Рига Техникалық Университетінің тарихы

Кіріспе

Латвиядағы техникалық университет Рига техникалық университеті (РТУ) – 1862 жылдың 14 қазанында құрылған Балтық елдерінің ең көне техникалық университеті. Ол Латвияның Рига қаласында орналасқан және бұрын «Рига политехникалық институты» және «Рига политехникумы» деп аталған. 1958 жылы Рига политехникалық институты Латвия мемлекеттік университетінен инженерлік факультеттерді бөліп, жеке институт ретінде құрылды. Содан бері Рига политехникалық институты дамып, академиялық бағдарламаларын кеңейтіп, аймақтағы жетекші техникалық университеттердің біріне айналды. 1990 жылы ол Рига техникалық университеті (РТУ) деп қайта аталды, және қазіргі күні тоғыз факультеті бар, сондай-ақ Латвиядағы STEM бағытындағы ең ірі университет болып табылады. 2022 жылғы QS EECA университеттері рейтингінде РТУ Шығыс Еуропа мен Орталық Азиядағы университеттердің арасында 57-орынды иеленді.

Рига политехникалық институты (18621918)

Рига политехникумы алғаш рет 1862 жылы құрылды және ол Ресей империясындағы алғашқы политехникалық институт болды. Ол неміс тілінде білім беретін ауыл шаруашылығы, химия, инженерлік, механика, сауда және сәулет салаларында білім берді. Төрт техникалық факультет (архитектура, инженерлік, машина жасау, химия) қатарында, политехникада ауыл шаруашылығы және коммерциялық факультеттер де болды. Алғашқы оқытушылар Германия, Швейцария және Австрия-Мажарстаннан келді. Оқу тілі неміс тілінде болды. 1863 және 1869 жылдар аралығында студенттер саны он алтыдан тоқсанға дейін өсті. 1869 жылы политехникалық институт жаңа ғимаратқа көшірілді. Ресейде техникалық университеттердің жетіспеуіне байланысты, көптеген студенттер, әсіресе Балтық теңізі маңындағы аймақтардан, Цюрих политехникалық институтына, Карлсруэ технология институтына, Дрезден техникалық университетіне және Ганновер Лейбниц университетіне оқуға барыпты. Бұл жағдайды өзгерту қажет еді. 1874 жылдың 1 қаңтарында Ресей императоры Александр II жалпыға бірдей әскери міндеттілікті енгізді. Енді 21 жасқа толған еркектер 15 жыл қызмет етуге міндетті болды, оның 6 жылы Ресей империясының армиясында, ал 9 жылы резервте. Ресей университеттерін бітірген және оқуын жалғастырғысы келген түлектер үшін қызмет мерзімі тек алты айды құрады. Бұл ерекшелік студенттер санының айтарлықтай өсуіне себеп болды. 1874/75 оқу жылының басында 59 студент қабылданды, ал жалпы студенттік контингент 201 адамды құрады. Орысшалау саясаты аясында Ресей императоры Николай II 1896 жылдың 6 мамырындағы жарлығымен университетті мемлекеттік меншікке алды. 1896 жылдан 1918 жылға дейін ол Рига политехникалық институты (Rīgas Politehniskais institūts – RPI) деп аталды. Студенттер саны 1913/14 оқу жылында 2088-ге жетіп, өсуді жалғастырды. 1918/19 оқу жылында политехникалық институт Балтық техникалық университеті (Baltijas Tehniskā augstskola) деп аталды. 1896 жылы ол Рига политехникалық институты болып қайта аталды және оқыту тілі орыс тіліне ауыстырылды. 1869 жылы политехникумда сәулет факультетінің ашылуы Рига қаласын жергілікті білім алған сәулетшілермен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарды, бұл Риганың ерекше модерн сәулетінің дамуына ықпал етті. 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Рига политехникалық институты Мәскеуге эвакуацияланды және 1918 жылға дейін сол жерде жұмыс істеді. Содан кейін факультеттің бір бөлігі Латвияға оралып, жаңадан құрылған Латвия университетіне қосылды. 1919 жылы университет тәуелсіздік алғаннан кейін құрылған Латвия қолданбалы ғылымдар университетінің (Latvijas Augstskola, 1923 жылдан бастап: Латвия университеті) техникалық факультеті ретінде қайта құрылды. 1958 жылдың 1 қыркүйегінде оның техникалық факультеттері қайта бөлініп, тәуелсіз университет деңгейіне көтерілді. 1958 жылдан 1983 жылға дейін Рига политехникалық институты деп аталды, содан кейін Ригадағы Арвидс Пелше атындағы технология институты (Arvīda Pelšes vārdā nosauktais Rīgas politehniskais institūts) болып қайта аталды. 1970 жылдардың ортасында университет Латвия Кеңес Социалистік Республикасындағы ең ірі университеттердің біріне айналды. 1990 жылдың наурыз айынан бастап ол Рига техникалық университеті деп аталады. 1992 жылдың 23 сәуірінде студенттік парламент құрылды. Бұл Латвиядағы ең көне студенттік өзін-өзі басқару органы болып табылады.

Riga Polytechnicum was first established in 1862 and was the first poly technical institute in Imperial Russia. It offered degrees in agriculture, chemistry, engineering, mechanics, trade and architecture, with education in German. In addition to four technical faculties (architecture, engineering, mechanical engineering, chemistry), the polytechnic also included an agricultural and a commercial faculty. The first lecturers came from Germany, Switzerland and Austria Hungary. The language of instruction was German. Between 1863 and 1869, the number of students grew from sixteen to ninety. In 1869 the polytechnic moved into a new building. Since there was a lack of technical universities in Russia, many students – especially from the Baltic Sea governments – had gone to study at ETH Zurich, Karlsruhe Institute of Technology, TU Dresden and Leibniz University Hannover. That should be changed. On January 1, 1874, Alexander II of Russia introduced general conscription. Now all men from the age of 21 had to serve fifteen years, six in Imperial Russian Army and nine in the reserve. For graduates of the Russian university who wanted to study, the period of service was only six months. This difference led to a significant increase in student numbers. At the beginning of the academic year 1874/75, 59 students enrolled, the total student body comprised 201 members. In the course of Russification, Nicholas II of Russia nationalized the university by decree of May 6, 1896. From 1896 to 1918 it was called the Riga Polytechnic Institute (Rīgas Politehniskais institūts – RPI). The number of students continued to increase, reaching 2088 students in 1913/14. In 1918/19 the Polytechnic was called the Baltic Technical University (Baltijas Tehniskā augstskola). In 1896, it was renamed Riga Polytechnical Institute and the language of instruction was changed to Russian. The establishment of a faculty of architecture at the Polytechnicum in 1869 was instrumental in providing Riga with a group of locally trained architects, with consequences for the development of the characteristic Art Nouveau architecture in Riga. When World War I started in 1914, the Riga Polytechnical Institute was evacuated to Moscow and worked there until 1918. After that, part of the faculty returned to Latvia and joined the newly established University of Latvia. In 1919, the university was incorporated as a technical faculty of the Latvian University of Applied Sciences (Latvijas Augstskola, since 1923: University of Latvia), which was founded after independence. On September 1, 1958, their technical faculties were spun off again and raised to an independent university. From 1958 to 1983 it was called the Riga Polytechnic Institute, and then renamed the Arvīds Pelše Institute of Technology in Riga (Arvīda Pelšes vārdā nosauktais Rīgas politehniskais institūts). In the mid 1970s, the university became the largest university in the Latvian Soviet Socialist Republic. It has been called the Riga Technical University since March 1990. On April 23, 1992, a student parliament was founded. It is the oldest student self government in Latvia.

Рига бизнес мектебі

Рига бизнес мектебі – Рига техникалық университетінің басқару білімі саласындағы мекемесі. Ол 1991 жылы Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы (АҚШ) Мемлекеттік университетімен және Оттава университетімен (Канада) тығыз ынтымақтастықта құрылды. Бұл Балтық елдерінде бизнес-администрация магистрі (MBA) бағдарламаларын ағылшын тілінде ұсынған алғашқы жоғары оқу орны болды. Қазіргі таңдағы мектепте 800-ден астам MBA түлектері бар, олардың көпшілігі Латвияда және шетелде орта және жоғары деңгейдегі басқарушылар болып жұмыс істейді. Білім беру стандарттары мен құрылымы Солтүстік Америка үлгісіндегі MBA-ға негізделген, оған жағдайлық зерттеулер, топтық жұмыс және сабақтарға белсенді қатысу кіреді.

Рейтингтер

2017 жылдың наурыз айында РТУ халықаралық U Multirank рейтингінде Латвия университеттері арасында бірінші орынды жеңгенін мәлімдеді. РТУ түлектерінің жұмысқа орналасуы ең жоғары деңгейде (A деңгейі) бағаланады. Университетке ағылшын тіліндегі бакалавриат бағдарламалары, дербес құрылған немесе спин-офф компаниялар, докторантурадан кейінгі білім беру процесі және ғылымдағы шығармашылық салалары бойынша да осылайша баға берілді. РТУ сондай-ақ, 2020 жылғы «Times Higher Education Rating» тұрақтылық бағалауында Латвияның жоғары оқу орындары арасында ең жоғары бағаланған оқу орны болып табылады, бұл бағалау университеттердің тұрақты дамудағы жетістіктерін көрсетеді. РТУ осы рейтингтегі ең жоғары бағаланған университеттер тобында орын алды. 2020 жылы «Планетаны қорғау» санатында RTU ең жоғары бағаланды – 2020 жылы RTU осы салада әлемдегі 14-ші үздік деп танылды.

РТУ сонымен қатар «QS World University Rating», «Eduniversal» және «GreenMetric» сияқты басқа да еуропалық және әлемдік деңгейдегі университеттер рейтингісіне де енгізілді.