Элизабет Мэджи Филлипс: «Жер иесі» ойынының авторы

Кіріспе

Америкалық ойын дизайнінің авторы (1866–1948)

Элизабет Дж. Маги Филлипс (туғанда Маги; 9 мамыр 1866 – 2 наурыз 1948) – американдық ойын дизайнінің авторы, жазушы, феминист және георгист. Ол "Жер иелерінің ойыны" ойынды ойлап тапты, ол "Монополия" ойынының алдағысы, прогрессивті дәуірдегі экономист Генри Джорджтың ұстанымдарын көрсету үшін жасалған.

Өмір және кәсіптері

Элизабет Дж. Маги 1866 жылы Иллинойс штатының Макомб қаласында Мэри Джейн (туған есімі Ричи) және Джеймс К. Маги отбасында дүниеге келді. Джеймс К. Маги газет баспагері және құлдыққа қарсы күрескер болған, ол 1850 жылдардың соңында Авраам Линкольннің Иллинойс штары бойынша саяхаттарында Стивен Дугласпен саяси пікір таластарында бірге жүрген. 1880-ші жылдардың басында Вашингтон және Мэриленд аймағына көшіп келгеннен кейін, ол Dead Letter Office-те стенограф және машинистка болып жұмыс істеді. Ол сонымен қатар әңгімелер мен өлеңдер жазушы, комедия актрисасы, сахналық актриса, феминист және инженер болды. 26 жасында Маги қағазды роликтер арқылы оңай өткізуге мүмкіндік беретін, теру процесін жеңілдететін өзінің ойлап тапқан нәрсесіне патент алды. Сол кезде әйелдерге барлық патенттердің бір пайызынан да аз берілді. Ол сондай-ақ 1900 жылдардың басында қысқа уақыт бойы жаңалықтар тілшісі болып жұмыс істеді. 1910 жылы, 44 жасында Альберт Уоллес Филлипске үйленді. Олардың балалары болмады. Осы сенім "Жер иесінің ойыны" деп аталатын ойынның негізіне айналды.

Үй иесінің ойыны

Маги алғаш рет өзінің «Жер иесінің ойыны» деп аталатын ойынын Мэриленд штатының Брентвуд қаласында тұрғанда достары арасында танымал етті. 1903 жылы Маги өзінің үстел ойынына патент алу үшін АҚШ-тың патенттік кеңсесіне өтініш берді. 1904 жылдың 5 қаңтарында оған АҚШ патенті №748,626 берілді. Маги әйелдерге заңды түрде дауыс беруге рұқсат берілмей тұрып патент алған. «Жер иесінің ойыны» жер монополизмінің экономикалық зиянды салдары мен оған қарсы шара ретінде жер құны салығын қолдануды көрсету мақсатымен жасалды. Алғашқыда ойынның мақсаты тек байлыққа ие болу болатын. Келесі патенттерде ойын екі түрлі сценарийге дамыды: бірі – монополистік сценарий (Монополия деп белгілі), ондағы мақсат – өнеркәсіптерді иелену, монополия құру және басқаларды олардың салаларынан ығыстыру арқылы жеңіске жету, ал екіншісі – монополияға қарсы сценарий (Гүлдену деп белгілі), ондағы мақсат – өнімдер жасау және қарсыластармен өзара әрекеттесу. Кейін бұл ойын «Монополия» ойынына шабыт берді. 1906 жылы ол Чикагоға көшіп барды. Сол жылы ол және басқа Георгистер «Экономикалық ойын» компаниясын құрып, «Жер иесінің ойынының» алғашқы басылымын өздері шығарды. 1910 жылы Паркер ағайындар оның әзіл-қалжың ойыны «Құбылыс сот» ойынын шығарды. Содан кейін Шотландиядағы «Newbie Game Co.» компаниясы «Жер иесінің ойынына» «Bre'r Fox and Bre'r Rabbit» деген атпен патент алды; алайда, ойынды британдық патент қорғағанына ешқандай дәлел жоқ. Ол күйеуімен бірге АҚШ-тың шығыс жағалауына қайтып оралып, 1924 жылы ойынның жаңартылған нұсқасын патенттеді. Оның бастапқы патенты 1921 жылы мерзімі біткендіктен, бұл оның ойынды қайта бақылауға алу әрекеті ретінде қарастырылады, себебі ол қазір кейбір колледждерде ойналып, студенттер өздері көшірмелерін жасады. 1932 жылы оның «Жер иесінің ойынының» екінші басылымын Вашингтондағы «Adgame» компаниясы шығарды. Бұл нұсқада «Монополия» және «Гүлдену» делінетін екі сценарий де болды. Маги сонымен қатар «Байлық күні» және «Корольдің адамы» сияқты басқа ойындарды 1937 жылы, ал «Жер иесінің ойынының» үшінші нұсқасын 1939 жылы жасады. «Байлық күнінде» сатып алушылар дүкенде бір-бірімен бәсекелеседі; «Корольдің адамы» – абстрактілі стратегиялық ойын.

Magie first made her game, known as The Landlord's Game, popular among friends while living in Brentwood, Maryland. In 1903, Magie applied to the US Patent Office for a patent on her board game. She was granted U. S. Patent 748,626 on January 5, 1904. Magie received her patent before women were legally allowed to vote. The Landlord's Game was designed to demonstrate the economic ill effects of land monopolism and the use of land value tax as a remedy for it. Originally, the goal of the game was to simply obtain wealth. In the following patents, the game developed to eventually have two different settings: one being the monopolist set up (known as Monopoly) where the goal was to own industries, create monopolies, and win by forcing others out of their industries and the other being the anti monopolist setup (known as Prosperity) where the goal was to create products and interact with opponents. The game would later go on to be the inspiration for the game Monopoly. In 1906, she moved to Chicago. That year, she and fellow Georgists formed the Economic Game Co. to self publish her original edition of The Landlord's Game. In 1910, the Parker Brothers published her humorous card game Mock Trial. Then, the Newbie Game Co. in Scotland patented The Landlord's Game as "Bre'r Fox and Bre'r Rabbit;" however, there was no proof that the game was actually protected by the British patent. She and her husband moved back to the east coast of the U. S. and patented a revised version of the game in 1924. As her original patent had expired in 1921, this is seen as her attempt to reassert control over her game, which was now being played at some colleges where students made their own copies. In 1932, her second edition of The Landlord's Game was published by the Adgame Company of Washington, D. C. This version included both Monopoly and Prosperity. Magie also developed other games including Bargain Day and King's Men in 1937 and a third version of The Landlord's Game in 1939. In Bargain Day, shoppers compete with each other in a department store; King's Men is an abstract strategy game.

Өлім

1948 жылы 81 жасында қайтыс болды. Ол 1937 жылы қайтыс болған күйеуі Альберт Уоллес Филлипспен бірге Вирджиния штатының Арлингтон қаласындағы Колумбия бақшасы зиратында жерленген. Маги баласыз дүниеден озды. Өмірінің соңында ол тақта ойындары қауымдастығы мен американдық мәдениетке тигізген зор әсері үшін лайықты бағаланбады.

Монополиялық

Магидің ойыны АҚШ-тың солтүстік-шығыс аймағында күннен-күнге танымал бола түсті. Гарвард, Колумбия және Пенсильвания университеттерінің студенттері, орта тапқа жататын, солшыл көзқарастағы отбасылардан шыққандар мен квакерлер оның үстел ойынын ойнады. 1904 жылы «Жер иесінің ойыны» ойлап табылғалы үш онжылдық өткен соң, Parker Brothers компаниясы «Монополия» деп аталатын өңгертілген нұсқасын жариялады. Чарльз Дарроу бұл ойынды өзінің жертөлесінде ойлап тапқанын айтып, идеяның өзіне тиесілі екенін мәлімдеді. Кейін Маги оларға қарсы шығып, өзінің өнертабысынан бар болғаны 500 доллар тапқанын және «Монополия» үшін ешқандай құрмет алмағанын хабарлады. 1936 жылғы қаңтарда Вашингтон қаласының газетінде Магимен жасалған сұхбат жарияланды, онда ол Parker Brothers компаниясын сынады. Маги журналистерге «Монополия» мен «Жер иесінің ойыны» арасындағы ұқсастықтар туралы айтты. Басылған мақалада Магидің ойынды жасауға жұмсаған ақшасы, одан түскен табыстан әлдеқайда көп болғаны, әсіресе «Монополия» құрылғаннан кейін құрмет алмауы туралы мәлімделді. Сұхбаттардан кейін Parker Brothers компаниясы оның тағы екі ойынын жариялауға келісті, бірақ Дарроуға ойынды өзі ойлап тапқандығы үшін құрмет беруді жалғастырды. Дарроу «Монополияның» ойлап табушысы ретінде танымал болды, бірақ «Антимонополия» ойынының авторы Ральф Анспах Магидің патенттерін тапты. Анспах өзінің ойынына қатысты Parker Brothers компаниясына қарсы заңдық күрес жүргізе отырып, «Монополияның» тарихын зерттеді және Дарроудың достарынан естігеніне қарамастан, өнертабысы үшін құрмет алуға тырысқанын анықтады. Содан кейін Магидің «Жер иесінің ойыны» өнертабысына көбірек назар аударылып, зерттеулер жүргізілді. Дарроу мен Parker Brothers компаниясы оның идеясын пайдаланғанымен және оған құрмет көрсеткенімен, ол қаза болғаннан кейін ең танымал үстел ойындарының бірі үшін құрмет алды.

Мұра

Тек оның қайтысынан кейін ғана Магидің американдық мәдениет пен өмірдің көптеген салаларына тигізген әсері бағалана бастады. Бірінші кезекте, ол дөңгелек үстел ойынын танымал етуге көмектесті. Ол кездегі көптеген үстел ойындары түзу сызықты болды; қарсыластармен әлеуметтік және бәсекелестік түрде өзара әрекеттесуге бағытталған дөңгелек үстел ойыны – жаңалық болды. Оның ойыны тек АҚШ-тағы ең танымал үстел ойыны – «Монополия»ның негізін қалауға және оған шабыттандыруға ғана емес, сонымен қатар георгистік принциптер, байлықты таратудың маңыздылығы және монополиялардың зияны туралы білім беретін ойын-сауық қызметін ұсынды (оның ойынының бұл аспектісі Дарроудың «Монополия» нұсқасында болмады). Ол сондай-ақ, басқаларды осы ұғымдармен таныстыру, әйелдер АҚШ патенттерінің бір пайызынан да аз бөлігіне ие болған кезде үстел ойындарын ойлап табу және АҚШ-тағы әйелдер мен қара нәсілділерге жасалған қысымға қарсы айту үшін газеттерде саяси материалдар жариялау арқылы әйелдер мен қара нәсілділердің құқықтары үшін күш салуға үлес қосты.