Роза Мота – португальская марафоншы, Олимпиада чемпионы, әлемдегі ең үздік марафоншы ретінде танылды. Жетістіктері, марафоны, жаттықтырушысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалиялық марафоншы (1958 жылы туған)
Portuguese marathon runner (born 1958)
Роза Мария Коррейя дос Сантос Мота, GCIH, GCM (ˈʁɔzɐ ˈmɔtɐ; 1958 жылдың 29 маусымында туған) – португалиялық бұрынғы марафоншы, елдің ең көрнекті спортшыларының бірі және Португалиядан Олимпиада алтын медалін жеңіп алған тұңғыш спортшы. Мота марафонда бірнеше Олимпиада медалін жеңіп алған алғашқы әйел және бір уақытта Еуропа, Әлем чемпионаттары мен Олимпиада чемпионы атанған жалғыз әйел. Халықаралық марафондар мен ұзақ қашықтыққа жүгіру қауымдастығының (AIMS) 30 жылдық мерекелік галасында ол барлық уақыттағы ең ұлы әйел марафоншысы деп танылды.
Rosa Maria Correia dos Santos Mota, GCIH, GCM (ˈʁɔzɐ ˈmɔtɐ; born 29 June 1958) is a Portuguese former marathon runner, one of her country's foremost athletes, being the first sportswoman from Portugal to win Olympic gold. Mota was the first woman to win multiple Olympic marathon medals as well as being the only woman to be the reigning European, World, and Olympic champion at the same time. On the 30th Anniversary Gala of the Association of International Marathons and Distance Races (AIMS) she was distinguished as the greatest female marathon runner of all time.
Өмірбаян
Порто қаласының орталық ауданында, Фош Вельяда дүниеге келген Роза мектеп оқу кезінде кросс-контри жарыстарына қатыса бастады. 1980 жылы ол Хосе Педросамен танысты, ол оның бүкіл мансабы бойы жеке бапкері болды. Роза Мотаның алғашқы марафоны 1982 жылы Грекияның Афина қаласында өткен Еуропа чемпионатында өтті – әйелдер арасындағы алғашқы марафон. Мота алтын медальға үміткерлердің бірі емес еді, бірақ ол Ингрид Кристиансенді оңай жеңіп, өзінің алғашқы марафонын ұтты. Бұл жетістік Роза Мотаның мансабына тән еді, өйткені ол әдетте беделді марафондарда жақсы нәтижелер көрсетті. Лос-Анджелес Олимпиадасында өткен әйелдер арасындағы алғашқы Олимпиадалық марафонда ол қола медальді жеңіп алды. Оның жеке үздік уақыты 1985 жылы Чикаго марафонында 2:23:29 құрады. Мота Чикаго марафонында екі рет жеңіске жетті. 1986 жылы Еуропа чемпионы, ал 1987 жылы Римде әлем чемпионы атанды. 1988 жылы Сеулдегі Олимпиада ойындарында ол алтын медальді жеңіп алды, соңғы 2 шақырымда қарсы шабуыл жасап, күміс жүлдегер Лиза Мартиннен 13 секундқа озып шықты. 1990 жылы ол Бостонға оралып, Үта Пиппигті жеңіп, үшінші рет жеңіске жетті. Содан кейін ол Сплиттегі Еуропа марафоны чемпионатын қорғауға тырысты. Ол бастап жүгіріп, жарты жолда 1,5 минуттан астам басымдыққа ие болды, бірақ 35 шақырымда Валентина Егорова оны қуып жете алды. Олар финиш сызығына дейін күресіп, Мота бес секунд айырмашылықпен жеңіске жетті. 2006 жылға дейін, әйелдер мен ерлер арасында үшінші рет Еуропа чемпионатында марафонда жеңіске жеткені бұрын-соңды болмаған жайт еді. Ол 1991 жылы Лиссабон жартылай марафонында жеңімпаз атанды.
Born in Porto's downtown neighbourhood of Foz Velha, Rosa started participating in cross country races while in high school. In 1980 she met José Pedrosa, the man who would eventually be her personal trainer for her entire career. Rosa Mota's first marathon was at the European Championships of 1982, hosted by Athens, Greece the first Women's Marathon ever. Mota was not one of the favourites for gold, but she easily beat Ingrid Kristiansen to win her first marathon. This success was typical of Rosa Mota's career, as she usually finished well in the prestigious marathons. She was awarded the bronze medal in the first Women's Olympic Marathon in the Los Angeles Olympic Games. Her personal best time was 2:23:29 in the 1985 Chicago Marathon. Mota won the Chicago Marathon twice. European Champion in 1986, and World Champion in Rome, 1987, she kept on winning with the Olympic gold medal in Seoul 1988, where with 2 km left in the race, she attacked, winning by 13 seconds from silver medalist Lisa Martin. In 1990, she returned to Boston to win for a third time beating Uta Pippig. After that she attempted to defend her European Marathon Championship in Split. She ran from the front and had a lead of over 1.5 minutes at the half way mark, but she was caught at the 35 km mark by Valentina Yegorova. They battled to the finish and Mota won by a slim margin of five seconds. As of 2006, winning a third European Championships marathon was unprecedented for both men and women. She won the 1991 Lisbon Half Marathon
Роза Мотаның барлық жетістіктеріне қарамастан, бала кезінде омыртқа ауруымен (sciatica) және астмамен ауырған, алайда 1991 жылы ол жеңіске жетуді жалғастырды, бұл жолы Лондон марафонында. Кейін сол жылы Мота Токиодағы әлем чемпионатынан бас тартты және 1992 жылы Лондон марафонын аяқтамағаннан кейін зейнетке шығуды ойлады. Мота 1982 жылдан 1992 жылға дейін 21 марафондық жарысқа қатысты. Ол он жыл бойы жылына екі марафонға қатысып, олардың 14-інде жеңіске жетті.
Despite all her success Rosa Mota was suffering from sciatica and asthma as a child, yet, in 1991, she continued winning, this time the London Marathon. Later that year, Mota had to abandon the Tokyo World championships and she finally considered retirement after failing to finish the 1992 London Marathon. Mota ran 21 marathon races between 1982 and 1992. She averaged two marathons a year for a decade and won 14 of those races.
Зейнетақыға шыққаннан кейін
Спорт елшісі ретінде танылған ол 1998 жылы ұзақ қашықтыққа жүгіру жаттығуларын дамытуға қосқан үлесі үшін Абебе Бикила сыйлығын жеңіп алды. Бұл жүлде Біріккен Ұлттар Ұйымы демеушілігімен 1998 жылғы Нью-Йорк марафонынан бір күн бұрын өткен Халықаралық достық жарысының соңында табыс етілді. Роза Мота 20-ғасырдың соңында Эузебио, Карлос Лопес және Луис Фиго қатарлы Португалия спортының ең танымал тұлғаларының бірі болды. Роза Мота 2004 жылғы Грекияда өткен жазғы Олимпиада ойындары алдында Афина қаласының көшелерімен Олимпиада отын алып жүрді.
Considered an Ambassador of Sport, in 1998 she won the Abebe Bikila Award for contributions to the development of long distance race training. The trophy was awarded at the end of the International Race for Friendship, sponsored by the United Nations, taking place in the morning before the 1998 New York City Marathon. Rosa Mota was one of the most popular personalities of Portuguese sport in the late 20th century, alongside Eusébio, Carlos Lopes and Luís Figo. Rosa Mota carried the Olympic flame along the roads of Athens before the 2004 Summer Olympics in Greece.