Сент-Эндас мектебі – 1908 ж. Ирландия ұлтшылы П. Пирз құрған ирланд тіліндегі орта мектеп. Тарихы, жабылу себептері, қазіргі Пирз мұражайы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сент-Энда мектебі (Scoil Éanna) – 1908 жылы ирланд ұлтшылы Патрик Пирс құрған ирланд тіліндегі орта білім беретін мектеп болды. Алғашқыда Пирс мектебі 1908 жылы Ренеладтағы Калленсвуд үйінде ашылды, ал 1910 жылы Ратфарнхэмдегі Эрмитажға көшірілді. 1916 жылғы көтерілістегі рөлі үшін Пирс өлім жазасына кесілгеннен кейін және қаржылық қиындықтардың күшеюіне байланысты мектеп 1935 жылы жабылды. Қазіргі таңда бұл орында Пирс мұражайы орналасқан.
St. Enda's School (Scoil Éanna) was an Irish language secondary established in 1908 by Irish nationalist Patrick Pearse. Originally Pearse's school was established in 1908 at Cullenswood House, Ranelagh before moving to the Hermitage in Rathfarnham in 1910. After Pearse was executed for his part in the 1916 rising, and due to increasing financial worries, the school closed in 1935. Today the site is occupied by the Pearse Museum.
Өмірбаян
1916 жылғы Пасхалық көтерілістің көшбасшыларының бірі Пирс Ирландиядағы білім беру жүйесін ұзақ жылдар бойы сынап келді, оның пікірінше, ол ирланд балаларын жақсы ағылшындар болып өсуге баулыған. Ол көп жылдар бойы, көбінесе Гейл лигасы арқылы, ирланд тілін сақтауға белсенділік танытты және тілдің болашағына шын қылықты алаңдады. Бельгияға жасаған саяхатында ол екі тілдегі білім беруді көрді және осыған ұқсас тәжірибе жасауға өз елінде тырысты. Пирс балаларды оқытудан ләззат алып, былай деп жазды: "Мен үшін бала – барлық тірі нәрселердің ең қызықтысы, және мен жылдар бойы балалардың өмірін жақсы мақсаттарға қалыптастыруға немесе қалыптастыруға көмектесу мүмкіндігіне ұмтылдым." Пирс іскер адам болған жоқ, бірақ қаржының жетіспеуі оның жоспарларына бөгет болмады. Ирланд мұрасын қолдаушылар ретінде, олар қолдарынан келгенше шектеулі қаржылық көмек көрсетуге және қажет болған жағдайда балаларын оқытуға уәде берді. Пирс 1908 жылдың 8 қыркүйегінде Дублиннің Ранелах қалашығындағы Калленсвуд үйінде мектебін ресми түрде ашты. Мектеп сәтті тәжірибе болып шықты, бірақ қаржылық қиындықтардың көлеңкесінен толыққанды құтыла алмады. Шындығында, мектептің алғашқы бірнеше маңызды жылдары жақын досы және директордың орынбасары Томас Макдонагтың, сондай-ақ Пирстің ағасы Виллидің жанқиярлық көмегі болмаса, аман қалмас еді.
Pearse, one of the leaders of the Easter Rising in 1916, had long been critical of the educational system in Ireland, which he believed taught Irish children to be good Englishmen. He had for years been committed to the preservation of the Irish language, mostly through the Gaelic League, and was dearly concerned about the language's future. A trip abroad to Belgium and his observations of bilingual education there inspired him to attempt a similar experiment at home. Pearse also simply enjoyed educating boys, writing: "To me a boy is the most interesting of all living things, and I have for years found myself coveting the privilege of being in a position to mould or help to mould, the lives of boys to noble ends." Pearse was not a practical businessman, but did not let lack of finances get in the way of his plans. With promises from prominent nationalists that as proponents of Irish heritage they would provide whatever limited financial support they could, and, where applicable, enroll their children, Pearse officially opened his school on 8 September 1908, in Cullenswood House, Ranelagh, a suburb of Dublin. The school proved a successful experiment, but was never to fully escape the shadow of looming financial woes. In fact, the school would not have survived the crucial first few years without the devoted aid of his good friend and assistant headmaster Thomas MacDonagh, and the solid dedication of Pearse's brother Willie.
Раффарнхэмге көшіп бару
Сент-Энда көптеген сабақтарды ирланд тілінде оқытты, әсіресе өнер мен драмаға ерекше назар бөлді. Барлық нәрсе ирландтық рухта ұсынылды. Екі жылдан кейін мектеп жақсы жетістіктерге қол жеткізді. Өзінің туындысына риза болған және Калленсууд үйі Сент-Энданың мәртебесіне сай емес деп ойлаған Пирс мектеп үшін өте қолайлы орынды тапты. Дублиннен Калленсууд үйінен гөрі әлдеқайда алыс орналасқан Ратфарнхэмдегі Эрмитаж оның қиялын баурап алды және мектепті сол жерге көшіру керек деп шешті. Бұл байланысты қосымша шығындар оны тоқтатпады, себебі Эрмитаж табиғи айналамен қатар, Пирс батыры және ирланд шейіті Роберт Эмметпен байланысты болды. Осы себепті Эммет жақын жерде тұратын Сара Керранға ғашық болды, оның әкесі жас Эмметке жақсы қарамады, оларды жақын маңдағы Эрмитаждың аумағына кездесуге мәжбүр етті. Сонымен қатар, мектептің құрметіне аталған Арандық Сент-Энда да өмірін тастап, Пирс сияқты Аран аралдарындағы студенттерге білім берді. 1910 жылы Сент-Энда Эрмитажда есігін ашты. Эрмитаж Пирстің армандаған бейнесіне сай болғанымен, қаржылық құлдырауға әкелді. Қосымша қашықтық күндізгі оқушылар үшін ыңғайсыздық тудырды, көптеген оқушылар интернатқа ауысудың орнына мектепті тастауға мәжбүр болды. Осы мектептен басқа, Пирс Калленсууд үйін қыздарға арналған, Сент-Ита аталған ұқсас мектеп ашу үшін пайдалануға шешім қабылдады. Банкроттық қаупі күшейген кезде Пирс АҚШ-қа қаржылық көмек сұрауға мәжбүр болды. Лекциялық тур оған Ирландияның жақын болашағындағы саяси өмірінде маңызды рөл атқаратын эмигрант фениандармен байланыс жасауға мүмкіндік берді, бірақ ол жинаған ақша мектептің жай ғана жұмыс істеуіне жеткілікті болды.
St. Enda's taught many of the classes in Irish, and particularly stressed the arts and dramatics. Everything was given an Irish approach. After two years the school was doing quite well. Thrilled with his creation, and concerned that Cullenswood House was not a location that did St. Enda's justice, Pearse found what he believed to be the perfect home for the school. The Hermitage in Rathfarnham, substantially further from Dublin than Cullenswood House, caught his imagination and he decided that the school would have to move there. The substantial extra expenses involved did not deter him, nor was anything likely to, for the Hermitage, in addition to having a pastoral setting, had a connection with Robert Emmet, an Irish martyr and hero of Pearse's. It was on these grounds that Emmet had courted Sarah Curran, who had lived nearby and whose father did not look kindly on young Emmet, forcing them to the grounds of the nearby Hermitage for their trysts. In addition, the school's namesake, St. Enda of Aran, had similarly left his life to teach a devoted group of students in the secluded Aran Islands, much as Pearse was now to do. In 1910 St. Enda's opened its doors at the Hermitage. The Hermitage, while perfect for Pearse's idyllic image of what he hoped to achieve, proved to be a financial disaster. The extra distance made it less practical for the day school boys, forcing many of them to drop out rather than switch to boarding. In addition to this school, Pearse had decided to use Cullenswood House to establish a similar school for girls, St. Ita's. With bankruptcy looming Pearse was forced to look to the United States for further funding. A lecture tour gave him some good contacts among the exiled Fenians who would prove to play a large part in Ireland's near political future, but the money he raised only kept the school barely in solvency.
Кейінгі жылдары және жабылуы
Пирстің 1913 жылы Ирландиялық еріктілерге қатысуы және одан кейін көп ұзамай Ирландиялық республикалық бауырластыққа белсенді қатысуы Сент-Энда мектебін бұрынғыдай берілген ұстазсыз қалдырды. Пирстің радикалды саясаты тіпті кейбір орташа қолдаушыларды да өз балалары ненің ықпалында боларын ойлап күмәндандырды, және кейбіреулері, әсіресе Эойн МакНилл, балаларын Пирстің ықпалынан алып кетті. Кейіннен Сент-Энданың көптеген оқушылары Фианна Эйрен қатарына қосылды, тіпті ИРБ-ға да мүше болды, олардың он бесеуі 1916 жылғы Пасха көтерілісіне қатысты. Көтерілістен кейін Пирс ағайындыларының атылуынан соң, анасы Сент-Энда мектебін Кулленвуд үйінде қайта ашты, бұл St. Ita мектебінің жабылуына байланысты мүмкін болды. Көтерілісте болған бұрынғы оқушы Фрэнк Берк мектеп директоры болды. Мектеп 1919 жылы Эрмитажға қайта оралды. Көтеріліс Пирске және оның шейіттігіне халықаралық даңқ әкелді, бұл қаржы жинауды бұрынғыдан оңайрақ жасады, ал келесі жылы Маргарет Пирс Пирс өмірінде ешқашан сатып ала алмаған мүлікті сатып алуға жеткілікті ақша жинады. Дегенмен, Пирс ағайындыларының басшылығы болмағандықтан, Сент-Энда мектебі ұзаққа созыла алмады және 1935 жылы есігін мәңгі жапты. Бүгінде Эрмитаж мектебінің негізін қалаушылардың есіне арналған Пирс мұражайы ретінде сақталған.
Pearse's involvement in the Irish Volunteers in 1913, and his active participation in the Irish Republican Brotherhood shortly thereafter, left St. Enda's with a less devoted master than it had previously. Pearse's radical politics also made even some moderate supporters question what their children might be exposed to, and some, notably Eoin MacNeill, removed their children from Pearse's influence. As it turned out, a large number of St. Enda's pupils did join the Fianna Éireann, and even the IRB, fifteen of whom later took part in the Easter Rising in 1916. Following the execution of the Pearse brothers after the rising, their mother reopened St. Enda's back at Cullenwood House, facilitated by the closure of St. Ita's. Frank Burke, an ex pupil who had served in the Rising, was headmaster. The school returned to the Hermitage in 1919. The international fame the rising had given Pearse and his martyrdom made raising funds easier than before, and the following year Margaret Pearse had raised enough to buy the property Pearse could never afford in his lifetime. However, without the leadership of either of the Pearse brothers, St. Enda's could not last, and it eventually closed its doors for good in 1935. Today the Hermitage stands as the Pearse Museum, dedicated to the memory of the school's founders.