Кіріспе

Флорида штатының Атлантика жағалауындағы мүйіс, Флорида аймағы. Канаверал мүйісі (lang es) – АҚШ-тың Флорида штатының Бревард округінде орналасқан мүйіс. 1963 жылдан 1973 жылға дейін ресми түрде Кеннеди мүйісі деп аталған, ол Мерит аралының шығысында орналасқан және Банана өзенімен одан бөлінген. Бұл "Ғарыш жағалауы" деп белгілі аймақтың бөлігі және Кейп-Канаверал ғарыш күштері станциясының орналасқан жері. Көптеген АҚШ ғарыш кемелері осы станциядан және іргелес Мерит аралындағы Кеннеди ғарыш орталығынан ұшырылғандықтан, олар кейде бірімен шатастырылады. Мүйістің басқа да ерекшеліктеріне әлемдегі ең жұқ жүретін круиздік порттардың бірі – Порт-Канаверал және Кейп-Канаверал маяғы жатады. Кейп-Канаверал қаласы Порт-Канаверал ауданының оңтүстігінде орналасқан. Москит лагунасы, Индиан өзені, Мерит аралы ұлттық жануарлар қоры және Канаверал ұлттық теңіз жағалауы да осы аймақтың ерекшеліктері болып табылады.

Тарих

Адамдар бұл аймақты кем дегенде 12000 жылдан бері мекендеп келеді. Орта Архаикалық кезеңде, б.з.д. 5000 жылдан б.з.д. 2000 жылға дейін, Тейлор тауы мәдениетінің аймағы Флориданың солтүстік-шығысын, оның ішінде Канаверал мүйісі маңындағы аумақты қамтыды. Архаикалық кезеңнің соңында, б.з.д. 2000 жылдан б.з.д. 500 жылға дейін, Тейлор тауы мәдениеті Солтүстік Америкада қыш ыдыстар жасаған ең алғашқы мәдениеттердің бірі болған Оранж мәдениетімен ығыстырылды. Оранж мәдениетінен кейін 500 жылдан бастап, еуропалықтармен байланыс орнағанға дейін Санкт-Джонс мәдениеті келді. Индиан өзені маңындағы аймақ Санкт-Джонс мәдениетінің Индиан өзені нұсқасында болды, оңтүстікке қарай Белл Глэйд мәдениетінің ықпалы сезілді. Бірінші испан отарлау кезеңінде Индиан өзені маңындағы аймақты, Канаверал мүйісінің оңтүстігінде Айс тайпасы, ал мүйістің солтүстігіндегі Москито лагунасы маңында Суррук тайпасы мекендеді. Сурруктар Айс тайпасымен одақтас болған, бірақ Сурруктардың Тимукуа тілінде сөйлегені немесе Айс тіліне жақын тілде сөйлегені белгісіз. 16 ғасырдың басында Канаверал мүйісі карталарда белгіленген, бірақ атауы болмаған. Оны 16 ғасырдың бірінші жартысында испан саяхатшылары Кабо-Канаверал деп атады. "Канаверал" атауы (испан тілінде "қамыстың тоғайы" немесе "қант қызылшасының плантациясы" деген мағынаны білдіреді) – Америка Құрама Штаттарындағы еуропалық жер-атаулардың ең көнелерінің үшіншісі. Смитсондар институтының мәліметінше, бұл атау алғаш рет испан саяхатшысы Франсиско Гордильоның 1521–1525 жылдардағы саяхаттарында қолданылған. Атлант мұхитының күшті ағымдарына тап болғандықтан, көптеген кеме апаттарына ұшыраған теңізшілердің қону орны болды. Ертедегі балама атауы – "Ағымдар мүйісі". Кем дегенде 1564 жылдан бастап бұл атау карталарда пайда болды. Пресвитериандық миссионер мұнда кемесімен апатқа ұшырап, индейлердің арасында өмір сүрді. Басқа тарихи деректерде Жан Рибоның Каролина фортындағы колониясынан аман қалған француздықтар туралы айтылады, олардың "Трините" кемесі 1565 жылы Канаверал мүйісінің жағалауында сүңгіп, одан қорған салған. 1571 жылдың желтоқсанында Педро Менендес Канаверал мүйісінің жағалауында кемесімен апатқа ұшырап, Айс тайпасымен кездесті. 1605–1606 жылдары Флориданың испан губернаторы Педро де Ибарра Альваро Мексияны Айс тайпасына дипломатиялық миссиямен жіберді. Миссия сәтті аяқталды, дипломатиялық байланыс орнатылды және Айс тайпасы кемесімен апатқа ұшыраған теңізшілерді қайтарғандары үшін сыйақы алуға келісім жасалды. 1885 жылдың тамызындағы дауыл "су қабырғасын" тосқауыл аралдан (биіктігі...) өткізіп, Канаверал мүйісі мен жақын аудандарды қиратты. Теңіз толқындары қоныс аударушыларды су басып, бұл аймақта одан әрі қоныстануға кедергі келтірді. Маяк маңындағы жағажай қатты эрозияға ұшырап, оны батысқа қарай жылжытуға себеп болды. 1890 жылы Гарвард университетінің түлектері "Канаверал клубы" деп аталатын қару клубын құрды. Бұл клубты Бостоннан келген К. Б. Хортон мен Джордж Х. Рид негіздеді. Президенттер Гровер Кливленд пен Бенджамин Харрисон да бұл жерде болғандары хабарланды. 1920 жылдары салтанатты ғимарат ескіріп, кейін өртеніп құлайды. 20 ғасырда Канаверал мүйісінде Канаверал, Канаверал порты, Артесия және Де Сото жағажайы сияқты бірнеше қалалар пайда болды. Бұл аймақ негізінен егіншілік және балық аулаумен айналысса да, кейбір көрегендер оның демалыс орталығы ретіндегі әлеуетін көріп отырды. Алайда 1929 жылғы қор нарығының құлдырауы оның дамуына кедергі келтірді. 1930 жылдары бай журналистер тобы "Журналисттер жағажайы" деп аталатын қала құрды, қазір ол "Авон-бай-зе-Си" деп аталады. Броссье ағайындылары осы аймақта үйлер салып, "Орландо Сентинельдің" алға құрметі болған "Кешкі жұлдыздың репортері" басылымын шығара бастады. Порт-Канавералдың әскери және коммерциялық мақсатта салынуы 1950 жылдың шілдесінде басталды және 1953 жылдың 4 қарашасында пайдалануға берілді. Конгресс 1929 жылы терең су портын салуды мақұлдады, бұл туралы алғаш рет 1878 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері өтініш білгеннен кейін жарты ғасыр өткен соң шешім қабылданды. Қазір ол Орталық Флориданың ірі терең су порты болып табылады.

Ракетаны ұшыру орны

Кейп-Канаверал 81-ші Конгресс бірлескен ұзақ қашықтыққа сынақ полигонына қатысты заңды қабылдағанда және президент Гарри Трумэн 1949 жылғы 11 мамырда оған қол қойғанда зымырандарды сынау алаңына айналды. Жұмыс 1950 жылғы 9 мамырда Флорида штатының Джексонвилл қаласындағы Дюваль инженерлік компаниясымен жасалған келісімшарт бойынша басталды, ол Кейптің алғашқы асфальтталған жолын және алғашқы тұрақты ұшыру алаңын салуға кірісті. Кейп-Канаверал Жердің айналысынан тиімді пайдалану үшін зымырандарды ұшыруға таңдалды. Жер бетінің сызықтық жылдамдығы экваторға қарай ең жоғары; Кейптің салыстырмалы оңтүстік орналасуы зымырандарға осы мүмкіндікті пайдаланып, Жердің айналысымен бір бағытта – шығысқа қарай ұшуға мүмкіндік береді. Апат жағдайында төменгі аймақта сирек қоныстанғандығы да маңызды; мұндай жағдайға мұхит өте қолайлы. Флориданың шығыс жағалауы әлеуетті бәсекелес алаңдарға қарағанда логистикалық артықшылықтарға ие.

Атаулар өзгертілді

Бұл аймақта пошта кеңсесі салынды және АҚШ пошта кеңсесінің өтінішіне "Артезия" деп тіркеліп, 1893 жылдан 1954 жылға дейін осы атауды сақтады. 1954 жылдан 1962 жылға дейін "Порт-Канаверал" деп аталды, содан кейін 1962 жылдан 1963 жылға дейін Кейп-Канаверал қаласы болды, осы кезде үлкен пошта кеңсесі салынды. 1963 жылы президент Линдон Джонсон айға қону мақсатын қойған президент Джон Кеннедидің құрметіне аймақты "Кеннеди түбегі" деп атау туралы жарлық шығарды. Кеннедидің 1963 жылғы қарашада қаза болғаннан кейін оның әйелі Жаклин Кеннеди Джонсонға Кейп-Канаверал кешенін қайта атауды ұсынды. Джонсон бүкіл түбекті қайта атауды ұсынды, ол 1963 жылғы 28 қарашада, қаза болғаннан кейін алты күн өткен соң, Алғыс айту күні кеште телеарнада жарияланды. Осыған сәйкес, Кейп-Канаверал ресми түрде Кеннеди түбегі деп аталды. Кеннедидің ғарыш орталығына соңғы сапары 1963 жылғы 16 қарашада болды, ол қайтыс болғанға дейін алты күн бұрын; Меркурий бағдарламасының соңғы миссиясы алты ай бұрын аяқталған еді. Атауды өзгертуге 1963 жылғы желтоқсанда АҚШ Ішкі істер министрлігінің Географиялық атаулар жөніндегі кеңесі мақұлдағанмен, Флоридада, әсіресе Кейп-Канаверал қаласында, ол бастапқыда қолдау таппады. 1973 жылғы мамыр айында Флорида заң шығарушы органы 400 жылдық бұрынғы атауды қалпына келтіретін заң қабылдады, ал Кеңес оны қолдады. Кейп-Канаверал атауын қалпына келтіру 1973 жылғы 9 қазанда ресми түрде күшіне енді. Сенатор Тед Кеннеди 1970 жылы бұл мәселені Флорида азаматтары шешуі керек деді. "Жемелес", "Аполлон" және алғашқы "Скайлаб" миссиялары осы аймақ Кеннеди түбегі деп аталған кезде ұшырылды. Кейп-Канавералдың қалпына келтірілген атауымен алғашқы экипаждық ұшыру 1973 жылғы 16 қарашада "Скайлаб-4" миссиясы болды, ол "Скайлаб" бағдарламасының соңғы миссиясы еді.