Кіріспе

Тірі организмдерде биологиялық араласуларды сынау процесі – in vivo (латынша "тірі организмнің ішінде"; ағылшын тілінде көбінесе курсивпен жазылмайды) зерттеулері, әртүрлі биологиялық факторлардың әсерін тұтас, тірі организмдерде немесе жасушаларда – әдетте жануарларда, соның ішінде адамдар мен өсімдіктерде, тіндердің сығындысымен немесе өлген организмдермен салыстыру. Бұл in vitro ("стақан ішінде") жүргізілетін эксперименттермен шатастырылмауы керек, яғни сынақ түтікшелері, Петри табақтары сияқты зертханалық жағдайлардағы зерттеулер. In vivo зерттеулерінің мысалдары: бактериялық инфекцияның әсерін тазартылған бактериялық токсиндердің әсерімен салыстыру арқылы аурудың патогенезін зерттеу; антибиотиктер емес, вирусқа қарсы препараттарды және жалпы жаңа дәрі-дәрмектерді әзірлеу; сондай-ақ жаңа хирургиялық процедуралар. Сондықтан жануарлар үстіндегі сынақтар мен клиникалық сынақтар in vivo зерттеулерінің маңызды бөлігін құрайды. In vivo сынақтары көбінесе in vitro сынақтарынан артық қолданылады, себебі ол тірі организмдегі эксперименттің жалпы әсерін бағауға қолайлырақ. Мысалы, жаңа дәрі-дәрмектерді іздеу кезінде in vivo тиімділігін растау өте маңызды, өйткені in vitro талдаулары кейде in vivo маңызды емес препарат молекулаларымен қате нәтижелер беруі мүмкін (мысалы, мұндай молекулалар тірі организмде әрекет ететін жеріне жете алмайды, мысалы, бауырдағы жылдам катаболизм салдарынан). 1950 жылдардың ортасында ағылшын микробиологы профессор Гарри Смит және оның әріптестері Bacillus anthracis жұқтырған жануарлардың сарысуынан алынған стерильді сүзгілердің басқа жануарлар үшін қауіпті екенін, ал осы микроорганизмнің in vitro өсірілген культуралық сұйықтығынан алынған сығындылардың қауіпті еместігін анықтады. In vivo эксперименттері арқылы антракс токсинінің ашылуы жұқпалы аурулардың патогенезін зерттеуге үлкен әсер етті. "In vivo veritas" ("тірі организмде шындық бар") деген латын мақалы "In vino veritas" ("шарапта шындық бар") деген мәтелмен байланысты.

In vivo және ex vivo зерттеулері

Микробиологияда in vivo көбінесе организмнің толық құрамында, оқшауланған тірі жасушаларда емес, мысалы, биопсиядан алынған мәдени жасушаларда жүргізілетін тәжірибелерді білдіреді. Мұндай жағдайда, дәлірек термин – ex vivo. Жасушалар бұзылып, жеке бөліктері зерттелген немесе талданған кезде, бұл in vitro деп аталады.

Пайдалану әдістері

Кристофер Липински мен Эндрю Хопкинстің айтуынша, "мақсат дәрі-дәрмектерді табу немесе биологиялық жүйелер туралы білім алу болсын, химиялық құралдың сипаты мен қасиеттерін, оны сынауға арналған жүйеден бөлек қарастыруға болмайды. Оқшауланған рекомбинантты ақуыздарға байланысатын заттар бір жақ, жасуша функциясын өзгерте алатын химиялық құралдар екінші жақ, ал тірі организмде қабылданып, оның жүйелерін өзгерте алатын фармакологиялық агенттер үшінші жақ. Егер in vitro жағдайында табылған алғашқы қосылыстың in vivo жағдайында белсенді препаратқа айналуы үшін қажетті қасиеттерді анықтау оңай болғанда, дәрі табу дәрі өндірудей сенімді болар еді." In vivo мінез-құлқына қатысты зерттеулер, биологиялық сәйкес ортада нақты препараттардың формулаларын және олардың қасиеттерін анықтады.