Кіріспе

Шаш пішімдеуге арналған гель – шашты белгілі бір стильде ұстап тұру үшін қатайтатын өнім.

Тарих

Ежелгі Мысыр мумияларын талдау олардың шаштарын майға негістелген гельмен жасақтағанын көрсетті. Зерттеушілердің айтуынша, мысырлықтар бұл өнімді өмірде де, өлімде де өз стильдерін сақтап қалу үшін қолданған. Манчестер университетінің (Англия) KNH биомедициналық египтология орталығының археологиялық ғалымы Натали МакКриш және оның әріптестері 18 мумиядан алынған шаш үлгілерін зерттеді. Ең көнесі шамамен 3500 жыл бұрынғы, бірақ көпшілігі Батыс Шөлдегі Дахлех оазисіндегі зираттан қазылып алынды және шамамен 2300 жыл бұрынғы грек-рим дәуіріне жатады. Ирландияның балшықты денесі Клоникаван адамы, радиокөміртектік талдау бойынша б.з.б. 392 және б.з.б. 201 жылдар аралығында өмір сүрген, Испаниядан немесе Оңтүстік-Батыс Франциядан импортталған қарағай шайырларынан жасалған шаш гелін қолданған. 1914 жылы Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласының орталығында орналасқан шағын дәріханада (Флорида көшесі, 600-шы үй) ветеринария студенті Хосе Антонио Бранкато шашты бекітуге арналған қоспаны дайындады, ол "гомина" деген тіркелген тауар белгісімен белгіленді. Ол үшін араб мойыны, парсы трагаканты және түрлі эссенцияларды қосты. Көп ұзамай "гомина" сөзі бекіткіштің синониміне айналды. Бұл мақсатта қолданылатын сабын мен майларды ығыстырған бекіткіш. 1929 жылы британдық Chemico Works компаниясы Brylcreem-ді ойлап тапты, ол келесі онжылдықтарда Ұлыбритания мен АҚШ-та шашқа күтім жасау өнімдерінің арасында нарық көшбасшысы болды. 1960 жылдары АҚШ-та қазіргі заманғы шаш гелі ойлап табылды, кейіннен ол Dep Corporation деп аталды. Dep тауарлық атауымен сатылатын заманауи шаш геліне осы атауды оның авторы Луис Монтойа берді, ол оған ерекше, майлы емес консистенцияны сыйлаған затты еске түсірді: диэтил фталаты, көбінесе DEP деп қысқартылады.

Түрлері

Солтүстік Америка мен Ұлыбританияда көптеген шаш гельдері нөмірленген түрлерде шығады. Жоғары нөмірлі гельдер шашты күштірек "бекітеді", ал төменгі нөмірлілер шашты соншалықты қатайтпайды және кейбір өнімдер шашқа ылғалды көрініс береді. Шаш гельдерінің бір тобы африкалық түк пішіміне арналған, олардың шаштарын қалыптастыруға және күтіміне арналған. Шаш гелін жиі қолданатын басқа этностық топтарға Жерорта теңізі, Шығыс Еуропа және Латын Америкасы кіреді. Шаш гельдерінің кейбір түрлері 1980-ші жылдардағы хардкор панк субмәдениетінен пайда болған стильде шаштарын "тіктеп" (spike) жасағысы келетін тұтынушыларға сатылады. Кейбір шаш гельдері уақытша шаш бояу құрамын қамтиды, олар готтар, рейверлер, мафия және "грейзерлер" сияқты түрлі субмәдениеттермен байланысты жасанды түстердің нұсқаларын ұсынады.

Катионды полимерлер

Катионды полимерлер шаш гелінің негізгі функционалдық компоненттерінің бірі болып табылады. Полимерлердегі оң зарядтар оларды созуға мәжбүр етеді, бұл гельдің тұтқырлығын арттырады. Шаш гельдері табиғи ақуыздың қалыпты құрылымына қарсы тұрып, шашты қалыпқа келтіруге және текстура беруге мүмкіндік береді, себебі созылған полимер оралған полимерге қарағанда көбірек орын иеленеді, соның салдарынан еріткіш молекулаларының оның айналасында қозғалуына кедергі келтіреді. Оң зарядтар сонымен қатар шаштағы кератин молекулаларының бетіндегі теріс зарядталған аминқышқылдарымен байланысады.

Басқа полимерлер

Күрделірек полимер формулалары да бар, мысалы, винилпирролидон, метакриламид және N-винил имидазолдың сополимері.