Фриц: Тарихы мен даму жолы

Кіріспе

Шахмат бағдарламалық қамтамасыз етуі – бастапқыда Chessbase компаниясы үшін Франс Морш жасаған, оның Quest бағдарламасына негізделген, DOS-қа, кейін Матиас Фейст Windows жүйесіне порттаған неміс шахмат бағдарламасы. 13-ші нұсқасында Морш зейнетке шықты, ал оның шахматтық қозғалтқышы бірінші Гюла Хорваттың Pandix, содан кейін Fritz 15 нұсқасында Васик Раджличтің Rybka қозғалтқыштарымен алмастырылды. Тұтынушыларға арналған өнімнің соңғы нұсқасы – Fritz 18 Neuronal. Бұл нұсқа 64 биттік аппараттық құралдарды және көппроцессорлық жүйені әдепкі бойынша қолдайды.

Тарих

1991 жылы неміс компаниясы ChessBase голландтық шахмат бағдарламалаушысы Франс Моршқа шахмат қозғалтқышын жазу туралы ұсыныс жасады. Морш өзінің Quest бағдарламасын бейімдеді, ал ChessBase оны сол жылы АҚШ-та Knightstalker, ал әлемнің қалған бөлігінде Fritz деп сатуға шығарды. 1995 жылы Fritz 3 Гонконгте өткен Компьютерлік шахмат әлем чемпионатында Deep Blue-ның ерте нұсқасын жеңіп, жеңімпаз атанды. Бұл тұтынушы деңгейіндегі микрокомпьютерде жұмыс істеп, бұрынғысынан басымдық алған мейнфреймдерді жеңген алғашқы рет болды. 1998 жылы Fritz 5 шықты, оның ішінде Дос режимі болды, бұл қозғалтқыштың ойын күшін қарсыластың ойнап жатқан деңгейіне қарай өзгертуге мүмкіндік берді. Fritz 5.32 көп ұзамай шықты, ол 16-бит архитектурасын 32-битпен алмастырды. 2002 жылы Deep Fritz Бахрейндегі Brains матчында Владимир Крамникке қарсы 4:4 есебімен тең түсті. Сол жылы шыққан Fritz 7 Playchess серверінде ойнау мүмкіндігін қосты. 2003 жылдың қарашасында 3D интерфейсі бар Deep Fritz нұсқасы X3D Fritz Гарри Каспаровқа қарсы төрт ойындық матчта тең түсті. Осы кезде пайда болған Fritz 8 ойындар үшін 3D испандық бөлме орнатылды. Fritz 9 түрік деп аталатын 3D виртуалды қарсыласын қосты. 2004 жылы Fritz 8 ойыншыларға қозғалтқыштың қолданатын Elo рейтингін және стилін таңдауға мүмкіндік беретін «Хандикап және ойын» режимін қосты. Chessbase-тің тума қозғалтқыштары Handicap мүмкіндігін пайдалана алады: Chess Tiger, Crafty, Fritz қозғалтқышы, Hiarcs, Houdini, Junior, Rybka, Shredder және Zappa. Кейбір UCI қозғалтқыштары да Handicap-ты пайдалана алады, мысалы, Fruit және Stockfish. 2005 жылдың 23 маусымында ABC Times Square студиясында Fritz 9 прототипімен жұмыс істейтін AI Accoona Toolbar сол кездегі FIDE әлем чемпионы Рустам Касимджановқа қарсы тең түсті. 2006 жылдың 25 қарашасынан 5 желтоқсанына дейін Deep Fritz Боннда Крамникке қарсы алты ойындық матч өткізді. Fritz 4:2 есебімен жеңіске жетті. Бұл матчта Крамник 2-ші ойында қателік жіберіп, бір қадамда матқа мүмкіндік берді. SSDF-тің 2010 жылғы қыркүйектегі рейтингтік тізімінде Deep Fritz 12 3110 рейтингімен алтыншы орын алды, Deep Junior 10.1-ден 135 ұпай жоғары және Deep Rybka 3 x64-тен 103 ұпай төмен болды. Deep Fritz 11 сол тізімде 3073 ұпаймен сегізінші орында тұр. 2010 жылғы желтоқсанда CCRL рейтингтік тізімінде Deep Fritz 12 3088 Elo рейтингімен алтыншы орын алды, Deep Junior 11.1a x64-тен 29 ұпай жоғары және Deep Rybka 4 x64-тен 174 ұпай төмен болды. Deep Fritz 11 де 3097 ұпаймен сол тізімде алтыншы орында тұр. Fritz қазіргі заманғы жетістіктермен қатар жүрмеді, 2013 жылғы CCRL рейтингтік тізімінде 14-орынға ие болды және 2004 жылдан бері әлем чемпионаттарына қатыспады. 2013 жылы Deep Fritz 14 шығарылымы бастапқы автор Франс Морштан Гюла Хорват жазған Pandix-ке ауысты. 1984 жылдан бері әлем компьютерлік чемпионаттарына белсенді қатысқан Pandix 2009 жылы қайта жазылды және содан бері күшті үміткер болып табылады. Fritz 15 2015 жылдың 25 қарашасында жаңа мүмкіндіктерімен, соның ішінде Васик Раджличтің әйгілі Rybka қозғалтқышына ауысуымен шықты. Хандикап және ойын режимі жойылды, бірақ енді пешка мен фигураларға арналған кемшіліктерге мүмкіндік бар (мысалы, пешканы беру және жүргізу). Fritz 16 2017 жылдың 12 қарашасында жарық көрді, жаңа Жеңіл ойын режимі бар, ол жақсы қозғалыстарды жасыл шеңбермен және жаман қозғалыстарды қызыл шеңбермен белгілейтін көмектесетін есептеуді қамтамасыз етеді. Бұл нұсқада да Rybka қозғалтқышы қолданылады. Fritz 17 2019 жылдың 12 қарашасында шықты және Фрэнк Шнайдер жазған Ginkgo қозғалтқышын пайдаланады. Fritz 18 2021 жылдың 16 қарашасында жарық көрді. 2022 жылдың 30 наурызында Fritz 18 Neuronal шықты, ол Fritz-дің қолмен жасалған бағалауын тиімді жаңартылатын нейрондық желімен толықтырды. 2022 жылдың қарашасында келісімге қол жеткізілді, онда Fat Fritz 2 және Houdini 6 өнімдеріне GPL 3.0 лицензиялық міндеттемелері орындалмаған деп келісілді. Болашақта Chessbase лицензиялық талаптарға сәйкес келеді және Stockfish бағдарламалық жасақтамасын өз өнімдерінде пайдалану туралы жұртшылықты жеткілікті түрде хабардар етеді.

In 1991, the German company ChessBase approached the Dutch chess programmer Frans Morsch about writing a chess engine to add to the database program which they sold. Morsch adapted his Quest program, and ChessBase released it for sale that year as Knightstalker in the U. S. and Fritz throughout the rest of the world. In 1995, Fritz 3 won the World Computer Chess Championship in Hong Kong, beating an early version of Deep Blue. This was the first time that a program running on a consumer level microcomputer defeated the mainframes that had previously dominated this event. In 1998, Fritz 5 was released including a Friend mode which would cause the engine to adjust its strength of play over the course of a game based on the level the opponent appeared to be playing. Fritz 5.32 was released soon after replacing the 16 bit architecture with a 32 bit one. In 2002, Deep Fritz drew the Brains in Bahrain match against Vladimir Kramnik 4–4. Fritz 7, which was released that year, included the ability to play on the Playchess server. In November 2003, X3D Fritz, a version of Deep Fritz with a 3D interface, drew a four game match against Garry Kasparov. Fritz 8, which appeared around this time, provided a 3D Spanish room setting for games to take place. Fritz 9 added a 3D virtual opponent, the Turk. In 2004, Fritz 8 added a Handicap and Fun mode, allowing players to choose the Elo rating and style that the engine will use. Chessbase native engines can use the Handicap feature: Chess Tiger, Crafty, the Fritz engine, Hiarcs, Houdini, Junior, Rybka, Shredder and Zappa. Some UCI engines can also make use of Handicap, e. g. Fruit and Stockfish. On June 23, 2005, in the ABC Times Square studios, the AI Accoona Toolbar, driven by a Fritz 9 prototype, drew against the then FIDE World Champion Rustam Kasimdzhanov. From November 25 to December 5, 2006 Deep Fritz played a six game match against Kramnik in Bonn. Fritz was able to win 4–2. In this match, Kramnik blundered away game 2, allowing a mate in one. On SSDF's September 2010 rating list, Deep Fritz 12 placed sixth with a rating of 3110, 135 points higher than Deep Junior 10.1, and 103 points lower than no. 1 ranked Deep Rybka 3 x64. Deep Fritz 11 is eighth on the same list, with a rating of 3073. On the December 2010 edition of the CCRL rating list, Deep Fritz 12 placed sixth with an Elo rating of 3088, 29 points higher than Deep Junior 11.1a x64, and 174 points lower than no. 1 ranked Deep Rybka 4 x64. Deep Fritz 11 is also sixth on the same list, with a rating of 3097. Fritz has not kept up with modern advances, attaining only 14th on the 2013 CCRL rating list and not participating in any world championships since 2004. The 2013 release of Deep Fritz 14 switched engines from the original author Frans Morsch's to Pandix, written by Gyula Horváth. A long time participant in world computer championships since 1984, Pandix was substantially rewritten in 2009, and has been a strong contender since then. Fritz 15 was released on November 25, 2015, with new features, including switching to Vasik Rajlich's famous Rybka engine. Handicap and Fun mode was dropped, but there is now a function for pawn and piece handicaps (e. g. ceding pawn and move). Fritz 16 was released on November 12, 2017, with a new Easy game mode which provides for assisted calculation marking good moves with a green circle and bad moves with a red one. This version again uses the Rybka engine. Fritz 17 was released on November 12, 2019, and uses the Ginkgo engine, written by Frank Schneider. Fritz 18 was released on November 16, 2021. On March 30, 2022, Fritz 18 Neuronal was released that supplemented Fritz's handcrafted evaluation with an efficiently updatable neural network. In November 2022, a settlement was reached in which it was agreed that the license obligations of the GPL 3.0 for the products Fat Fritz 2 and Houdini 6 have not been complied with. In the future, Chessbase will comply with the license terms and to adequately inform the public about the use of the Stockfish software in its products.

Фриц қозғалтқышы басқа компанияларда

Америкалық Viva Media компаниясы, қазір Encore, Inc. бөлімшесі, Fritz қозғалтқышы мен GUI комбинациясының көптеген нұсқаларын сатуға лицензия алды. Британдық ойын баспасы Eidos Interactive (қазір Square Enix Europe құрамында) Fritz 6 және 7 бағдарламаларын шығарды. 1998 жылы неміс компаниясы Data Becker Shredder қозғалтқышы мен Fritz интерфейсін қамтитын 3D Schach Genie бағдарламасын шығарды. Неміс компаниясы Purple Hills Fritz 6-дан 12-ге дейінгі нұсқаларды Profi Schach 1-ден 7-ге дейін ретінде сатты. Британдық Excalibur Publishing Fritz 9-дан 14-ке дейін шығарды. Американдық кітап баспасы Simon & Schuster өздерінің Extreme Chess бағдарламасында, ал неміс ойын баспасы TopWare Interactive Battle vs. Chess ойынында Fritz қозғалтқышын пайдаланды.

Қабылдау

Computer Games Magazine редакторы 2000 жылы Fritz 6-ны «Жылдың классикалық ойыны» сыйлығына ұсынды.