Кіріспе

Австралиялық крикетші (1961–2020)

Дин Мервин Джонс (24 наурыз 1961 – 24 қыркүйек 2020) – Австралия крикетшісі, жаттықтырушы және комментатор, Австралия құрамасы сапында Тест матчтары мен Бір күндік халықаралық ойындарда (ODIs) ойнаған. Ол Тест крикетінде өте жақсы нәтижелер көрсеткен және Бір күндік форматты революциялағандығы үшін есімдеріне сақталған. Джонс 1987 жылғы Крикет әлем чемпионатында алғашқы әлем чемпионы атанған Австралия құрамасының құрамында болды. 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында ол әлемдегі ең үздік Бір күндік ойыншылардың бірі деп танылды, бұл пікір кейінгі ICC ойыншылар рейтингінде расталды. Оның ойын стилі жылдамдық пен айналымға қарсы шапшаң қимылдарымен, викеттер арасында белсенді жүгіруімен және тәуекелге баруға және боулерлерді қорқытуға дайындығымен ерекшеленді. 2019 жылы Джонс Австралия Крикет Даңқ залына енгізілді.

Отандық мансап

Джонс өзінің бірінші сыныптық карьерасын 1981–82 маусымда Виктория құрамында Шеффилд Шилдте бастады. Джонс Англияның округтік чемпионатында Дурхам және Дербишир командаларында да ойнады. 1996 жылғы округтік чемпионатта Джонс Дербиширді екінші орынға жеткізді, бұл олардың 60 жыл ішіндегі ең жақсы нәтижесі болды. Ол осы маусымда 1338 ұпай жинады, бұл Дербиширдің кез келген ойыншысынан артық. 1997 жылы командаластарымен келіспеушіліктерге байланысты маусымның ортасында Дербиширден кетіп қалды. Мансабы барысында бірінші сыныптық матчтарда 19 188 ұпай жинады, оның ішінде 55 сентең және 88 жарты сентең, ал ең жоғары ұпайы 324 ұпайды құрады, орташа көрсеткіші 51,85 болды.

Халықаралық мансап

Джонс 1984 жылы Батыс Индияға саяхатқа шақырылды. Грэм Яллоп жарақат алғандықтан саяхаттан бас тартқан соң ол құрамаға іліккен. Ол бастапқы құрамға кірмеді, бірақ Стив Смит ауырғаннан кейін командаға қосылды. 1984 жылдан 1992 жылға дейін Джонс Австралия үшін 52 тестілік матчта ойнап, 3631 ұпай жинады, оның ішінде 11 сенсациялық жеңіс және 46.55 орташа көрсеткіш. Ол алаңнан "ауруға байланысты зейнеткерлікке шығуды" қалаған, бұл оның капитаны Аллан Бордерді егер ол жағдайға шыдамаса, "Квинслендтік ойыншыны" шақыратынын айтуға мәжбүр етті (Квинслендтен Грег Ричи келесі кезектегі ойыншы болды). Бұл сөз Джонсты 210 ұпай жинауға ынталандырды, ол бұл иннингті өміріндегі маңызды сәт деп есептеді және Австралия крикет тарихындағы ең керемет тест-иннингтерінің бірі саналды. 1987 жылғы Крикет әлем чемпионатында Австралияның күтпеген жеңісіне үш үздік ойыншы – Дэвид Бун және Джефф Марштан кейін үшінші нөмірде ойнаған Джонстың нығая бастаған ойыны себеп болды. Джонс 44 орташа есеппен 314 ұпай жинады, оның ішінде 3 жартылай ғасырлық көрсеткіштер бар. 1987 жылғы әлем чемпионатында Үндістанға қарсы матчта Джонстың бір соққысы иннинг арасында төрттен алтыға ауыстырылды. Австралия бұл матчты бір ұпаймен жеңді. Джонс төрешілермен сөйлесіп, оны алтыға өзгертуді талап еткенін айтты. Джонс келесі алты жыл бойы Австралияның тестілік командасының ортаңғы қатарындағы маңызды ойыншысы болды және 1989 жылғы Англияға сәтті сапардың жұлдыздарының бірі атанды. Оның еңбегі "Висден Альманахының" 1990 жылғы басылымында "Жылдың үздік крикетшісі" деп танылды. 1992-93 маусымының басында Шри-Ланкаға қарсы өткен тестілік серияда орташа көрсеткішін жоғарылатқанына қарамастан, Джонс тестілік командадан шығарылды. Бір күндік командада ол сәл ұзақ қалды: 1993 жылғы Аш турнесі үшін бір күндік командадан шығарылды, бірақ 1993-94 маусымында соңғы рет командаға оралуға қол жеткізді. Оңтүстік Африкадағы сегізінші және соңғы бір күндік матчтан кейін Джонс бірден бір күндік крикеттен зейнеткерлік жариялады.

Крикеттен кейін

1998 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол крикетке жаттықтырушы, комментатор және The Age және The Sydney Morning Herald газеттерінде жазушы ретінде қатысуын жалғастырды. Ол сонымен қатар қатерлі ісікпен ауыратын адамдарға көмек көрсету үшін қаржы жинауда белгілі болды. 2006 жылғы 12 маусымда Королеваның туған күніне арналған наградалар тізімінде, ол "крикетке ойыншы, жаттықтырушы және комментатор ретінде, сондай-ақ қатерлі ісікпен ауыратын адамдарға көмек көрсететін ұйымдарға қаржы жинау арқылы қоғамға қызмет еткені үшін" Австралия орденінің мүшесі (AM) атанды. 2019 жылы Австралия крикетінің Даңқ залына енгізілді. 2019 жылдың қараша айында Джонс ПСЛ командасы «Карачи Кінгс» клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды, ол Пәкістан Суперлигасының 5-шы маусымы алдында Мики Артурды алмастырды.

Комментаторлық мансап

2004 жылғы 18 шілдеде "Рангири Дамбулла" халықаралық стадионында өткен Азия кубогының Үндістан мен Шри-Ланка арасындағы топтық кезең матчы алдында профессор кейпінде киініп, телешоу үшін репортаж дайындағаннан кейін оған "Профессор Диано" деген лақап ат берілді. Кейін ол крикеттен хабар таратудың көрнекті мамандарының біріне айналып, Star Sports телеарнасындағы Үндістан Премьер-лигасының таңдамалы дубльдер шоуындағы комментаторлық жұмысымен танылды. Ол сонымен қатар BBC-дің "Тест Матч Арнайы" бағдарламасы үшін қорытынды жасайтын болды және Тамил Наду Премьер-лигасында, сондай-ақ Карнатака Премьер-лигасында қысқа мерзімге комментатор болып жұмыс істеді. Комментаторлық мансабының соңғы жылдарында ол 2009 жылдан бері Пәкістандағы халықаралық крикетті жандандыру қажеттігі туралы пікір білдірді. 2017 жылы ол Шпагеза Крикет лигасының V турнирінде комментатор ретінде жұмыс істеу үшін соғыс қиралындағы Ауғанстанға барды. 2017 жылғы Шпагеза Крикет лигасының топтық матчы кезінде Кабул халықаралық крикет стадионында жанкешті бомба жарылысынан шаруа болды.

Дау

1993 жылғы 16 қаңтарда 1992–93 жылғы «Бенсон және Хеджес» әлем сериясының бірінші бір күндік финалында Сиднейдегі Крикет стадионында Батыс Индияға қарсы өткен ойында, ол қарсыласының бірі Кертли Амброузға боулинг кезінде қолына киген білезігін шешуді сұрады. Бұл сұраныс Амброузды ызаландырып, ол матчта 5/32 нәтиже көрсетті. Одан кейін ол Тест сериясының қалған екі ойынында Аделаидада 10 қақпа алды, ал Пертте 7 қақпаға 1 нәтижемен танымал ойын көрсетіп, Батыс Индияның Франк Уоррелл кубогын сақтап қалуына көмектесті. Оқиғадан 20 жылдан астам кейін жазған Джонс, сол кезде Васим Акрам оның бас бармағын сындырғаннан кейін командадағы орнын сақтап қалуға тырысқанын айтты. Сонымен қатар, Дэмиен Мартин Джонстың Тест құрамындағы орнын иеленді, ал бапкер Боб Симпсон Аделаидадағы кезеңге команданы жариялағаннан кейін Джонс тағы да құрамаға ілікпегеніне ашуланды. Джонс Амброуздың ақ түсті білезіктерінің ойыншыларға қиындық тудыратынын байқады және оны шешуді сұрағанда, «Бұл Вест-Индия командасында үлкен дау-дамағал тудырып, Амброуздың ойын стилін өзгертуіне мүмкіндік берер еді» деп ойлады. Джонстың 10 Sport телеарнасымен жасаған комментаторлық келісімі 2006 жылғы 7 тамызда Оңтүстік Африка ойыншысы Хашим Амланы «террорист» деп атағаннан кейін тоқтатылды. Мұсылман және ұзын сақалды Амла қақпаны ұстағанда Джонстың «Террорист тағы бір қақпа алды» деген сөзі естілді. Джонс бұл пікірді жарнамалық үзіліс кезінде айтты, бірақ Оңтүстік Африкада тікелей эфирде берілді, себебі трансляция тоқталған жоқ. Ол өз ісі үшін кешірім сұрады. 2020 жылдың сәуір айында Джонс Крикет Викториядағы өмірлік мүшелігінен бас тарды және ең үздік бір күндік ойыншы сыйлығы – Дин Джонс медалінен атын шығарды. Ол басшылықтың Мельбурн Старз және Мельбурн Ренегадс командаларының бас бапкерлері етіп Дэвид Хасси мен Майкл Клингерді тағайындағанын, бұл қызметтерге өзі де үміткер болғанын айтты. Бұл пікірді Крикет Викторияның өнімділік директоры Шон Граф «өзін-өзі таныстырудың жақсы тәсілі» деп сипаттады. Өмірлік мүшелік және жылдың үздік бір күндік ойыншысы сыйлығы сол жылдың желтоқсан айында отбасының толық қолдауымен қайта жаңартылды.

Жеке өмір

Джонстың бір қарындасы мен үш інісі болған. Ол қайтыс болған кезде Джейнге үйленген еді. Олардың екі қызы болды; Джонстың тағы бір қарым-қатынастан Коби Гамильтон деген ұлы болған. Алғашқыда оның жүрек талмасы болғаны хабарланды. Ол қайтыс болған кезде Star Network үшін 2020 жылғы Үндістан Премьер-лигасының комментаторлар тобында жұмыс істеген. Джонс Мумбайдағы қонақүйдің бірінде шамамен түскі уақытта IST (UTC+05:30) бойынша құлдырады. Австралиялық бұрынғы крикетші Брет Ли оқиғаға куә болып, жедел жәрдем келгенге дейін Джонсты қайта тірілтуге тырысты. Виктория штатының сот-медициналық сарапшысы оның инсульттан қайтыс болғанын растады.