Вьетнам соғысы кезіндегі "Swift Boat" катерлері

Кіріспе

Жағалау және өзен патрульдік қайығының түрі

51 фут (16 м) (Mk II)
1x 81 мм миномет (АҚШ негізінде)
1x AGS 17 (Вьетнам негізінде), сондай-ақ Swift Boat деп белгілі, Вьетконгтың қару-жарақ және оқ-дәрі тасымалдауын тоқтату, Оңтүстік Вьетнам күштерін тасымалдау және Вьетнам соғысы кезінде контрпартизандық (COIN) операциялар үшін ТМД командаларын жеткізу мақсатында қолданылды.

Тұжырымдама

Swift Boat әскери кеңесші тобының, Вьетнамдағы әскери көмек көрсету басқармасының (NAVADGRP MACV) қызметкерлері жасаған "Көтерілісшілерге қарсы күресте теңіз кемелерінің қажеттіліктері" атты зерттеуі 1965 жылдың 1 ақпанында жарияланды. Зерттеу жақсы қабылданды, содан кейін Теңіз күштері дереккөздерді іздеуге кірісті. Мексика шығанағында мұнай платформаларын пайдаланатын компаниялар үшін су таксилерін жасаған Луизиана штатының Бервик қаласындағы Sewart Seacraft (Swiftships компаниясының алдыңғысы), дерлік идеалды болып көрінді. Теңіз күштері олардың жоспарларын сатып алып, Sewart Seacraft-тан қару орнатуға арналған бөлімше, оқ-дәрі сақтау шкафтары, төсек орындары және кішкентай ас үйі бар өзгертілген сызбаларды дайындауды сұрады. Теңіз күштері осы жетілдірілген жоспарларды басқа кеме жасаушылардан баға алу үшін пайдаланды. Кемелерді жасауға Sewart Seacraft таңдалды.

I белгі

Жылдам қайықтардың корпусы шамамен 50 фут (15 м) ұзындығында, 13 фут (4 м) енімен және шамамен 5 фут (1,5 м) суға бату тереңдігімен дәнекерленген алюминийден жасалған. Олар General Motors 12V71"N" Detroit теңіз дизельдік қозғалтқыштарымен жабдықталған, әрқайсысы шамамен бірдей қуатқа ие, ал жоспарланған қашықтығы – шамамен 100 мильден 300 мильге дейін жетеді. Жылдам қайықтың штаттық құрамы алты адамнан тұратын: басқарушы (кипер), ботсвинг маты, радар/радиооператор (радаршы), инженер (механик), және екі пулеметші (квартирмейстер және пулеметшінің көмекшісі). 1969 жылы экипажға вьетнамдық оқушы да қосылды. Бірінші екі ПКФ 1965 жылдың тамыз айының соңында Әскери-теңіз күштеріне тапсырылды. Бастапқы су таксиінің дизайны пилот кабинасының үстіндегі мұнарада екі .50 калибрлі M2 Браунинг пулеметімен, артқы палубада орнатылған .50 калибрлі және 81 мм минометтің біріктірілген комбинациясымен, артқы бөлігінде миномет оқ-дәрілері сақталатын жәшікпен, кереуеттер, тоңазытқыш, мұздатқыш және раковина сияқты жақсартылған тұрмыстық жабдықтармен толықтырылды. Артқы палубада орнатылған 81 мм-лік біріктірілген миномет, Армия мен Теңіз корпусы қолданатын, құлау кезінде снарядтың оқ-дәрісі миномет түтігінің түбіндегі бекітілген оқ ату механизміне тиетін гравитациялық миномет емес, керісінше, снарядты мундштуктан тікелей зарядтауға мүмкіндік беретін ерекше арқанмен атуға арналған қару болды. Пулеметші арқанды пайдаланып, қалауынша атуға болатын. Бұл қару 1950 жылдары сынақтан өтіп, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қызығушылығын жоғалтқаннан кейін қолданудан шығарылды. АҚШ Жағалау күзеті бұл қару-миномет жүйесін Әскери-теңіз күштері ПКФ бағдарламасына енгізер алдынан сақтап келді. Көптеген қайықтарға алдыңғы суперструктураның алдындағы алдыңғы бөлігінде бір M60 пулеметі орнатылды. 50 қайыққа жасалған бастапқы тапсырыстың ізінен 54 "Марк I" қайығына қосымша тапсырыс берілді.

II және III Марк

1967 жылдың екінші жартысында 46 Mark II қайығы, мұнда қабылдауы бұрыстан артқа жылжытылған. Жаңа қайықтардың артқы құрылысында дөңгелек терезелер (ірі жылжымалы терезелердің орнына) болды. 1969 жылдан 1972 жылға дейін Вьетнамға 33 Mark III қайығы келді, олар Mark II қайықтарының үлкендеу нұсқасы еді.

Қызмет

Құрылған 193 ПКФ-ның көпшілігі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Вьетнамдағы қолданылуында және Калифорниядағы екі оқу базасында пайдаланылды. Салынған қайықтардың шамамен 80-і Америка Құрама Штаттарымен достық қарым-қатынастағы елдерге сатылды немесе сыйға берілді. "Swift Boats" (Тез қайықтар) үшін алғашқы оқу базасы Коронадо Әскери-теңіз амфибиялық базасында орналасқан. 1969 жылы оқу Сан-Пабло шығанағының жанындағы Маре аралына көшірілді және соғыс аяқталғанға дейін онда қалды. Теңіз суы терең болмаса да, ПКФ оқу қайықтары Маре аралынан жиі Алтын қақпа көпірі арқылы өтіп, Тынық мұхитының жағалауымен солтүстікке немесе оңтүстікке қарай жүзеді. 1969 жылдың желтоқсан айында Калифорния штатындағы Бодега шығанағында болған дауыл кезінде 8-ші ПКФ суға батып кетті. Бұл оқу операциялары кезінде жоғалған жалғыз "Swift Boat" болды. Оқиға кезінде экипаж мүшелері зардап көрген жоқ. Маре аралы бөлімшелерінің ең көп қолданылған оқу алаңы Сан-Франциско шығанағының солтүстік жағалауын құрайтын батпақ жерлер болды. Қазір Напа-Сонома батпақтары мемлекеттік жануарлар қорығы деп аталатын бұл аймақты 1995 жылға дейін АҚШ Әскери-теңіз резервтік бөлімшесі (PBR) де пайдаланды, содан кейін Маре аралы базаны жабуға жоспарланған.

Вьетнам соғысындағы қызмет

Алғашқы "Swift Boats" кемелері Оңтүстік Вьетнамға 1965 жылдың қазан айында келді. Кемелер бастапқыда "Базар уақыты" операциясы кезінде жағалаудағы қарауылдық болып пайдаланылды, теңіз арқылы келетін Viet Cong (VC) және Вьетнам Халық Армиясы (PAVN) күштеріне жабдық жеткізілмеуіне кедергі келтірді. Алайда, кеменің суға батып кетуінің шамалы болуы және борттың төмендігі ашық суда жүзу қабілетін шектеді. Бұл шектеулер, сондай-ақ кішірек, аз қаруланған PBR кемелерінің ішкі су жолдарында кездесетін қиындықтары, Вьетнамның ішкі су жолдарындағы өзендер мен каналдарды қарауылдау үшін Swift кемелерін пайдалануға алып келді. Swift кемелері Вьетнамның жағалау аймақтарында жұмыс істеуді жалғастырды, бірақ адмирал Элмо Зумвальдтың "SEALORDS" стратегиясының басталуымен, олардың негізгі операциялық аймағы Ка Мау түбегі мен Вьетнамның оңтүстік ұшындағы Меконг дельтасына шоғырланды. Шабуылдарда түрлі портативті қарулар қолданылды, оның ішінде қайтарымсыз мылтықтар, B 40 ракеталары, .50 калибрлі пулеметтер және AK 47 автоматтары, көбінесе топырақтан жасалған бекіністерден атылды. Шайқастар қысқа және қатал болды, кемелер шабуыл көзін анықтап, кері отпен жауап бергенде, шабуылдаушылар көбінесе жасырынған орындарға қашып кететін. Шабуылға ұшырағанда кемелер жылдамдықпен қауіпті аймақтан шығып, айналып, топтасып қайта оралып, барлық қолдағы қаруларын пайдаланатын. Олар шабуылдан өткен соң, шабуылдаушылар өлтірілгенше немесе қашып кеткенше қайтадан шабуылдайтын. Кемелер көбінесе 8-10 теңіз шақырымы жылдамдықпен жүзіп, қарауылдаса да, ең жоғары жылдамдығы 32 теңіз шақырымына жететін. Дельтадағы тығыз өсімдіктер шабуылдаушыларға қашуға қолайлы жағдай жасады. Өзен экипаждары көп шығынға ұшырады. VC күштерінің шығындарын бағалау қиын болды, өйткені олар өлгендерін және жараланғандарын шайқас алаңынан алып кететін. Жаңадан қазылған зираттарды табу VC күштерінің жоғалғанын растаудың сирек мүмкіндіктерінің бірі болды. Соғыс кезінде жоғалған алғашқы Swift кемесі – PCF 4, ол 1966 жылы минаға түсті. PCF 14 және PCF 76 екі кемесі DMZ маңындағы Хуа Вьет өзенінің сағасындағы жаман ауа райында жоғалып кетті, ал үшіншісі, PCF 77, Хуаға жақындаған кездегі Парфюм өзенінің сағасында құтқару операциясы кезінде жоғалып кетті. Бұл үш кеме де 1966 жылы жоғалып кетті. Сол жылы PCF 41 кемесі 57 мм-лік қайтарымсыз мылтықтан атылғанда, басқару жүйесі бұзылып, рульшісі қаза болғандықтан, жылдамдықпен жағаға тірелді. Экипаж оқ-дәрісі бітіп қалған соң кемені тастап кетуге мәжбүр болды. Келесі күні ол табылды, бірақ жөндеуге келмейтіндей зақымдалғандықтан, құтқарылды. 1969 жылы PCF 43 кемесі ракеталық шабуылдан жоғалып кетті. Бірнеше Swift кемелері өзен миналарынан жоғалып кеткен, бірақ құтқарылып, жөнделген немесе қосалқы бөлшектер ретінде пайдаланылған. Вьетнамизация басталғанда, бірнеше Swift кемелері Оңтүстік Вьетнам Әскери-теңіз күштеріне берілді.

The first Swift Boats arrived in South Vietnam in October 1965. The boats were initially used as coastal patrol craft in Operation Market Time, interdicting seaborne supplies on their way to the Viet Cong (VC) and People's Army of Vietnam (PAVN) forces in South Vietnam. However, the design's shallow draft and low freeboard limited their seaworthiness in open waters. These limitations, plus the difficulties being encountered in the interior waterways by the smaller, more lightly armed PBRs, led to the incorporation of Swifts to patrol the of rivers and canals of Vietnam's interior waterways. Swift Boats continued to operate along the Vietnamese coastal areas, but with the start of Admiral Elmo Zumwalt's "SEALORDS" riverway interdiction strategy, their primary area of operations soon centered upon the Cà Mau Peninsula and the Mekong Delta area in the southern tip of Vietnam. A wide variety of portable weapons were used in attacks, including recoilless rifles, B 40 rockets, .50 caliber machine guns and AK 47s, often fired from behind earthen bunkered positions. Engagements were brief and violent, with the ambushers often slipping away into the undergrowth when the boats located the source of attack and began to concentrate their return fire. When attacked the boats would accelerate out of the hot zone, turn and then return as a group, firing as many of their guns as they could bring to bear. They would power past the ambush point, turn and return to attack again until the ambushers were either killed or slipped away. Though most cruising and patrolling was done at 8 to 10 knots, the boats could reach a top speed of 32 knots. Thick brush and vegetation in the delta provided excellent cover for the escaping ambushers. Casualties taken among the river crews were high. Casualties suffered among the VC were difficult to assess, as they would take their dead and wounded away from a firefight. Discovering newly dug graveyards was one of the few ways to confirm VC losses. The first Swift Boat to be lost during the war was PCF 4, which was lost to a mine in 1966. Two boats, PCF 14 and PCF 76, were lost in rough seas at the mouth of the Cua Viet River near the DMZ, and a third, PCF 77, was lost in a rescue effort during a monsoon at the mouth of the Perfume River on the approach to Huế. All three of these boats were lost in 1966. PCF 41 was lost that same year in an ambush when it was hit by fire from a 57 mm recoilless rifle. Its controls destroyed and coxswain killed, it ran aground at speed. When the crew ran out of ammunition it had to be abandoned. It was recovered the next day but was too badly damaged to be repaired, so was salvaged instead. PCF 43 was lost to a rocket attack in 1969. Several other Swift Boats had been lost to river mines, but had been salvaged and either repaired or used for spare parts. When Vietnamization was implemented, several Swift Boats were turned over to the South Vietnamese Navy.

PCF-19 жоғалуы туралы дау

1968 жылдың 15-16 маусым түнінде АҚШ теңіз әскерінің авиациялық бақылаушылары DMZ маңында белгісіз тікұшақтарды байқап хабарлай бастады. Алғашқы хабарламада төрт тікұшақ анықталғаны және Солтүстік Вьетнам жағалауындағы Тайгер аралына қарай бет алғаны айтылды. Бұл бақылаушылар ұшақтарды Starlight Scopes және радар арқылы визуалды түрде бақылады. Түн бойы әуе күштерінің ұшқыштары тағы 19 тікұшақты байқағанын хабарлады. Сол күні кешке DMZ жанында орналасқан басқарылатын зымыранмен қаруланған ауыр крейсер «Бостон» да Бэн Хай, Кап Лей және Тайгер аралы аймағында тікұшақтардың қозғалысын хабарлады. 16-сы күні сағат 00:10-да белгісіз ұшақ «Бостонға» үш зымыран немесе ракета атты, бірақ ешқайсысы кемеге тимеді. 1968 жылдың 16 маусымында сағат 01:00-де сол аймақта PCF 19 екі зымыранға түсті, біреуі рульдік кабинаның астындағы кабинаға, екіншісі қозғалтқыш бөліміне тиді. Катер төрт минут ішінде батып кетті. Оның төрт экипаж мүшесі қаза тапты, ал тағы екеуі ауыр жарақат алды.

Вьетнам Халықтық Әскери-теңіз флотының қызметі

Вьетнам Халықтық Әскери-теңіз күштері 1975 жылы Сайгон құлағаннан кейін Вьетнам Республикасы Әскери-теңіз күштерінің 107 PCF қайығын қолға түсірді. PCF қайықтары Түр Чу және басқа да аралдардағы Қызыл кхмерлердің шапқыншылығын тойтару үшін VPN операцияларында дереу пайдаланылды. "Swift" қайықтары әлі де Вьетнам Халықтық Әскери-теңіз күштерінде қолданыста. М2 пулеметі 12,7 мм NSV пулеметімен ауыстырылды, ол ақаулардың азаюын қамтамасыз етті және экипажға күтім жасауды жеңілдетті. Мальта Қарулы Күштерінің Теңіз эскадрильясы. 1980 жылдары АҚШ-тан Панама Әскери-теңіз күштері үшін сатып алынған MN GC 201 Comandante Torrijos және MN GC 202 Presidente Porras. Филиппин Әскери-теңіз күштері және Филиппин Жағалау күзеті. Вьетнам Республикасының Әскери-теңіз күштері. АҚШ Әскери-теңіз күштері. Тайланд Корольдік Әскери-теңіз күштері.

Мемлекеттік емес қатысушылар

Қызыл кхмерлер, АҚШ және кхмер теңіз күштерінен тартып алынған. Екі күзет кемесінің бірі 2012 жылдың жазында Калифорниядағы Сан-Диего теңіз мұражайында естелік ретінде орнату үшін АҚШ-қа қайтып келді. Мұражай 1984 жылдың 7 қыркүйегінде болған оқиғада P23 (P24-тің інісі) бортында қаза тапқан мальтийлік әскерилерге құрмет көрсетуге арналған көрмеге ие. Оқиға – C23 трагедиясы деп белгілі және Мальта қызметкерлерінің бейбіт уақыттағы ең ауыр апаты – бес Мальта қарулы күштерінің салдарын және теңізге тастауға дайын болған заңсыз фейерверктер күзет кемесінің алдыңғы бөлігінде жарылған кезде екі полицейдің өліміне әкелді. Мальта қарулы күштері жарылыста қаза тапқандардың естелігі ретінде P23-ті сақтап қалды. P23 сондай-ақ, аралдың теңіздік мұрасын еске алуға арналған 2011 жылдың 10 тамызындағы Мальта почта маркасында бейнеленген.

Филиппин

Swift Mk.3 класының PB 353 қайта қалпына келтіріліп, жаңадан ашылған Филиппин Әскери-теңіз флоты мұражайында, Форт-Сан-Фелипеде, Кавите-Сити, Кавите, Филиппинде музей экспонаты ретінде көрсетілуге бейімделді.

Америка Құрама Штаттары

Қазіргі уақытта АҚШ-та екі операциялық ПКФ бар. R/V Matthew F. Maury - Вирджиния штатындағы Вирджиния-Бич қаласындағы Тайдуотер қауымдастық колледжімен жұмыс істейді. Бұрын PCF 2 болған кеме 1995 жылы колледжге берілді және содан бері океанографиялық зерттеулер мен білім беруде пайдаланылып келеді. Ол JEB Little Creek-те орналасқан және Чесапик шығанағында және оның төңірегінде жұмыс істейді. Екінші операциялық ПКФ, PCF 816 (бұрын Мальтадағы P 24) Калифорния штатының Сан-Диего қаласындағы Сан-Диего теңіз мұражайында жұмыс істейді. Кеме демалыс күндері жүйелі түрде іске қосылады және оның экипажында бұрынғы Swift Boat теңізшілері баяндамашы ретінде қызмет етеді. Екінші Swift Boat кемесі Коронадодағы Әскери-теңіз амфибиялық базасында, ПКФ-терді даярлаудың бастапқы орнында орналасқан.

Белгілі тұлғалар

Вьетнамдағы қайықтарда қызмет еткен, кейін саясаткер болғандардың қатарында Небраска губернаторы және АҚШ сенаторы Боб Керри, Ең батыл мінез орденімен марапатталған, және Аризона конгрессмені Джим Колбе, АҚШ Әскери-теңіз күшінде қызмет еткен. АҚШ сенаторы және Мемлекеттік хатшы Джон Керри Вьетнамда қызмет еткенде "Swift Boat" қайығының командирі болған. Лейтенант Керри өзендегі шайқаста Күміс жұлдыз, Бронза жұлдыз және үш Қызыл жүрек ордендерімен марапатталды.

Дау

2004 жылы демократтардан президенттікке үміткер болған сенатор Керридің әскери өмірі "Шынайылық үшін жылдам қайықтар ардагерлері" деп аталған саяси 527 тобы тарапынан сынға алынды. Осыдан кейін "swiftboating" термині американдық саяси тілге еніп, жылдам қайықтардағы қызметті саяси қаралау тактикасымен байланыстырды. 2008 жылдың 30 маусымында The New York Times газетінде жарияланған мақалада "Шынайылық үшін жылдам қайықтар" ардагерлері осы типтегі жеке шабуыл ретінде "swiftboating" етістігінің жиі қолданылуына наразылық білдірді, бұл Вьетнам соғысы кезінде PCF қайықтарында қызмет еткен және қаза тапқан ерлерге деген құрметсіздік екенін мәлімдеді.