Колумбиялық саяхатшы Луис Карлос Галанның өмірі мен қазасы

Кіріспе

Колумбиялық саясаткер Луис Карлос Галан Сармиенто (29 қыркүйек 1943 - 18 тамыз 1989) – Колумбияның либералды саясаткері және журналисі, ол екі рет Колумбия президенттігіне кандидат болды, алғаш рет 1979 жылы өзі құрған «Жаңа либерализм» саяси қозғалысынан. Бұл қозғалыс Колумбияның либералды партиясының бір тармағы болды, ал бұрынғы либералды президент Хулио Сесар Турбай Аяланың араласуымен Галан 1989 жылы Либералды партияға қайта оралды және 1990 жылғы президенттік сайлауда кандидат болуға тырысты, бірақ дауыс беруге дейін қаныпешене өлтірілді. Галан өзін есірткі картельдерінің және Колумбия саясатындағы мафияның ықпалына қарсы жариялады, осы ретте басты есірткі картельдердің бірі Пабло Эскобар басқарған Медельин картелі еді, ол Колумбияның Өкілдер палатасына өту үшін «Жаңа либерализм» қозғалысына мүше болуға тырысқан. Галан Пабло Эскобарды көпшілік жиын кезінде айыптады және Колумбия картельдерінің АҚШ-қа экстрадициядан қорқып, келіспеген АҚШ-пен экстрадиция туралы шартты қолдады.

Бірнеше өлім туралы угрозалар алғаннан кейін, 18 тамыз 1989 жылы Галан Кундинамарка облысының Соача қаласындағы сайлауалды митингде есірткі картельдері жалдаған кісі қолынан атып өлтірілді. Ол кезде Галан 1990 жылғы президенттік сайлауда 60 пайыздық қолдаумен сауалнамаларда көш бастап тұрған. Оның қаныпешене өлтірілуіне қатысты тергеу әлі де аяқталған жоқ.

Ерте өмір

Луис Карлос Галан Сармиенто 1943 жылғы 29 қыркүйекте Сантандер штатының Харала қаласында дүниеге келген. Ол қуанышты балалық шағын 12 бауыр-қарындасының болуымен, мықты отбасылық байланыстармен, әдемі және кейде қатал тәрбиемен еске алады. 1949 жылы әкесі барлық отбасымен Боготаға көшіп келді. Боготада Галан 1950 жылы Американо колледжінің орта мектебінде оқыды. Ол 8 жасында консервативті президент Лауреано Гомеске қарсы митингке қатысып, либералдық партизандарды қолдау ниетінде болды. Екі жылдан кейін ол басқа мектепке, Антонио Нариньо колледжіне ауыстырылды. 14 жасында Галан 1957 жылы Густаво Рохастың диктаторлық режиміне қарсы студенттік наразылықтарға қатысып, жас болғанына қарамастан тұтқындалып, түн бойы түрмеде отырды. 1960 жылы Галан орта мектепті үздік бітіріп, Боготадағы Паптық Ксавьериан университетінде құқық және экономика мамандықтарын оқуға түсті.

Журналистика

El Tiempo газетімен жұмыс істеген кезде Галан танымал журналист және колоннистке айналды, бұл оған директордың көмекшісі лауазымын, ал кейін Эдуардо Сантостың және директор Роберто Гарсия Пеньяның қолдауымен газеттің атқарушы дирекциясына мүшелікке жол ашты. Ол бұрынғы президент Карлос Ллерас құрған Nueva Frontera апталық журналында да белсенді жұмыс істеді және Италиядан келгеннен кейін 1976 жылы оның редакторы болды. Журналист ретінде Галан 150-ден астам редакциялық мақала жазды, содан кейін El Tiempo газетінде жұмыс істеген кезінде тағы 150 мақала жазды. Жақында ғана сайланған президент Мисаэль Пастранамен сұхбат барысында, президент сұхбаттың ортасында Галанды тоқсыратып, оны Білім министрі етпек екенін мәлімдеді.

Саяси мансап

1970 жылы Мисаэль Пастрана президент болған кезде Галан Ұлттық білім министрі болып тағайындалды. Министрліктегі кезеңі прогрессивті және әлеуметтік саясатымен ерекшеленді, бірақ сәттілікке жете алмады. 1980-жылдары Колумбия зорлық-зомбылықпен айналысатын есірткі картельдерінің, әсіресе Медельин картелінің қатаң қоршауында болды. Олар лауазымды тұлғаларды парамен сатып алып немесе өлтіріп, зор ықпалға ие болды. Галан мұны Колумбия мен оның қоғамы үшін апатты жағдай деп санайтын. 1980 жылы Галан астана Боготаның кеңесшісі болып сайланды, ал келесі жылы Либералдық партиядағы жіктердің нәтижесінде Колумбия президенттігіне үміткер ретінде қарастырылды. Альфонсо Лопес Микельсен және президент Хулио Сесар Турбай басқаратын партияның көпшілігіне қарсы тұруды көздегенімен, сайлаушылар консервативті кандидат Белисарио Бетанкурды қолдады. Галан үшін бұл жеңіліске қарамастан, жағымды нәтиже болды. Оның Nuevo Liberalismo партиясы дауыстардың 10%-ын алып, 23 департаменттік жиналыстың 21-інде жеңіске жетті, ал ол Сенатор болып қайта сайланды. Дегенмен, Либералдық партия оны партия ішінде жік тудырғаны және президенттікке қол жеткізе алмағаны үшін сынады. 1982 жылы Медельин картелінің басшысы Пабло Эскобар Галанның Nuevo Liberalismo партиясына енуге тырысты. Галан Антиокия және Колумбия халқының мыңдаған адамдарының алдында оны ашық түрде қабылдамады, бұл картельдің, әсіресе Эскобардың ашуын тудырды. Галан өзінің мансабында жоғары деңгейге көтеріліп, 1986 жылғы президенттік жарысқа қатыспау арқылы Либералдық партиядағы жіктердің алдын алды және партиясын өсіп-өркендеген ұрпақ ретінде басқарды. Ол тағы бір рет Сенатор болып сайланды. Бұл Либералдық партияға Виргилио Барконың жеңісімен президенттікке қайта оралуға мүмкіндік берді, бірақ партия бұрынғы сайлауда жинаған дауыстардың 50%-ын жоғалтты. 1987 жылы бұрынғы президент Хулио Сесар Турбайтың делдалдығымен ғана Галан партияға оралды және ресми кандидаттығын иеленуге ниеттенді. Галан Колумбияда Пабло Эскобар мен Гонсало Родригес басқаратын есірткі картельдерінің зорлық-зомбылығы мен жемқорлығына шыдамы жетпей, әлсіреп бара жатқан үкіметті қолдауға тырысып, күш тепе-теңдігін қауіпті жауларынан ауыстыруға ұмтылды. Бұл хабарламадан кейін оның танымалдылығы 60%-ға дейін өсті. Ал Эскобар Толиманың саяси басшысы Альберто Сантофимиодан қолдау тапты, ол Альфонсо Лопес Микельсен басқаратын Либералдық партияның фракциясымен және Movimiento de Renovación Liberal (Либералдық жаңару қозғалысы) деп аталатын қозғалыспен байланысты болды. Ол Сантофимионың конгресске үміткері Хайро Рохастың екінші орыннан кейін Палата депутаттарына сайланды.

In 1970 Galán was appointed Minister of National Education during the presidency of Misael Pastrana. His time as minister was marked by his progressive and social policies, but was not considered successful. During the 1980s Colombia went under critical siege by violent drug cartels, especially the Medellín Cartel that had gained a great amount of influence by bribing or killing officials. Galán saw this as disastrous for Colombia and its society. In 1980 Galán was elected as councilman for the capital, Bogotá to be named the following year as possible candidate for the presidency of Colombia amid divisions in the Liberal Party that intended to challenge the majorities of the party led by Alfonso López Michelsen and then president Julio César Turbay, but voters leaned for the conservative candidate Belisario Betancur. For Galán it had been a positive outcome despite losing, his party Nuevo Liberalismo had gained a 10% of the total votes, winning 21 of the 23 Department Assemblies and getting reelected as Senator, but he had been criticised by the Liberal party for creating divisions among them and indeed losing the Presidency. In 1982 Medellin Cartel boss Pablo Escobar tried to infiltrate Galán's Nuevo Liberalismo Party. Galán publicly rejected him in front of thousands of his fellow men from Antioquia and Colombia, which angered the cartel, especially Escobar. Galán continued with his ascendant career, absenting himself from the 1986 presidential race to prevent Liberal Party divisions and running his party as an offspring he was reelected once again as a Senator. This allowed the Liberal Party to regain the Presidency with the election of Virgilio Barco but at a terrible cost for his party that lost 50% of the votes gained in the previous election. It was only until the mediation of former president Julio César Turbay that Galán returned to the party in 1987 and intended to win the party nomination for official candidate. Galán was growing impatient with the violence and the corruption the drug cartels led by Pablo Escobar and Gonzalo Rodríguez were imposing in Colombia, which encouraged him to try to support the weakening government by shifting the balance of power away from his dangerous enemies. After this announcement, his popularity rating skyrocketed to 60%. Meanwhile, Escobar found some support in Tolima's political chief Alberto Santofimio, affiliated also with a faction of the Liberal Party led by Alfonso López Michelsen and with a movement called Movimiento de Renovación Liberal (Liberal Renovation Movement), getting himself elected to the Chamber of Representatives as second runner up for Santofimios' congress candidate Jairo Rojas.

Құрлық

Есептерге сәйкес, алғашқы қастандыққа қатысты угрозалар Либералдық партияның ресми үміткерді атау үшін өткен съезден кейін Галанның үй телефонына түскен қоңыраулар болды. Пошта жәшігіне оның балаларын өлтіру немесе ұрлау туралы жазылған қағаздар тасталды. 1989 жылғы 4 тамызда Медельинге сапар барысында Галанды РПГ арқылы өлтіруге жасалған әрекет тоқтатылды. Бұл қастандыққа Антиокия облысының Колумбия Ұлттық полициясының командирі Вальдемар Франклин Квинтероның жетекшілігіндегі қызметкерлер жол бермеді. Квинтеро мен Галанға Медельин қаласының мэрі Педро Пабло Пелаэс те ілесіп келді; Пелаэс де, Квинтеро да қастандық әрекетінен кейін бірнеше апта ішінде қаза тапты. Осы өлтірулерден кейін Галан мен оның отбасы сапарларын, әсіресе түнгі уақытта, шектеді. Кейін Галанның қызметкерлері Колумбияның барлау қызметінен оны өлтіруді жоспарлап отырған топ туралы ақпарат алды. Олар оған Соаха қаласына бармауға кеңес берді, ал Вальледупарға сапар жасау одан да қолайлы болар еді, себебі ол жақын орналасқан Барранкилья қаласына 1990 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатының іріктеу ойынына қатысу үшін баруды жоспарлаған болатын. Алайда Галан шешімін өзгертті және қызметкерлеріне Соахаға сапарға дайындалуды бұйырды. Ол Соахада 10 мың адамның алдында сөз сөйлеу үшін сахнаға көтерілгенде қаза тапты. Оқ жарысы салдарынан кем дегенде он адам жарақат алды. Бұл Колумбия үкіметі мен "Экстрадицияланатындар" деп аталған тараптың ешқайсысы қаламаған соғысқа әкеп соқты. Екі тараптың да өлім саны рекордтық деңгейге жетті. Колумбиялық есірткі картельдері АҚШ-пен экстрадиция туралы келісімді Конгресс бекітуі мүмкін болғанынан алаңдады, ал саяси қарсыластары Галанның күшейіп бара жатқан билігі оларды сайлаушылардан оқшаулап тастауы мүмкін деп қорқып жүрді. Джон Хайро Веласкес, "Попей" және Луис Карлос Агилар, "Эль Мугре" деген атпен танылған, Пабло Эскобардың бұрынғы орындаушыларының айтуынша, қастандық Эскобар, Гонсало Родригес, "El Mexicano" деп аталған, либералдық саяси көшбасшы Альберто Сантофимио және басқалармен бір фермада жоспарланған. Веласкес Сантофимионың Эскобардың шешімдеріне белгілі бір деңгейде ықпал еткенін және оның "Пабло, оны өлтір! Өлтір!" деген сөздерін естігенін мәлімдеді. Сантофимио Эскобарға Галан президент болса, оны АҚШ-қа экстрадициялайтынын айтқан. Басқа да күдіктілерді AUC жауынгерлік тобының демобилизацияланған мүшесі "Эрнесто Баэз" атады, ол Галанның өлтірілуін Колумбиялық мафияның, әскерилердің және DAS-тың жемқор шенеуніктердің қатысуымен ұйымдастырғанын куәландырды.

According to accounts the first assassination threats were calls made to Galán's home telephone number after the Liberal Party convention to nominate an official candidate. Flyers were left in the mailbox threatening to kill or kidnap his children. An attempt to kill Galán with an RPG was thwarted while visiting Medellín on 4 August 1989. The assassination attempt was prevented by men working for Waldemar Franklin Quintero, the commander of the Colombian National Police in Antioquia. Accompanying Quintero and Galán was the mayor of Medellín, Pedro Pablo Peláez; both Peláez and Quintero would be killed within a few weeks of the assassination attempt. After these assassinations, Galán and his family restricted their travels, especially at night. Later on, Galán's staff received information from the Colombian intelligence services advising him of a group of hitmen staying in Bogotá that had the intention of killing him. His staff advised him not to travel to the town of Soacha and that the trip to Valledupar was more suitable since he was also scheduled to travel to nearby Barranquilla to attend a 1990 FIFA World Cup qualification match in which the Colombian national team was going to play. However, Galán changed his mind and ordered his staff to prepare to go to Soacha. was killed as he walked onto the stage to give a speech in front of 10,000 people in Soacha. At least ten others were wounded in the gunfire. This created a war that both sides did not want, one side being the Colombian Government and the other The Extraditables. Both sides saw deaths at a record toll. The Colombian drug cartels were worried about the possible approval in congress of an extradition treaty with the United States, and political enemies had feared Galán's increasing power would isolate many of them from the voters. According to John Jairo Velásquez a. k. a. "Popeye" and Luis Carlos Aguilar a. k. a. "El Mugre", former hitmen of Pablo Escobar, the assassination was planned in a farm by Escobar, Gonzalo Rodríguez a. k. a. "El Mexicano", Liberal political leader Alberto Santofimio and others. Velásquez affirmed that Santofimio had certain influence over Escobar's decision making, and he had heard Santofimio say "kill him Pablo, kill him!". Santofimio told Escobar that if Galán became President, he would extradite Escobar to the United States. Other potential perpetrators were mentioned by a demobilized member of the AUC paramilitary group, "Ernesto Baez", who testified that the murder of Galán was organized by the Colombian mafia with the participation of corrupt members of the military and the DAS.

Өлімнен кейін

Кампания кезінде Галанның пікірсайыс жетекшісі ("Jefe de Debate") болған Сесар Гавирияны Галанның отбасы мен Либералдық партиядағы оның қолдаушылары мұрагері деп жариялады. Ол 1990 жылы президент болып сайланды. 2004 жылы оның күзетіне кіріп кеткен қаскөрушілердің бірі жазған хаттағы жаңа мәліметтер Галанның қанына құнылғандардың арасында жемқор колумбиялық полицейлер мен оның өз күзетшілері болғанын көрсетті. Олар Пабло Эскобар және басқа да есірткі барондары сияқты есірткі картельдерімен сатып алынған. Қарсылық көрсеткен қаскөрушілердің көпшілігі түрмеде немесе босатылғаннан кейін көп ұзамай өлтірілді, олардың аузын жабу үшін деп күдіктелді. 2005 жылдың 13 мамырында бұрынғы Әділет министрі (1974) және Колумбия Либералдық партиясының конгрессмені Альберто Сантофимио, 1980-ші жылдары Пабло Эскобармен жақын байланыста болғаны үшін танымал (Эскобар Сантофимионың саяси қозғалысына қосылған), Армения қаласында тұтқындалды және Галанды өлтірудің идеологы деп айыпталды. Эскобардың бұрынғы бас қаскөрушісі Джон Хайро Веласкестің (сонымен қатар "Попей" деп те аталды) жаңадан толықтырылған мойындауына сәйкес, Сантофимио жасырын кездесуде Галанды өлтіруді ашық ұсынған, саяси қарсыласын жою және Галан президент болып сайланған жағдайда Эскобардың экстрадициясын болдырмау үшін. Сантофимио бұрын тергеу барысында сұраққа тартылып, оның қатысы туралы көп айтылған, бірақ оның рөліне қатысты тікелей куәліктер соңғы кезде ғана алынды. 23 жыл түрмеде отырған және 2020 жылы қайтыс болған Веласкес колумбиялық баспасөзге Сантофимионың сол кездегі саяси ықпалына байланысты қатысуын жоққа шығарғанын айтты. Сантофимиоға қарсы іс құруға басқа да жаңа және нақтыланбаған дәлелдер де септігін тигізді. Ол 2008 жылы апелляциялық сот шешімімен босатылды, бірақ 2011 жылдың тамыз айында Жоғарғы Сот үкімді қалпына келтірді және ол өздігінен ұсталды. 2010 жылдың 25 қарашасында Колумбия прокуратурасы Колумбия қауіпсіздік агенттігінің (DAS) бұрынғы директоры, зейнеткер генерал Мигель Маза Маркеске Галанның қанына құнылуына қатысы бар деген айыппен тұтқындау ордерін шығарды. Прокуратура Мазаның Галанның күзетін оның қанына құнылуына мүмкіндік беру үшін әдейі азайтып жібергенін мәлімдеді. Жоғарғы Сот 2016 жылы Мазаны кінәлі деп танып, 30 жылға бас бостандығынан айырды.

César Gaviria, who had been Galán's debate chief ("Jefe de Debate") during the campaign, was proclaimed as his successor by Galán's family and his supporters inside the Liberal party. He was elected president in 1990. In 2004, new information in a letter written by one of the hitmen who had infiltrated his escort suggested that Galán's assassination was executed with help of corrupt Colombian policemen and some of his own bodyguards, who had been bought off by the drug cartels, including Pablo Escobar and other drug lords. Most of the arrested presumed hitmen were killed in jail or shortly after their release, allegedly to silence them. On 13 May 2005, a former Justice minister (1974) and congressman of the Colombian Liberal Party, Alberto Santofimio, known for his open connections to Pablo Escobar during the 1980s (Escobar joined Santofimio's political movement), was arrested in Armenia and accused of being the intellectual author of Galán's murder. According to the newly extended confession of Escobar's former top hitman, John Jairo Velasquez (also known as "Popeye"), Santofimio would have openly suggested Galán's murder during a secret meeting, in order to eliminate a political rival and, should Galán ever be elected president, also prevent Escobar's likely extradition. Santofimio had been previously questioned and mentioned during the investigation and his involvement was widely rumored, but apparently no direct testimonies of his role had been acquired until recently. Velásquez, who served a 23 year sentence and died in 2020, told the Colombian press that he had initially denied Santofimio's participation due to his existing political power at the time. Other new and unspecified evidences would also have contributed to building the case against Santofimio. He was later released on appeal in 2008, but in August 2011 the Supreme Court reinstated the conviction and he surrendered himself. On 25 November 2010 Colombian prosecutors issued an arrest warrant for the ex director of the Colombian security agency (DAS), Retired Gen. Miguel Maza Márquez, for involvement in Galán's murder. The prosecutors claimed that Maza intentionally lightened Galán's bodyguard contingent to enable his assassination. The Supreme Court convicted Maza in 2016 and sentenced him to 30 years in prison.

Отбасы

Марио Галан Гомес пен Сесилия Сармиенто Суарестің ұлы, Галан олардың 12 баласының бірі еді, қалғандары: Мария Люсия, Габриэль, Сесилия, Хелена, Эльза, Глория, Антонио, Хуан Даниэль, Марио Аугусто, Франсиско Альберто және Мария Виктория Галан Сармиенто. Ол Колумбияның бұрынғы Бас прокуроры Альфонсо Вальдивиесо Сармиентоның туысы болды. 1971 жылы журналист Глория Пахон Кастроға үйленді және үш ұлы болды: Хуан Мануэль, Клаудио Марио және Карлос Фернандо.

Дәйексөздер

Галанға Пьер Тейльяр де Шарденнің идеялары мен Никос Казанцакистің кітаптары зор әсер етті. Әкесі Марио оны руханилыққа құштар, адалдығымен көзге түсетін, жақсылық пен жамандықтың арасындағы өзін-өзі тануға жеке күрес жүргізетін адам деп сипаттады, ал оған қол жеткізу – өмірдегі басты мақсат, тек жеке емес, сонымен қатар ұжымдық мақсат еді. Луис Карлос Галан – Revista Vértice, мамыр 1964.

cquote|Колумбия үшін, әрқашан алға, бір қадам да артқа шегінбеу, және қажет болса, бәрі де болсын. Монтеро Галанды «Футбол армандары» телесериалында да бейнелейді, ол құмарлық әлемі. «Tres Caínes» телесериалында Галанды колумбиялық актер Уолтер Луэнгас екінші рөлде ойнайды. Галанды 2015 жылғы Netflix-тің «Narcos» драмалық/әрекет сериалында актер Хуан Пабло Эспиноса сомдады. Сериал есірткі патшасы Пабло Эскобар (бразилиялық актер Вагнер Мура ойнады) және Медельин картелі туралы. Галан Ингрид Рохас Контрерастың «Мас күйесінің жемісі» атты тұңғыш романында маңызды тұлға ретінде көрінеді. Басты кейіпкер, байқампаз Чула Сантьяго, анасы Альма оны және оның қарындасын тағдырлы Галан митингіне алып барғанда жеті жаста болды. Альма Галанның ынталы қолдаушысы болды, ал оның қазасы Чуланың өліммен алғашқы кездесуі болды және оған терең әсер етті.