіптік тәсіліне әкелді, бұл компанияларға жылына 100 000-нан астам жаңа және бірегей қосылыстарды жүйелі түрде өндіруге мүмкіндік береді. Құрылымдық мүмкіндіктердің мол санын басқару үшін зерттеушілер көбінесе "виртуалды кітапхана" құрады, ол барлық қолжетімді реагенттермен берілген фармакофордың барлық мүмкін құрылымдарының есептеу арқылы тізімі. Мұндай кітапхана мыңдаған немесе миллиондаған "виртуалды" қосылыстардан тұруы мүмкін. Зерттеуші нақты синтез үшін "виртуалды кітапхананың" ішінен кіші топты түрлі есептеулер мен критерийлерге сүйене отырып таңдайды (ADME, есептеу химиясы және QSAR қараңыз).

Кіші молекулалар

Дәрі-дәрмектерді ашу процесінде қызығушылық тудыратын кіші молекулаларды синтездеу және биологиялық бағалау әдетте ұзақ және еңбекті процесс болып табылады. Комбинаторлық химия соңғы онжылдықтарда үлкен көлемдегі ықтимал кіші молекулалы дәрілік кандидаттарды жылдам және тиімді синтездеу тәсілі ретінде пайда болды. Типтік синтезде синтетикалық схеманың соңында тек бір мақсатты молекула ғана шығарылады, синтездегі әрбір қадам тек бір өнім береді. Комбинаторлық синтезде, егер тек бір бастапқы материал қолданылса, олардың биологиялық белсенділігі үшін скринингке жарамды бірдей реакциялық жағдайларды қолдана отырып, молекулалардың үлкен кітапханасын синтездеуге болады. Бұл өнімдер тобы үш өнімнен тұратын үш тең бөлікке бөлінеді, содан кейін әрбір үш жекелеген бөлік басқа бірлік В, С немесе D реагентімен реакцияластырылады, бұл алдыңғы үштен 9 бірегей қосылыс береді. Бұл процесс қажетті құрылыс блоктарының саны қосылғанша қайталанады, көптеген қосылыстарды жасайды. Бірнеше қадамдық синтез арқылы қосылыстар кітапханасын синтездегенде тиімді реакция әдістерін қолдану қажет, ал егер дәстүрлі тазарту әдістері әрбір реакциялық қадамнан кейін қолданылса, өнімділік пен тиімділік төмендейді. Қатты фазалық синтез синтетикалық химияда жиі қолданылатын сөндіру және тазарту қадамдарының қажеттілігін жоюға мүмкіндік беретін әлеуетті шешімдерді ұсынады. Жалпы, бастапқы молекула қатты тірекке (әдетте ерімейтін полимер) бекітіледі, содан кейін қосымша реакциялар жүргізіледі, ал соңғы өнім тазартылып, қатты тіректен бөлінеді. Қызығушылық тудыратын молекулалар қатты тірекке бекітілгендіктен, әрбір реакциядан кейін тазартуды бір сүзгілеу/жуу қадамына дейін азайтуға болады, бұл көптеген синтетикалық химиядағы сұйық-сұйық экстракция және еріткіштің булану қадамдарының қажеттілігін жояды. Сонымен қатар, гетерогенді реактивтерді қолдану артық реагенттерді баяу реакцияларды аяқтауға дейін жүргізу үшін пайдалануға болады, бұл өнімділікті одан әрі жақсарта алады. Артық реагенттерді хроматография сияқты қосымша тазарту қадамдарының қажеттілігінсіз жай ғана шайып тастауға болады. Соңғы жылдарда комбинаторлық химияда қатты фазалық органикалық синтезді қолдануды жетілдіру үшін әртүрлі әдістер әзірленді, соның ішінде синтездің және тазартудың оңайлығын арттыруға бағытталған жұмыстар, сондай-ақ аралық өнімдерді сипаттаудың дәстүрлі емес әдістері. Мұнда сипатталған мысалдардың көпшілігі әрбір реакциялық қадамда гетерогенді реакциялық ортаны қолданатынымен, Бут пен Ходжес дәстүрлі ерітінді фазалық синтездердің тазарту кезеңінде ғана қатты тіректегі реагенттерді пайдаланудың ерте мысалын келтіреді. Олардың пікірінше, ерітінді фазалық химия молекулаларды шайырларға бекіту және алып тастау үшін қажетті жалғау және бөліну реакцияларынан аулақ болудың, сондай-ақ қалыптасқан ерітінді фазалық реакциялардың қатты фазалық аналогтарын қайта құру қажеттілігін жоюдың артықшылықтарын ұсынады. Синтездің соңындағы бір тазарту қадамы, егер бұзылған қоспаның химиялық құрылымы белгілі болса, бір немесе бірнеше қоспаларды жоюға мүмкіндік береді. Қатты тіректегі реагенттерді қолдану қосылыстардың синтезін айтарлықтай жеңілдетсе де, көптеген комбинаторлық синтездер бірнеше қадамдарды қажет етеді, олардың әрқайсысы әлі де тазалаудың қандай да бір түрін қажет етеді. Армстронг және авторлар. Комбинаторлық кітапханаларды жасау үшін бір ыдыстағы әдіс, көп компонентті конденсациялар (ККК) деп аталады. Бұл схемада үш немесе одан көп реагенттер бір қадамда реакцияласады, әрбір реагент түпкілікті өнімге қосылады, көптеген тазарту қадамдарын қамтитын көп қадамдық синтездің қажеттілігін жояды. ККК-да қай қосылыстардың биологиялық белсенді екенін анықтау үшін деконволюция қажет емес, өйткені массивтегі әрбір синтезде тек бір өнім болады, сондықтан қосылыстың сәйкестігі нақты белгілі болуы керек. Басқа массивтік синтезде Стилл бөлінген синтез арқылы олигопептидтердің үлкен кітапханасын жасады. Мыңдаған қосылыстарды жасаудың кемшілігі - пайда болған қосылыстардың құрылымын анықтау қиын. Олардың шешімі молекулалық таңбаларды қолдану болып табылады, онда әрбір буғаға бояудың шағын мөлшері (1 пмоль/буға) бекітіледі, ал белгілі бір буғаның сәйкестігін буғадағы қандай таңбалардың бар екенін талдау арқылы анықтауға болады. Таңбаларды тіркеу рецепторларды анықтауды оңайлатса да, әрбір қосылысты рецепторға байланысу қабілеті үшін жеке скринингтен өткізу мүмкін емес, сондықтан рецепторлардың әрқайсысына бояу тіркелді, осылайша тек субстратына байланысатын рецепторлар ғана түс өзгерісін тудырады. Массивте көптеген реакцияларды жүргізу қажет болғанда (мысалы, Армстронгтың ККК массивтерінде сипатталған 96 реакция), синтездің кейбір еңбектік аспектілерін тиімділікті арттыру үшін автоматтандыруға болады. Бұл жұмыс, "DIVERSOMER әдісі" 1990 жылдардың басында Parke Davis компаниясында 40 химиялық реакцияны параллель түрде жүргізу үшін пионерлік жасалды. Бұл күш-жігер комбинаторлық химия үшін алғашқы коммерциялық жабдықтарға (Chemglass компаниясы сатқан Diversomer синтезаторы) және химиялық зертханада сұйықтарды басқару роботтарының алғашқы қолданылуына әкелді. Бұл әдіс шайырды жүктеу және жуу циклдарын, сондай-ақ реакциялық циклды бақылауды және тазартуды автоматтандыратын құрылғыны қолданады, сонымен қатар олардың әдісі мен аппаратурасының мүмкіндігін гидантоин және бензодиазепин сияқты әртүрлі молекулалық кластарды синтездеу арқылы көрсетеді, 8 немесе 40 жеке реакцияны параллель түрде жүргізеді. Бұл және комбинаторлық химиядағы басқа да бірнеше пионерлік жұмыстар 1999 жылы саланың "классикалық" қағыздары ретінде ұсынылды. Көбінесе қымбат жабдықты қолдану мүмкін болмайды, сондықтан Швабахер және авторлар кітапхана мүшелерінің параллель синтезін және қосылыстардың толық кітапханаларын бағалаудың қарапайым әдісін сипаттайды. Олардың әдісінде жіп цилиндрге оралған, әрбір аймаққа әртүрлі реагент қосылған, тек бір түрлі затты қамтитын жіп, содан кейін қайта бөлініп, әртүрлі өлшемдегі цилиндрге оралған, содан кейін бұл процесс қайталанады. Бұл әдістің артықшылығы - әрбір өнімнің сәйкестігін жіп бойындағы орны бойынша анықтауға болады, ал сәйкес биологиялық белсенділік флуоресценция сигналдарының Фурье түрлендіруі арқылы анықталады. Мұнда сипатталған синтездердің көпшілігінде бастапқы реагентті қатты тірекке бекіту және одан бөлу қажет. Бұл мақсатты қосылыстың биологиялық белсенділігіне әсер етуі мүмкін гидроксил тобының пайда болуына әкелуі мүмкін. Эллман көп қадамдық синтетикалық схемада 192 жеке 1,4 бензодиазепин туындыларын алу үшін қатты фазалық тіректерін пайдаланады, олар жақсы белгілі терапевтік агенттер болып табылады. Гидроксил тобының болуының ықтималдығын жою үшін сіліл арил химиясын қолданатын жаңа әдіс молекулаларды тірекке байланыстыру үшін қолданылады, ол тіректен бөлінеді және жалғаушының іздерін қалдырмайды. Молекуланы қатты тірекке бекіткенде аралық өнімдерді шайырдан бөліп алмайынша оқшаулау мүмкін емес. Көптеген дәстүрлі сипаттамалық техникалар реакцияның барысын қадағалау және өнімнің құрылымын растау үшін ерітіндіде қолданылатындықтан, басқа техникаларды қолдану қажет. Гель фазалық 13C ЯМР спектроскопиясы, MALDI масса-спектрометриясы және ИК спектроскопиясы құрылымды растау және қатты фазалық реакциялардың барысын бақылау үшін қолданылды. Гордон және авторлар. Комбинаторлық кіші молекулалардың кітапханаларын жасау үшін иминдер мен пептидил фосфонаттарды пайдаланатын бірнеше жағдайларды сипаттайды.

Қаты тіректерден бөлінген кітапханаларды бөлшектеу

Егер комбинаторлық кітапхананың синтезделген молекулалары қатты тіректен бөлінсе, ерітін қоспа пайда болады. Мұндай ерітіндіде миллиондаған түрлі қосылыстар табылуы мүмкін. Бұл синтетикалық әдіс әзірленген кезде молекулаларды анықтау және пайдалы қасиеттері бар молекулаларды табу мүмкін емес сияқты көрінді. Дегенмен, бұл мәселені шешу үшін пайдалы компоненттерді анықтау стратегиялары әзірленді. Барлық стратегиялар жартылай кітапханаларды синтездеу және сынауға негізделген. Ең алғашқы итеративтік стратегия 1982 жылы Фурканың аталған құжатында сипатталған.

Рекурсивті деконвольсия

Әдіс суретте түсінікті етіп көрсетілген. Үш аминқышқылынан 27 мүшелі пептидтер кітапханасы синтезделеді. Бірінші (А) және екінші (Б) циклдардан кейін, араластырудан бұрын, сынамалар бөліп алынады. Үшінші циклдың (С) өнімдері араластырылмай, алдымен бөлінеді, содан кейін белсенділігі тексеріледі. + таңбасымен белгіленген топ белсенді деп есептелінеді. Барлық мүшелердің соңғы байланыс позициясында (CP) қызыл аминқышқылы болады. Сәйкесінше, белсенді мүшеде де соңғы CP-де қызыл аминқышқылы болады. Содан кейін қызыл аминқышқылы екінші циклдан (Б) бөліп алынған үш сынамаға қосылып, D сынамалары алынады. Бөліп алғаннан кейін үш Е сынамасы пайда болады. Егер сынақтан кейін + белгісі қойылған сынама белсенді болса, онда көк аминқышқылы белсенді компонентте екінші CP орынды иеленетінін көрсетеді. Содан кейін үш А сынамасына алдымен көк, содан кейін қызыл аминқышқылы қосылады (F), содан кейін қайтадан сыналады (G). Егер + компоненті белсенді болып шықса, белсенді компоненттің тізбегі анықталып, H арқылы көрсетіледі.

Орындық сканерлеу

Позициялық сканерлеуді Фурка және авторлар тобы, сондай-ақ Pinilla және авторлар тобы тәуелсіз түрде енгізді. Әдіс субкітапханалар сериясын синтездеу және тестілеуге негізделген, онда белгілі бір тізбек позициясы бірдей аминқышқылымен толтырылады. Суретте үш аминқышқылынан құралған толық пептидтік тримерлік кітапхананың (А) тоғыз субкітапханасы (B1-D3) көрсетілген. Субкітапханаларда барлық құралымдарда бірдей аминқышқылы орналасқан позиция бар. Субкітапхана синтезінде тірек бөлінбейді және тек бір ғана аминқышқылы бүкіл үлгіге қосылады. Нәтижесінде, бір позициядағы барлық құралымдарда бірдей аминқышқылы болады. Мысалы, B2 субкітапханасындағы 2-позициядағы "сары" аминқышқылы барлық тоғыз құралымда да кездеседі. Егер скринингте бұл субкітапхана оң нәтиже көрсетсе, бұл белсенді пептидтің 2-позициясында да "сары" аминқышқылы бар екенін білдіреді. Аминқышқылдарының тізбегін анықтау үшін тоғыз (немесе кейде одан да аз) субкітапхананың барлығын тестілеу қажет.

Орындау кітапханалары

Омиссиялық кітапханаларда қоспаның барлық пептидтерінен белгілі бір аминқышқылы қалдырылған. Суретте толық кітапхана және үш омиссиялық кітапхана көрсетілген. Жоғарыда қалдырылған аминқышқылдары көрсетілген. Егер омиссиялық кітапхана теріс нәтиже көрсетсе, белсенді компонентте қалдырылған аминқышқылы бар.

Тіркелген комбинаторлық кітапханаларды деконвольдеу

Егер пептидтер қатты тірекке бөлінбесе, онда әрқайсысында бір пептид бар түйіршіктердің қоспасымен жұмыс істейміз. Смит және оның әріптестері бұрын пептидтерді байланған күйде де сынауға болатынын көрсеткен. Бұл тәсіл пептидтік кітапханаларды тексеруде де қолданылды. Байланған пептидтік кітапхана ерітілген мақсатты белокпен сыналды. Белок тіркелген түйіршіктер таңдалып алынып, белок түйіршіктен алынып, содан кейін байланған пептид тізбектеу арқылы анықталды. Тейлор және Моркен сәл өзгеше тәсіл қолданды. Олар пептид емес кітапханалардағы катализаторларды анықтау үшін инфрақызыл термографияны пайдаланды. Әдіс, байланған кітапхана субстрат ерітіндісіне батырылғанда, катализатор бар түйіршіктерде пайда болатын жылуға негізделген. Түйіршіктерді инфрақызыл микроскоп арқылы қарағанда, катализатор бар түйіршіктер жарқын дақтар ретінде көрінеді және оларды таңдап алуға болады.

Кодталған комбинаторлық кітапханалар

Егер біз пептид емес органикалық кітапханалармен жұмыс жасайтын болсақ, пептидтердегідей, бураның құрамын анықтау оңай емес. Бұл қиындықты еңсеру үшін кітапхана синтезімен қатар, бураларда түзілген қосылыстың құрылымын кодтайтын молекулаларды бекіту әдістері әзірленді. Олмейер және әріптестері бинарлық кодтау әдісін жариялады. Олар 18 таңбалау молекуласының қоспасын қолданды, оларды буралардан бөлгеннен кейін электронды тұтқындау газ хроматографиясымен анықтауға болады. Саркар және басқалар массивті кодталған OBOC кітапханаларын құру үшін пайдаланылатын пентеноикалық амидтердің (COPA) хиралды олигомерлерін сипаттады. Керр және басқалар инновациялық кодтау әдісін енгізді. Байланыстың бір шетінен кітапхананың табиғи емес құрылыс блоктары бекітілді, ал екінші шетінен кодтау аминокислоталар үштігі қосылды. Құрылыс блоктары табиғи емес аминқышқылдары болды және олардың кодтаушы аминқышқылдарының үштік сериясы Эдман ыдырауымен анықталуы мүмкін. Бұл кодтаманың маңызды аспектісі – кітапхана мүшелерін олардың қосылған кодтама белгілерімен бірге ерітілетін кітапхананы құрайтын буралардан ажырату мүмкіндігі. Николяев және басқалар да осы әдісті пептидтермен кодтау үшін қолданды. 1992 жылы Бреннер мен Лернер ең сәтті кодтау әдісі болып табылатын қатты тіректің бураларын кодтау үшін ДНК тізбектерін енгізді. Нильсен, Бреннер және Янда ДНК кодтауды жүзеге асыру үшін Керр әдісін де қолданды. Соңғы уақытта ДНК тізбектеуде маңызды жетістіктер болды. Келесі буын техникасы үлкен сандағы үлгілерді параллельде тізбектеуді қамтамасыз етеді, бұл ДНК-мен кодталған кітапханаларды тексеруде өте маңызды. ДНК кодтаудың табыстылығына ықпал еткен тағы бір жаңалық – 2000 жылы Халпин мен Харбери ДНК-мен кодталған комбинаторлық кітапханалардың бөлінген қоспа синтезіндегі қатты тіректі алып тастап, оны кодталған ДНК олигомерлерімен алмастырды. Қатты фазалық бөліну және бассейн синтезінде кітапханалардың компоненттерінің саны тіректің бураларының санын аспауы мүмкін. Авторлардың жаңа әдісімен бұл шектеу жойылып, жаңа қосылыстарды іс жүзінде шексіз мөлшерде дайындауға мүмкіндік берді. Мысалы, даниялық Nuevolution компаниясы 40 триллионнан тұратын ДНК-мен кодталған кітапхананы синтездеді! ДНК-мен кодталған кітапханалар ерігіш, бұл скринингте тиімді аффинитеттік байланысты қолдануға мүмкіндік береді. Кейбір авторлар ДНҚ кодталған комбинаторлық кітапханалар үшін DEL аббревиатурасын қолданады, ал басқалары DECL қолданады. Соңғысы жақсырақ көрінеді, өйткені бұл атаумен осы кітапханалардың комбинаторлық табиғаты айқын көрінеді. ДНК-нің бірнеше түрін кодтаған комбинаторлық кітапханалар қазіргі мыңжылдықтың алғашқы онжылдығында таныстырылды және сипатталды. Бұл кітапханалар дәрі-дәрмек зерттеулерінде өте сәтті қолданылуда. 2001 жылы Гартнер және басқалар сипаттаған комбинаторлық кітапханалардың ДНК-ны үлгілеу синтезі. Дуальді фармакофорлы ДНК кодталған комбинаторлық кітапханаларды 2004 жылы Млеко және басқалар ойлап тапты. 2004 жылы Харбери, Халпин және Харбери жариялаған тізбектелген маршруттар. Бірлік фармакофорлы ДНК кодталған комбинаторлық кітапханаларды 2008 жылы Маноччи және басқалар енгізді. Хансен және басқалар жариялаған йоктолитрлік реакторды пайдалану арқылы құрылған ДНК кодталған комбинаторлық кітапханалар. 2009 жылы олардың синтезі мен қолданылуы туралы мәліметтер ДНК кодталған химиялық кітапхана бетінде кездеседі. ДНК-ның кодталған ерігіш комбинаторлық кітапханаларының да кемшіліктері бар. Біріншіден, қатты тіректің пайдасы мүлдем жоғалады. Сонымен қатар, ДНК кодтау тізбектерінің полииондық сипаты синтезде сулы емес еріткіштердің пайдалылығын шектейді. Осы себепті көптеген зертханалар DECL синтезінде пайдалану үшін ДНҚ үйлесімді реакцияларды әзірлеуді таңдайды. Қол жетімділердің біразы сипатталған.

Материалдар ғылымы

Материалдар ғылымы жаңа материалдарды табу үшін комбинаторлық химияның әдістерін қолданды. Бұл жұмысты П. Г. Шульц және авторлар тобы тоқсан жылдың ортасында кремнийлік субстратқа элементтерді бірлесіп жағу арқылы алынған люминесцентті материалдар контекстінде бастады. Осыған дейін 1970 жылы Ж. Ж. Ханак зерттеулер жүргізген, бірақ сол кезде әдістің кеңінен тарауына қажетті компьютерлік және роботтық құралдар жеткіліксіз болды. Зерттеулер бірнеше академиялық топтармен қатар, ірі ғылыми-зерттеу және даму бағдарламаларына ие компаниялар (Symyx Technologies, GE, Dow Chemical және т.б.) тарапынан да жалғастырылды. Бұл техника катализ, жабындар, электроника және көптеген басқа да салаларда кеңінен қолданылады. Өндірілген үлкен көлемдегі деректерді басқару, ұйымдастыру және сақтау үшін тиісті информатикалық құралдарды қолдану маңызды. Комбинаторлық әдістерді пайдалану арқылы зерттелетін кең тәжірибелік кеңістіктерді тиімді шешу үшін эксперименттерді жобалаудың жаңа түрлері әзірленді.

Түрлілікке бағытталған кітапханалар

Комбинациялық химия екі он жылдан астам уақыттан бері жаңа дәрі-дәрмектерді іздеудің маңызды бөлігі болғанымен, қазірге дейін АҚШ-тың Дәрі-дәрмектерді бақылау басқармасы (FDA) клиникалық қолдануға тек бір ғана комбинациялық химия арқылы синтезделген затты (сорафениб, ілгекті буынды қатерлі ісігіне көрсетілген мультикиназа тежегіші) мақұлдады. Бұл тәсілдің сәттілік деңгейінің төмен болуына себеп, комбинациялық химия өнімдерінің қамтыған химиялық кеңістігінің өте шектеулі болуымен байланысты екені айтылды. Комбинациялық химия кітапханаларындағы қосылыстардың қасиеттерін мақұлданған дәрі-дәрмектер мен табиғи өнімдермен салыстырғанда, скринингтік кітапханалардың химиялық әртүрлілігін арттыру арқылы комбинациялық химияның тиімділігін жақсартуға болатыны ұсынылды. Мақұлданған дәрі-дәрмектер мен табиғи өнімдерді комбинациялық химия кітапханаларындағы қосылыстардан ерекшелендіретін екі маңызды ерекшелік – хиральдық және қатаңдық. Сондықтан, әртүрлілікке бағытталған кітапханаларда, яғни химиялық кеңістікті қамтуға, жай ғана көптеген қосылыстарды жасауға қарағанда, осы екі мәселеге баса назар аударылады.

Патент жіктемесінің кіші класы

Халықаралық патенттік жіктелімнің (ХПЖ) 8-ші нұсқасы, 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енді, комбинаторлық химия саласындағы өнертабыстарға қатысты патенттік өтініштер мен патенттер үшін арнайы кіші жіктелім ("C40B") құрылды.