Кіріспе
Флорида штатының солтүстік-батыс аймағы – АҚШ штаты Флориданың солтүстік-батыс бөлігі. Бұл шамамен 200 миль (322 км) ұзындықтағы тікше тәрізді аймақ, солтүстік және батыс жағынан Алабама штатымен, солтүстіктен Джорджия штатымен, ал оңтүстіктен Мексика шығанағымен шектеседі. Оның шығыс шекарасы шартты түрде белгіленген. Бұл аймақ Флорида штатының қалған бөлігімен салыстырғандағы оңтүстік мәдениетімен және ауылдық географиясымен, сондай-ақ француздық мәдениетке жақын Луизиана, Миссисипи және Алабама штаттарымен мәдени байланыстарымен ерекшеленеді. Оның ірі қалаларына Пенсакола, Наварра, Дестин, Панама-Сити-Бич және Таллахасси кіреді. АҚШ-тың басқа сегіз штатындағыдай, «панхендел» терминінің географиялық мағынасы нақты емес және икемді. Флорида панхенделіне қатысты сілтемелер әрқашан Апалачикола өзенінің батысындағы он округті қамтиды, бұл табиғи географиялық шекара және бұрынғы Батыс Флорида және Шығыс Флорида британдық колониялары арасындағы тарихи шекара еді. Бұл батыс округтер Орталық уақыт белдеуінде орналасқан (Перс шығанағы округі Шығыс және Орталық уақыт белдеулеріне бөлінгенін қоспағанда), ал штаттың қалған бөлігі Шығыс уақыт белдеуінде. «Панхендел» аталымы кейде Апалачи шығанағының қисығы бойында орналасқан «Биг Бенд» аймағы деп аталатын Апалачикола өзенінің шығысындағы он бір округтің бір бөлігін немесе барлығын қамтуы мүмкін. Солтүстік Флориданың қалған бөлігі сияқты, соның ішінде Солтүстік-Орталық Флорида, панхендел мәдениеті мен климаты жағынан штаттың қалған бөлігіне, әсіресе Орталық және Оңтүстік Флоридаға қарағанда, терең Оңтүстікке ұқсас. Флорида панхенделі консервативті саясатымен, діни сенімдерімен және «қайын ормандарымен» белгілі. Панхенделдегі ең ірі қала – Таллахасси, штат астанасы, халқы 196 169 адамды құрайды (2020 жылғы мәліметтер). Дегенмен, Апалачикола өзенінің батысындағы ең ірі қала – Пенсакола, халқы 54 312 адамды құрайды (2020 жылғы мәліметтер), сонымен қатар панхенделдің ең ірі метрополиялық аймағына ие, оның халқы 511 502 адамды құрайды (2020 жылғы мәліметтер). Бұл метрополиялық аймаққа аймақтағы екінші және үшінші ірі қалалар – Пенсакола және Наварра кіреді. 2010 жылғы халық санауы бойынша панхенделдің жалпы халқы 1 407 925 адамды құрады, бұл Флорида штатының сол кездегі жалпы халқының шамамен 7,5% құрайды. Бір шаршы мильге шамамен 70 адамнан келетін халық тығыздығы Флорида штатының жалпы халық тығыздығынан бес есе аз.
The Florida panhandle (also known as West Florida and Northwest Florida) is the northwestern part of the U. S. state of Florida. It is a salient roughly 200 mile (322 km) long, bordered by Alabama on the north and the west, Georgia on the north, and the Gulf of Mexico to the south. Its eastern boundary is arbitrarily defined. It is defined by its southern culture and rural geography relative to the rest of Florida, as well as closer cultural links to French influenced Louisiana, Mississippi, and Alabama. Its major communities include Pensacola, Navarre, Destin, Panama City Beach, and Tallahassee. As is the case with the other eight U. S. states that have panhandles, the geographic meaning of the term is inexact and elastic. References to the Florida panhandle always include the ten counties west of the Apalachicola River, a natural geographic boundary, which was the historic dividing line between the British colonies of West Florida and East Florida. These western counties also lie in the Central Time Zone (with the exception of Gulf County, which is divided between the Eastern and Central Time zones), while the rest of the state is in the Eastern Time Zone. References to the panhandle may also include some or all of eleven counties immediately east of the Apalachicola known as the Big Bend region, along the curve of Apalachee Bay. Like the rest of North Florida, including North Central Florida, the panhandle is more similar in culture and climate to the Deep South than the rest of the state, particularly than Central Florida and South Florida in the lower peninsula. The Florida panhandle is known for its conservative politics, religious adherence, and "piney woods". The largest city in the panhandle is Tallahassee, the state capital, population 196,169 (2020). However, the largest city west of the Appalachicola river is Pensacola, which has a population of 54,312 (2020) and also has the largest Metropolitan area in the entire panhandle with a population of 511,502 (2020). This metro area includes the second and third largest communities in the region, Pensacola and Navarre. The total population of the panhandle, as of the 2010 Census, was 1,407,925, just under 7.5% of Florida's total population as recorded in the same census. At roughly 70 persons per square mile, its population density is less than one fifth of Florida's as a whole.
19 ғасыр
XIX ғасыр бойы Панханделде халық сиреп орналасқан, кейбір жерлерінде шағын шаруа қожалықтары болған, бірақ ешқайсысында мыңнан астам тұрғын болған жоқ. Шындығында, Панхандел тұрғындарының көпшілігі Алабамадан көшіп келген және онда туыстары болған; сонымен қатар, Оңтүстік Алабамамен сауда жасау және саяхаттау, Панханделдің қалың кипарис батпақтары мен тығыз қарағай ормандары арқылы Шығыс Флоридаға баяу және қиын жолмен жетуге қарағанда оңайырақ болды. Батыс Флорида тұрғындары жүздеген шақырым қашықтықтағы түбектің тұрғындарымен емес, жақын орналасқан Алабамадағы көршілерімен көбірек ортақ екенін сезінді. 1821 жылы Пенсакола Батыс Флоридадағы жалғыз қала (XIX ғасырдың өлшемдері бойынша) болды, оның халқы шамамен 3000 адамды құрады. 1850 жылғы халық санауында Пенсаколаның тіркелген халқы 2,164 адамды (оның ішінде 741 құл және 350 "бос негрлер") құрады.
20 ғасыр
ХХ ғасырдың соңғы ширегінде аймаққа тікелей соққы беріп, айтарлықтай зиян келтірген дауылдарға 1975 жылғы Элоиз дауыл, 1985 жылғы Кейт дауыл, сондай-ақ 1995 жылғы Эрин және Опал дауылдары жатты. Аймақ 1993 жылғы наурыз айындағы "Ғасыр дауыл" оқиғасының басты нысанасы болды.
21 ғасыр
2004 жылы «Иван» және 2005 жылы «Денис» дауылдарынан аймақ тікелей зардап шекті. «Иван» ең ауыр зардап әкелді, ол Алабама штатының Галф Шорс жанындағы жағаға шығып, сағатына 120 миль (193 км/сағ) жылдамдықтағы желмен, Пердидо-Ки және Санта-Роза аралдарын қиратып, Эскамбия шығанағы арқылы өтетін 10-шы тас жолдың көпірін бұзды, аймақтағы мыңдаған үйлерді жойды, олардың кейбіреулері 32 км-ге дейін ішке орналасқан. 2010 жылдың 23 маусымында «Deepwater Horizon» мұнай ағынынан шыққан мұнай Пенсакола және Наварра жағажайларына жетіп, балық аулау және туризм индустриясына зиян келтірді, содан кейін ауқымды тазалау жұмыстары жүргізілді. 2018 жылдың 10 қазанында «Майкл» дауылы аймаққа тікелей соқтығысты, желдің жылдамдығы 160 миль/сағ (257 км/сағ) жетті. «Майкл» АҚШ құрлығына соққан 5-санатты төрт дауылдың бірі болды. Мыңдаған үйлер қирады, ал Панама-Ситиде пәтерлердің жалдау бағасы өсті, 2019 жылы 500 доллар тұратын пәтер 1000 долларға жалға берілді. 2019 жылдың маусым айында «Майкл» дауылынан қалпына келтіру толыққан жоқ, ал аймаққа апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету Конгресте тоқтап тұрды.
Экономика
Тарихи тұрғыдан алғанда, панхендл экономикасы негізінен егіншілікке, орман шаруашылығына және ағаш өңдеуге, қағаз фабрикаларына, Пенсаколадағы және Панама қаласындағы импорт-экспорт тасымалына, кеме жасауға және коммерциялық балық аулауға байланысты болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аймақтағы көптеген әскери базалардың құрылуы, сондай-ақ туризм мен қонақжайлылық саласының дамуы экономиканы жақсартты. Әскери базалардан басқа, мемлекеттік және жергілікті билік органдары, ауруханалар, мектептер мен колледждер, ХХ ғасырдың екінші жартысындағы ірі жеке жұмыс берушілерге Пенсаколадағы «Монсанто» және «Вестингхаус» зауыттары, Порт Сент-Джодағы «Сент-Джо» қағаз компаниясы және ірі электрмен жабдықтаушы компания «Gulf Power» кірді. Флориданың орталық және оңтүстік бөліктерінен айырмашылығы, панхендл ешқашан цитрус жемістерін өндіруші аймақ болған емес, себебі қыс айларында аймақта үнемі аяз және қырау болады, ол цитрус жемістерін жояды.
Жол
10-шы мемлекетаралық автокөлік жолы – Панхенделдегі жалғыз мемлекетаралық автомобиль жолы, ол ең батысты Солтүстік Флоридамен және Джексонвиллмен байланыстырады. Басқа ескі шығыс-батыс бағыттары: 90 және 98 АҚШ тас жолдары. Апалачикола өзенінің батысындағы маңызды солтүстік-оңтүстік бағыттары – 29, 331 және 231 АҚШ тас жолдары, олардың барлығы Алабама штатына және 65-ші мемлекетаралық автокөлік жолына қосылады. 20-шы мемлекеттік жол Нисвилл қаласынан Таллахасси қаласына дейін созылады.
Темір жол
Жүк тасымалын III сыныптағы Флорида шығанағы мен Атлантик темір жолы жүзеге асырады, ол 2019 жылдың 1 маусымында Пенсаколадан Джексонвиллге дейінгі CSX негізгі желісінің басым бөлігін иеленді. (Осы желінің тарихы үшін Пенсакола және Атлантик темір жолына қараңыз.) Жолаушылар тасымалы 1971 жылы Amtrak құрылған кезде тоқтатылды, бірақ 1993 жылы Sunset Limited Орландоға дейін ұзартылуымен қайта жанданды; алайда, 2005 жылы «Катрина» даулы Мексика шығанағының жағалауына соққаннан кейін жолаушылар тасымалы қайтадан тоқтатылды. Панхендел аймағындағы басқа да қысқа желілік темір жолдар: Алабама және Мексика шығанағының жағалауы темір жолы (бұрын BNSF темір жолы, ал бұрын Фриско темір жолы), Бей желісі темір жолы және AN темір жолы.
Саясат
Флорида панхендлының саяси жағдайы орналасқан жеріне қарай айтарлықтай өзгереді. Батыс панхендл, әсіресе Изумруд жағалауы, «сары итті» демократтық көзқарастарынан бас тартыған алғашқы аймақтардың бірі болды және 1990 жылдан бері Флориданың ең республикалық бөлігіне айналды. Форт Уолтон Бич, Дестин және Панама Сити штаттық және ұлттық сайлауларда республикалықтарға 70%-ға жуық немесе одан да жоғары үлес береді. Дегенмен, Таллахасси және Гадсден округі мықты демократиялық бейімділікке ие. 2008 жылғы президенттік сайлауда Джон Маккейн 421 287 дауыс (60,1%) алды, ал Барак Обама 279 206 дауыс (39,9%) алды. 2023-2033 жылдар аралығындағы онжылдық қайта бөлу кезеңінде Флорида панхендлы Флориданың 1-ші сайлау округі, Мэтт Гаетц (Р–Найствилл) және Флориданың 2-ші сайлау округі, Нил Данн (Р–Панама Сити) арасында бөлінген.
Әскери базалар
Негізгі әскери базалар: Пенсакола әскери-теңіз әуе станциясы (АҚШ-тағы әскери-теңіз авиациясының отаны), Форт Уолтон Бич маңындағы Эглин әуе күштері базасы және Хёрлберт алаңы, Панама Сити Бичтегі Панама Ситидегі әскери-теңіз қолдау қызметі және Панама Сити маңындағы Тинделл әуе күштері базасы. Флорида панасындағы кішігірім әскери базаларға Пенсаколадағы Ақпараттық соғыс оқу орталығы, Милтон және Крествью маңындағы Уайтинг-филд әскери-әуе станциясы мен Дьюк полигоны жатады. 1983-84 жылдарғы «Emerald Point N.A.S.» телешоуы Америка Оңтүстігіндегі, Пенсакола әскери-теңіз әуе станциясына ұқсас бір әскери-теңіз әуе станциясында өрбітіп өтті. 1997-2000 жылдарғы «Пенсакола: Алтын қанаттар» әрекет және оқиғалар сериясы нақты сол жерде түсірілді.