Кіріспе

Бұрынғы американдық ірі сауда желісінің электроника тауарын сататын дүкендері, Fry's электроника дүкендері.

Тарих

1972 жылы Чарльз Фрай Калифорниядағы Fry’s Supermarkets желісін 14 миллион АҚШ долларына Dillons компаниясына сатты. Ол түскен табыстың бір бөлігін, шамамен 1 миллион долларды, әр ұлына – Джонға (супермаркет желісінің ақпараттық технологиялар жөніндегі менеджері болған), В. Рэндольфке (ол «Рэнди» деген лақап атымен танымал) және Дэвидке берді. Олардың ешқайсысы азық-түлік саудасымен қызығушылық танытпады. Бүгінде Fry’s Food and Drug дүкендері Kroger компаниясына тиесілі және басқарылады, Fry’s Electronics компаниясымен байланысы жоқ, бірақ логотиптері ұқсас. Джонның идеясы – бауырластарына таныс азық-түлік саудасының моделін компьютерлер мен электроника тауарларын сату үшін пайдалану еді. Алғашқы Sunnyvale дүкені (Oakmead Parkway және Lakeside Drive көшелерінің қиылысының жанында орналасқан) бастапқыда жартылай азық-түлікпен, соның ішінде жаңа өнімдермен толтырылған, бірақ азық-түлік бөлімі тез арада сусындар мен снэктерге дейін азайды. Дүкен өзін «Кремнийлі аңғар кәсібилері үшін толық қамтамасыз ету орталығы» деп таныстырды, себебі мұнда электроника мен азық-түлік (компьютерлік чиптер мен картоп чиптері) бірдей сатып алуға болады. Көптеген OEM өнімдерін сатып алып, үстелдік компьютерді бөлек-бөлек құрастыруға болады. Бизнес кеңейген сайын, алғашқы Sunnyvale дүкені жабылып, Kern Avenue көшесіндегі Lawrence Expressway-ден арғы жағында жаңа, үлкен дүкен ашылды. Екінші Sunnyvale дүкені алып компьютердің ішкі дизайнымен жасалған; қабырғалары схемалық компоненттердің имитациясымен әшекейленген, ал едені алып баспалы схема тақтасына ұқсас. Сыртқы жағы үлкен DIP интегралдық схемасын еліктеуге боялған, ал есік тұтқалары компьютерлік пернетақтадағы ENTER және ESC пернелерін еліктеген. 2005 жылдан бері бұл дүкенде Sports Basement дүкені орналасқан (2009 және 2013 жылдар аралығында есік тұтқаларындағы кейбір пернелер сақталған). Fry’s соңғы рет 1077 E Arques Ave, Sunnyvale мекенжайына көшірілді. Arques және Santa Trinita Avenue көшелерінің бұрышында, Singer Corporation компаниясының Link Flight Simulation бөлімшесінің бұрынғы орнында. Саннивейлдегі үш дүкеннің орналасқан жері де бір-біріне жақын болды. Fry’s дүкендерінің үлкендігі мен өнімдерінің кең ассортименті электроника және компьютер хоббишілері мен кәсіби мамандар арасында танымал болды. Fry’s компаниясына барлық жағынан (өндірістік таңдау және дүкеннің тақырыбы) қарсы тұра алған бірнеше дүкендердің бірі Incredible Universe болды. Бұл дүкен 1992 жылы құрылған Tandy (Radio Shack) супермаркеттерінің желісіне жатты, кейін сатып алынып, 1996 жылы Fry’s дүкеніне айналдырылды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Circuit City және CompUSA компьютер нарығындағы негізгі бәсекелестер болды, бірақ 2000 жылдардың соңындағы экономикалық дағдарыс кезінде құлдырап, Microcenter және Newegg Fry’s компаниясының негізгі бәсекелестеріне айналды. 2014 жылдың тамызында Fry’s Electronics АҚШ-тың 9 штатында 34 дүкен жұмыс істеді: Калифорния (17), Техас (8), Аризона (2), Джорджия (2), сондай-ақ Иллинойс, Индиана, Невада, Орегон және Вашингтон штаттарында бір-бір дүкен болды. 2019 жылдың тамызында Fry’s компаниясы 2020 жылдың қаңтарына дейін Пало-Альтодағы ең көне орналасқан дүкенін жабатынын хабарлады. Компания бұл жердегі жалдау шарты жаңартпайтынын мәлімдеді. 2019 жылдың 10 қыркүйегінде The Mercury News газеті клиенттердің көп дүкендерде сөрелердің бос екенін көргенін, ал желі жабылуға жақын екенін болжағанын хабарлады. Fry’s компаниясы жеткізушілермен жұмыс істеу моделін өзгертіп жатқанын және Пало-Альтодан басқа дүкендерді жабуды жоспарламағанын мәлімдеді. Алайда, 2020 жылдың 7 қаңтарында The Atlanta Journal Constitution газеті 2019 жылғы мерекелік маусымда Грузия штатының Дулут қаласындағы Fry’s дүкенінің ескертусіз жабылғанын хабарлады. 2020 жылдың 25 ақпанында Fry’s компаниясы 2020 жылдың 2 наурызына дейін Анахаймдағы дүкенін жабатынын мәлімдеді. 2020 жылдың 10 қарашасында Fry’s компаниясы Кэмпбеллдегі дүкенін ескертусіз жапты.

Жабылу

2021 жылдың 23 ақпанының кешінде бірнеше интернет-ресурстар қызметкерлерге ел бойынша барлық қалған дүкендердің жабылатыны туралы хабарлама тарады, ал Frys.com сайты PST бойынша сағат 00:00-де тоқтатылуға жоспарланған. Компания Facebook парақшасын жойып, Twitter аккаунтын қорғалған күйге қойып, барлық жазбаларын жасырды. Бей аймағының KRON телеарнасы сол кешкісін жабылуды растады. Fry's 2021 жылдың 2 сәуірінде ресми түрде банкротқа өтіп, Hilco Global компаниясымен бірлесіп барлық қалған активтерді, соның ішінде жылжымайтын мүлікті сатуға кірісті.

Сын

1997 жылы Forbes журналы Fry's компаниясының клиенттерге қызмет көрсетудегі және бейәдет бизнес-практикаларындағы бірқатар мәселелерді жариялады. Олардың арасында компанияның "қос H" немесе "қиындықтар мен тосқауылдар" деп аталатын ішкі саясаты бар екендігі туралы айыптаулар болды, бұл клиенттерге ақшаны қайтарудан кейінге қарай ықпал етуге немесе тоқтатуға бағытталған. 2003 жылы актерлер Дензел Вашингтон, Брюс Уиллис және Калифорния губернаторы Арнольд Шварценеггер өздерінің суреттерін рұқсатсыз теледидарлар мен жарнама парақшаларында пайдаланғаны үшін Fry's компаниясын әрқайсысы 10 миллион долларға сотқа берді. 2007 жылғы Қара жұма күні Вашингтон штатының Рентон қаласындағы дүкендегі клиенттер Fry's қызметкерлерінің ұзақ кезекте тұрған адамдарға ақы төлеп, кезектің алдына өтуге рұқсат беретініне шағымданды. Бұл туралы ақпарат құралдарында хабарланғаннан кейін Fry's басшылығы ақы төлегендерге ақшасын қайтаруды ұсынды. 2008 жылы Федералды байланыс комиссиясы Fry's компаниясының аналогты теледидарларға қажетті "аналогты ғана тюнер" ескерту табелкісін орнатпағанын анықтады және оларға 384 000 доллар айыппұл салды. 2008 жылы Fry's компаниясының тауарлық сауда және операциялар вице-президенті Аусаф Умар Сиддики федералды прокурорлар тарапынан Fry's компаниясының жеткізушілерімен байланысты пара алу схемасына қатысқандығы үшін айыпталды, бұл схема көтерме сауда арқылы сатуды ынталандырды. Аталған схема компанияны алдау мақсатымен жасалған. Сиддики аталған қаражатты Лас-Вегастағы құмар ойындарына жұмсады, онда ол шамамен 162 миллион доллар жоғалтты. 2012 жылдың қыркүйегінде Fry's Electronics компаниясы АҚШ-тың Тең мүмкіндіктер жөніндегі комиссиясының жыныстық қысым көрсету және кек қайтару туралы сот талабын реттеу үшін 2,3 миллион доллар төлеуге және алдын алу шараларын енгізуге келісті. Бұл келісім Рентон дүкенінің менеджерінің көмекшісінің 20 жастағы сатушыға жиі жыныстық мазмұндағы хабарламалар жіберіп, үйіне ішімдік ішуге шақырғаны туралы айыптамалармен байланысты болды. Оның тікелей жетекшісі бұл фактіні Fry's компаниясының заң бөліміне хабарлағаннан кейін, компания әйел сатушыны жұмыстан босатып, оны қорғаған жетекшісін де жұмыстан шығарды. 2017 жылы Техас штатының Вебстер қаласындағы дүкенде менеджер сатылатын жарықдиодты шамдарды көрсету үшін стенд құрды және шынайы көрінетін, бірақ жалған марихуана өсімдіктерін пайдаланды. Бұл Техас штатында марихуананың заңсыз екенін ескеретін жергілікті қоғам үшін қабылдауға қиын болды. 2019 жылы компанияның жабылуы туралы қауесет тарады, себебі дүкендердің сөрелері ұзақ уақыт бойы бос болды және дүкендер электроникаға қарағанда макияж және парфюмерияға көбірек назар аударған сияқты көрінді. Fry's компаниясы олар тек комиссиялық сауда моделіне өтіп жатырмыз деп мәлімдеді, толығымен жабылып жатқан жоқ. Кейін компания 2001 жылдың қарашасында Cyberian Outpost онлайн-дүкенін сатып алып, онлайн сатуды басқа URL-мен (Outpost.com) бастады, бұл онлайн атауын дүкенмен байланыстырмаған клиенттерді шатастырды. 2000-жылдардың ортасында веб-сайт өзін "Fry's Electronics Outpost.com" деп таныстырып, келушілердің санасында байланыс жасауға тырысты. 2006 жылдың қазан айында Frys.com-ның қайта ашылуы онлайн-дүкенді бөлшек сауда орындарымен бірдей атаумен таныстырды. Outpost.com URL-сі кейіннен Fry's онлайн-дүкеніне қайта бағытталды.

Домендік атауларды сатып алу

1997 жылы Frenchy Frys сауда атауымен француз картоптарын сататын автоматтары жасап шығаратын және сататын Дэвид Питер (немесе Дэвид Питер Бурлини) frys.com домендік атауына ие болды, сондай-ақ Ricochet Networks компаниясымен newricochet.com домені үшін дауға қатысты. Дэвид Бурлини сол кезде Фрай ағайындыларымен бірдей уақытта Санта-Клара университетінде оқыды. Fry's Electronics компаниясы сол жылы оған қарсы сауда белгісін бұзу туралы сотқа шағым түсіріп, нәтижесінде сот шешімімен жеңіске жетті. Fry's Electronics компаниясы өздерінің сауда белгілері мен домендік атауларын белсенді түрде қорғауға тырысты. 2001 жылы ол Garret Maki-ге компанияның басылған жарнамаларын сканерлеп, frysad.com доменін пайдалана отырып интернетке жариялағаны үшін сотқа берумен қорқытты. 2007 жылы Fry's Electronics мыңдаған жалпы және сипаттамалық домендік атаулары бар Prophet Partners Inc. онлайн жарнама компаниясына қарсы домендік дауды ұтылып қалды. Төреші Фрайларға доменді беру туралы талапты қабылдамады, Fry's Electronics компаниясының "Fry's" таңбасын пайдалану құқығы басқа да ұқсас тегі бар немесе осы сөзді коммерциялық мақсатта қолданатын компаниялардан артық емес деп шешті.

Медиада

Fry's Electronics 2022 жылғы "Nope" фильмінде маңызды рөлде бейнеленген, ол Бёрбанктағы орны жабылып қалғаннан кейін түсірілді. Феникс, Аризонадағы орны "Mr. Robot" сериалының 2 маусымының 12-ші эпизодында да көрсетілген.