Commodore 64 үшін "Final Cartridge III" кеңейтім модулі

Кіріспе

Final Cartridge III – Commodore 64 және Commodore 128 компьютерлері үшін голланд компаниясы Riska B. V. Home & Personal Computers шығарған танымал кеңейту картриджі. Ол дискіні жылдам жүктеуге мүмкіндік берді, дискінің жұмыс жылдамдығын арттырды, сондай-ақ бағдарламаның орындалуын тоқтатып, кейін жалғастыруға арналған «тоңазытқыш» қызметін ұсынды.

Ерекшеліктері

Картриджде "қайта орнату" және "тоқтату" батырмалары, сондай-ақ модульдің жұмыс істеп тұрғанын көрсететін LED индикаторы болды. Картриджде "Final Kill" опциясы (жұмыс үстелі, тоңазытқыш немесе BASIC арқылы қолжетімді) бар еді, ол картридждің жұмысын тоқтатып, компьютерді кеңейтілмеген күйге оралды. Бұл қажет болды, себебі кейбір бағдарламалық жасақтама, әсіресе ойындар, жылдам жүктеу құрылғыларымен үйлесімсіз болды; картриджді өшіру оны алып тастау қажеттігін жойды. Картридждің ерекшеліктерінің бірі – оның графикалық интерфейсі болды, тіпті оның пайдалылығы Commodore 64 үшін басқа графикалық интерфейс орталарымен салыстырғанда шектеулі болды. Егер қосылғанда немесе қайта орнатылғанда RUN/STOP пернесін ұстап тұрмаса, картридж графикалық WIMP жұмыс үстелін көрсетті. Жұмыс үстелінің графикалық бейнесі AmigaOS 1.x-тен алынған. Дискіден немесе кассетадан жаңа графикалық интерфейске негіделген қосымшаларды жүктеуге болады еді, бірақ олар сирек кездесетін. Картридждің ROM-ындағы құралдардың ішінде ең пайдалылары мәтін редакторы, дискідегі файлдарды басқару құралы, калькулятор және сағат болды. Басты сату артықшылығы – дискі мен кассетаның турбо-режимі, ол көптеген командалар үшін қолжетімді болды; бұл дискіден немесе кассетадан ақпаратты жүктеуді едәуір жылдамдатты. Дегенмен, осы картридждің Commodore 64 үшін ең басты артықшылығы – құрылғылық кодты бақылау бағдарламасы, ол мәтін мен спрайттарды дамыту, сондай-ақ мәтін мен спрайттарды өңдеу сияқты кең мүмкіндіктерге ие. Картридж Commodore BASIC-ке кеңейтім қосты, онда RENUMBER сияқты бірнеше жаңа BASIC бағдарламалау құралдары және бірнеше қосымша командалар болды, олардың ең танымалдарының бірі DOS" – Commodore DOS командаларын беруге (мысалы, DOS"S0:UNDESIRED FILE файлды жою үшін), дискінің қателік жағдайын оқуға (жалғыз DOS") немесе BASIC бағдарламасын жадтан ауыстырмай дискінің каталогын көрсетуге (DOS"$) мүмкіндік берді. BASIC командалары сонымен қатар графикалық интерфейс жұмыс үстелі режиміне оралуға немесе құрылғылық тіл мониторын іске қосуға мүмкіндік берді. Тоңазытқыш функциясы жадтың мазмұнын кейінірек жалғастыру үшін дискіге сақтауға мүмкіндік берді (мысалы, бір рет жүктелген ойындарды көшіруге ыңғайлы жағдай жасады). Ол сондай-ақ қарапайым ойын алдау функцияларын пайдалануға мүмкіндік берді (мысалы, спрайттердің соқтығысуын анықтауды тоқтату) және экранның көшірмесін принтерге басып шығаруға мүмкіндік берді. Тоңазытқыш құрылғылық тіл мониторына да қол жеткізді.

The cartridge featured a "reset" button and a "freeze" button, as well as a LED that indicated whether or not the module was active. The cartridge featured a "Final Kill" option (accessible through the desktop, freezer or BASIC) which disabled the cartridge's functionality and booted the computer to unexpanded state. This was needed as some software, particularly games, were incompatible with fast loaders; disabling the cartridge meant it never needed to be removed. One of the unique features of the cartridge was its GUI, even when its usefulness remained quite limited compared to other GUI environments for Commodore 64. Unless RUN/STOP key was held down during power on or reset, the cartridge presented a graphical WIMP desktop. The graphical look of the desktop was borrowed from AmigaOS 1. x. It was possible to load new GUI based utilities from disk or tape, though these remained rare. Of the tools in the cartridge ROM, the most useful were a text editor, a disk file management utility, a calculator, and an alarm clock. A big selling point was the disk and tape turbo feature, which was available for most commands; this accelerated loading things from disk or tape considerably. However, the biggest strength of this particular cartridge for the Commodore 64 lies in the built in machine code monitor program, which is capable of the widest range of features, such as text and sprite dump, as well as text and sprite editing. The cartridge provided an extension to the Commodore BASIC, which contained several new BASIC programming aids, such as RENUMBER, and several utility commands, one of the most notable of which was DOS" which can be used to give Commodore DOS commands (e. g. DOS"S0:UNDESIRED FILE to delete a file), read the error status of the drive (plain DOS") or display the disk directory without overwriting the BASIC program in the memory (DOS"$). The BASIC commands also allowed to return to the GUI desktop mode, or start the machine language monitor. The freezer feature allowed to save the memory contents to disk to be resumed at later point (this allowed for convenient copying of single load games, for example). It also allowed the use of some rudimentary game cheating functionality (disabling sprite collision detection, for example), and printing a copy of the screen image to the printer. The freezer also allowed access to the machine language monitor.

Қабылдау

Compute! журналы 1987 жылдың шілдесінде түпнұсқа Final Cartridge-ді "Commodore 64 немесе 128 үшін керемет қосымша. Мен орташа үй компьютершісі/бағдарламашы үшін осылай көп пайдалы нәрселерді істейтін картриджді еске түсіре алмаймын" деп мақтады.