Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық бизнесмен және өнертапқыш Уильям Пауэлл Лир (26 маусым 1902 – 14 мамыр 1978) – американдық өнертапқыш және кәсіпкер. Ол бизнес-сапарларға арналған ұшақтар өндіретін Learjet компаниясын құрғандығымен әйгілі. Сондай-ақ, ол B батареясын алмастыратын құрылмын ойлап тапты, автомобиль радиосын және 8 тректік картриджді, аудио таспа жүйесін жасады. Өмірінің 46 жылында Лир 140-тан астам патент алды.
American businessman and inventor
William Powell Lear (June 26, 1902 – May 14, 1978) was an American inventor and businessman. He is best known for founding Learjet, a manufacturer of business jets. He also invented the battery eliminator for the B battery and developed the car radio and the 8 track cartridge, an audio tape system. Throughout his career of 46 years, Lear received over 140 patents.
Мансап
Лир 1902 жылдың 26 маусымында Миссури штатының Ханнибал қаласында ағаш шебері Рубен Марион Лир мен Гертруд Элизабет Пауэлл Лирдің отбасында дүниеге келді. Оның анасы әкесінен ажырасып, Айова штатының Дубук қаласында Гасси Борнхаузер әпкесімен бірге тұрды. Кейіннен Отто Кирмзе оны тәрбиелеп алып, өгей ұлы ретінде өсірді. Чикагода болғанда Лир жергілікті әуежайда қысқа мерзім жұмыс істеді. Лир Ховард Гейтспен серіктестік құрып жұмыс істеді; Лир схемасын және орналасуын жобалады, Гейтс металл жұмыстарын жасады, ал Лир құрастыруды аяқтады. Галвин бастапқыда прототипті қабылдамады, бірақ кейіннен 200 дана өндіріске тапсырыс берді. Галвин мен Лир ел аралап саяхаттап, өнімге "Motorola" деген ат қойды, ол "мотор" сөзі мен сол кездегі аудио жабдықтарында жиі қолданылатын "ола" жұрнағының бірігінен құралған (мысалы, "Виктрола"). Бұл өнімнің сәттілігіне байланысты Галвин компанияның атауын Motorola деп өзгертті. Ол радио бағыттап табу құралдарын, автопилоттарды және әуе кемесі үшін толық автоматты қону жүйесін жасады. 1949 жылы осы үлесі үшін Коллиер сыйлығымен марапатталды. Ол сондай-ақ жалпы авиацияға арналған панельдік радиолардың желісін әзірледі және сатты. Оның "LearAvian" сериялы портативті радиолары, радио бағыттап табу схемаларын және радиоаппаратураны қамтитындығымен ерекше танымал болды. Компания Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өнімдерінен шамамен 100 миллион доллар табыс тапты. Лир Lear Developments компаниясының атауын Lear Incorporated деп өзгертті және 1949 жылы Калифорния штатының Санта-Моника қаласында өндіріс орнын ашты. 1960 жылы Лир Швейцарияға көшіп, Swiss American Aviation Company (SAAC) компаниясын құрды. Компанияның мақсаты FFA P 16 реактивті ұшағын қайта құру болды – бұл жоба сынақ ұшулары кезінде екі апатқа ұшырағаннан кейін тоқтатылған еді, оны шағын бизнес-джет SAAC 23-ке айналдыру. SAAC компаниясының қысқа ғана өмір сүрген кезеңінде Румыния королі Михаил I Лирмен кездесіп, компанияның швейцариялық бөлімі үшін сынақ ұшқышы болып жұмыс істеуге келісті. Бұл корольдің 50 жылға созылған, 1997 жылға дейін жалғасқан мәжбүрлі түрдегі жер аударуы кезінде болды. 1962 жылы Лир компания басқармасын ұшақ жасау бизнесіне кірісуге көндіре алмағандықтан, Lear Incorporated компаниясындағы үлесін Siegler Corporation компаниясына сатты. Компания "Lear Siegler" деп аталды. Лир одан кейін Вичитаға, Канзас штатына көшіп, SAAC 23 жобасын қайта құруға кірісті. 1963 жылдың қазан айында Lear Jet компаниясы Learjet 23 ұшағының сынақ ұшуын бастады. Бірінші Lear Jet 1963 жылы сатылды; ол сегіз жолаушыны сағатына 560 миль жылдамдықпен тасымалдай алатын және толық жабдықталған кезде шамамен 650 000 долларға (1963 жылғы 650000.0 доллар қазіргі уақытта шамамен <есептелген сомаға> тең) тұратын. Лир Джет өте табысты болды және қазір де өндірісте, бірақ Билл Лир 1967 жылы басқа қаржылық шығындарға байланысты Lear Jet Corporation компаниясын Gates Rubber Company компаниясына сатуға мәжбүр болды. 1970 жылдардың басында Лир Foxjet ST600 жобасын қолдады және оған алғашқы тапсырыс берді. Very Light Jet жобасы сәтсіз аяқталды, бірақ VLJ тұжырымдамасы 30 жылдан кейін қайтадан танымал болды. 1976 жылы Лир өзінің LearStar концепциясын Монреальдегі ұшақ өндіруші Canadair компаниясына сатты. Бұл идея Lycoming компаниясының жаңа турбовентиляторлық қозғалтқышымен суперкритикалық қанатты біріктіретін әуе кемесін жобалау болды. Алайда, бұл концепция кеңесшінің дайындаған өте қарапайым жобасы болды. Canadair опциясын қабылдағанмен, Лир ақырында канадалықтардың оның беделін және насихаттау дағдыларын пайдаланып нарыққа енуге қызығушылық танытқанын түсінді. Canadair дизайны Лирдің концепциясына көп қатысы жоқ болды және Лир оны әзірлеуде ешқандай рөл атқармады. Дегенмен, Canadair Challenger бизнес-джеті ұзақ мансапқа ие болды, оның бірнеше нұсқалары болды. 1990 жылы Canadair компаниясының бас компаниясы Bombardier Aerospace компаниясы Lear Jet компаниясын сатып алды. Лирдің ең инновациялық жобаларының бірі – оның соңғы революциялық ұшағы LearAvia Lear Fan 2100, екі турбиналық қозғалтқышпен жұмыс істейтін жеті жолаушыға арналған ұшақ. Ұшақтың фюзеляжы әдеттегі алюминий қорытпаларынан гөрі жеңіл композиттік материалдардан жасалған. "Лирдің желдеткіші" ешқашан аяқталған жоқ; ол қайтыс болған кезде Лир әйелі Моядан оны аяқтауды өтінді. Ол инвесторлардың көмегімен бұл әрекетті жасауға тырысты, бірақ ұшақ FAA сертификатын ала алмады; ол ешқашан өндіріске енгізілген жоқ.
Lear was born on June 26, 1902, in Hannibal, Missouri to Rueben Marion Lear, a carpenter, and Gertrude Elizabeth Powell Lear. His mother left his father and he stayed with his aunt, Gussie Bornhouser, in Dubuque, Iowa. Later, Otto Kirmse took him in and he became his stepson. While in Chicago, Lear was employed briefly at a local airfield. Lear partnered with Howard Gates of Zenith; Lear designed the circuit and layout, Gates did the metal work and Lear completed the assembly. Galvin initially dismissed the prototype, but later ordered a 200 unit production run. Galvin and Lear mulled over names for the product on a cross country trip and came up with "Motorola", which was a portmanteau of "motor" and the then popular suffix " ola" used with audio equipment of the time (for example "Victrola"). The product was such a success that Galvin changed the name of the entire company to Motorola. He developed radio direction finders, autopilots, and the first fully automatic aircraft landing system. He was awarded the Collier Trophy for this contribution in 1949. He also developed and marketed a line of panel mounted radios for general aviation. His "LearAvian" series of portable radios, which incorporated radio direction finder circuits as well as broadcast band coverage, were especially popular. The company earned about $100 million during World War II for its products. Lear changed the name of Lear Developments to Lear Incorporated and in 1949 opened a manufacturing facility in Santa Monica, California. In 1960, Lear moved to Switzerland and founded the Swiss American Aviation Company (SAAC). The company's goal was to redesign the FFA P 16 jet fighter—a project that had been abandoned after two crashes during test flights—into a small business jet, the SAAC 23. During the brief existence of SAAC, King Michael I of Romania met Lear and agreed to work as a test pilot for the Swiss part of the company. This was during the king's forced exile, which lasted for 50 years until 1997. In 1962, Lear sold his interest in Lear Incorporated to the Siegler Corporation after failing to persuade Lear Incorporated's board to go into the aircraft manufacturing business. The company became known as Lear Siegler. Lear next moved to Wichita, Kansas to manufacture the converted SAAC 23 design. In October 1963, Lear Jet started test flights on the Learjet 23, the first mass produced business jet. The first Lear Jet was sold in 1963; it could carry eight passengers at 560 mph and cost about $650,000 fully equipped (650000.0 in 1963 is equivalent to about <calculated amount> in recent years), about $400,000 less than its competitors at the time. Although the Lear Jet was quite successful and remains in production, Bill Lear was eventually forced to sell Lear Jet Corporation to the Gates Rubber Company in 1967 due to other financial losses. In the early 1970s, Lear backed the Foxjet ST600 with its first order. The Very Light Jet project failed, but the VLJ concept became popular again 30 years later. In 1976, Lear sold an option to his LearStar concept to Canadair, a Montreal aircraft manufacturer. The idea was to design an executive aircraft which would bring together a supercritical wing with Lycoming's new turbofan engine. However, the concept was only a very rough outline, prepared by a consultant. Although Canadair took up its option, Lear eventually realized that the Canadians had simply been interested in using his reputation and skills at promotion to penetrate the market. Canadair's design had little relation to Lear's concept, and Lear had no role in its development. Nevertheless, the Canadair Challenger business jet was to have a long career, with several variants. Bombardier Aerospace, by that time the parent company of Canadair, acquired Lear Jet in 1990. One of Lear's most innovative projects was his last—a revolutionary aircraft called the LearAvia Lear Fan 2100, a seven passenger aircraft whose single pusher propeller was powered by two turbine engines. The fuselage of the aircraft was made of lightweight composite materials instead of the more typical aluminum alloys. The Lear Fan was never completed; at the time of his death Lear asked his wife, Moya, to finish it. With the help of investors she attempted to do so, but the aircraft failed to obtain FAA certification; it was never put into production.
Басқа да елеулі өнертабыстар
1964 жылы Лир 8 тректік музыкалық кассетаны ойлап тапты. Лирдің бұл өнертабысы 1962 жылы Калифорнияда Эрл "Madman" Muntz сатқан төрт тректік Muntz Stereo Pak таспа картриджін жақсарту болды, ал ол өзі Fidelipac 3 тректік жүйенің бір түрі еді. 8 тректік кассета коммерциялық сәттілікке жетті, жақсы дыбыс сапасын қамтамасыз етті және көлікте де, үйде де қолдануға ыңғайлы болды. Lear Jet Stereo 8 бөлімшесі үйге, көлікке және портативті нұсқаларын ұсынды. Көпке тараған пікір бойынша, Learjet ұшақтарында да 8 тректік ойнатқыштар болған. 1965 жылы Форд, RCA және Лир арасындағы серіктестік алғашқы алдын ала жазылған 8 тректік музыкалық картридждерді ұсынды. RCA 1965 жылдың қыркүйегінде алғашқы Stereo 8 Tape Cartridges-ті шығарды және 175 түрлі атауды жариялады. 1968 жылы Лир автокөліктер мен автобустарды қуаттандыруға арналған жабық циклды бу турбинасын жасауға кірісті. Ол транзиттік автобус жасап, Chevrolet Monte Carlo седанын турбиналық жүйеге ауыстырды. Ол Learium деп аталған, мүмкін DuPont Freon сияқты хлорфторкарбонаттан жасалған жұмыс сұйықтығын қолданды. 1969 жылы Индианаполис 500 жарысына қатысу үшін Lear Vapordyne атты жарыс машинасының прототипі жасалды. Алайда автомобиль жарысқа қатыспады және бәсекеге қабілетті жылдамдықпен жүрген жоқ.
Lear developed the 8 track tape music cartridge in 1964. Lear's invention was an improvement on the four track Muntz Stereo Pak tape cartridge, marketed by Earl "Madman" Muntz in California in 1962, which was itself a version of a 3 track system, Fidelipac. The 8 track was a commercial success which provided good audio quality and was easily adapted to vehicle and home use. The Lear Jet Stereo 8 Division offered home, auto, and portable versions. A popular theory is that Learjets also included 8 track players. In 1965, a partnership between Ford, RCA, and Lear offered the first pre recorded 8 track music cartridges. RCA released the first Stereo 8 Tape Cartridges in September 1965 and released 175 titles. In 1968, Lear started work on a closed circuit steam turbine to power cars and buses. He built a transit bus and converted a Chevrolet Monte Carlo sedan to use the turbine system. It used a proprietary working fluid dubbed Learium, possibly a chlorofluorocarbon similar to DuPont Freon. A prototype racing car was built to enter the 1969 Indianapolis 500, the Lear Vapordyne. The car never entered the race and never ran at competitive speeds.
Некелер мен балалар
Оның алғашқы әйелі Этель Петерсон Лир болды, қызы Мэри Луиза 1925 жылғы қаңтарда дүниеге келді. 1926 жылғы қазанда екінші әйелі Мадлин Мёрфиге үйленді. Олардың ұлы Уильям Лир кіші 1928 жылғы 24 мамырда дүниеге келді. Қыздары Патти 1929 жылғы 26 маусымда дүниеге келді. Лир 1936 жылғы ақпанда Маргарет Джейн Раделлмен үшінші рет үйленді, бірақ олардан бала болмады. 1941 жылы Лир төртінші әйелі Моя Мари Олсенге үйленді. Олардың төрт баласы болды: Джон Лир, Шанда, Дэвид және Тина. Лирдің мінезі қиын болғандығы мәлім. 75 жастағы Лир 1978 жылғы 14 мамырда Невада штатының Рино қаласында лейкемиядан қайтыс болды. Оның денесі кремацияланып, теңізге шашылды.
His first wife was Ethel Peterson Lear, daughter Mary Louise was born in January 1925. He married his second wife, Madeline Murphy, in October 1926. Their son, William Lear Jr., was born on May 24, 1928. Daughter Patti was born on June 26, 1929. Lear's third marriage, in February 1936, to Margaret Jane Radell, was childless. In 1941, Lear married his fourth wife, Moya Marie Olsen. They had four children together: John Lear, Shanda, David and Tina. Lear had a reputation for being difficult. The 75 year old Lear died of leukemia in Reno, Nevada on May 14, 1978. His remains were cremated and scattered at sea.