Британ мектептеріндегі үй жүйесі және оқушыларды топқа бөлу дәстүрі
House system
Ұлыбритания мектептеріндегі үй жүйесі – оқушыларды топқа бөліп, бірлікке, жарысқа және адалдыққа тәрбиелеудің дәстүрі. Тарихы, мақсаты мен қазіргі қолданылуы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мектептерде оқушылардың бірлік сезімін қалыптастыру үшін оқушыларды топтарға бөлу жүйесі – британдық мектептердегі топтау жүйесі.
School system of dividing students into groups to foster loyalty
the British school grouping system
Үй жүйесі – Ұлыбритания мектептерінің дәстүрлі ерекшелігі. Бұл тәжірибе кейіннен Ұлттар Достастығы елдеріне тарады. Мектеп "үйлер" деп аталатын бөлімшелерге бөлінеді және әр оқушы тіркелген кезде бір үйге бекітіледі. Үйлер спорт және басқа да жарыстарда бір-бірімен бәсекелесе алады, осылайша топтық бірлікке ықпал етеді. Тарихи тұрғыдан үй жүйесі Англиядағы жеке мектептермен, әсіресе пансиондармен байланысты, онда "үй" мектептегі тұру орынын білдіреді. Бұл жағдайда үй жетекшісі сол үйде тұратын оқушыларға қараушы болады, тіпті үйде жеке тұруға арналған бөлігі болса да, онда ол отбасылық өмір сүре алады. Мұндай тәртіп көптеген пансиондарда қазірге дейін сақталып келеді, ал күндізгі мектептерде "үй" сөзі белгілі бір ғимаратқа емес, оқушылар тобына қатысты. Мектептер әртүрлі үйлерді құрайды, әр үйде оқушылардың саны мектептің қабылдаған ережелеріне байланысты болады. Патронаттық қызметтер сияқты мүмкіндіктер үй негізінде ұсынылуы мүмкін. Үйлер әулиелердің, танымал түлектердің немесе маңызды аймақтық тақырыптардың атымен аталуы мүмкін (мысалы, халықаралық мектептерде үйлер кейде жергілікті мәдениет өкілдерінің құрметіне аталады). Ұлыбританияда бұрынғы британдық патшалық үйлер (династиялар) да танымал, ең көп қолданылатындары – Ланкастер, Йорк, Тюдор және Стюарт үйлері. Жануарлардың аттары немесе түстер сияқты кездейсоқ атаулар да жиі қолданылады. Үйлер көбінесе ғимараттың бастапқы атымен немесе үй жетекшісінің атымен немесе әріптерімен аталады. Әр үй әдетте өзінің символымен, логотипімен немесе түстерімен анықталады. Бірлескен білім беретін пансиондарда ұлдар мен қыздар үшін бөлек үйлер болуы мүмкін, мысалы, Лоуренсвилл мектебінде, оның үй жүйесі Регби мектебінің жүйесіне негізделген. Оқушылар курс бойынша немесе пансионда тұратындар мен күндізгі оқушылар статусы бойынша топтастырылуы мүмкін. Винчестер колледжі мен Итон колледжінде іргетастық стипендияларға ие оқушылар үшін жеке үйлер қарастырылған. Мектепте, мысалы, Кингс Скул, Кентербери немесе Шрусбери Скул сияқты пансионда тұратындар мен күндізгі оқушылар болса, олар көбінесе жеке үйлерге бөлінеді. Сондай-ақ, мысалы, Челтенхам колледжінде оқушылардың дініне сәйкес әртүрлі үйлерге бөлінген жағдайлар болды. Радли колледжі мен Харроу мектебі сияқты дәстүрлі пансиондарда оқушылар пансиондар бойынша топтастырылады.
The house system is a traditional feature of schools in the United Kingdom. The practice has since spread to Commonwealth countries. The school is divided into units called "houses" and each student is allocated to one house at the moment of enrollment. Houses may compete with one another at sports and maybe in other ways, thus providing a focus for group loyalty. Historically, the house system has been associated with public schools in England, especially boarding schools, where a "house" referred to a boarding house at the school. In this case, the housemaster or housemistress in charge of the house is in loco parentis to the pupils who live in it, even though the house normally has a separate "private side" in which he or she can live a family life. Such an arrangement still continues in most boarding schools, while in day schools the word house is likely to refer to a grouping of pupils, rather than to a particular building. Schools have different numbers of houses, with different numbers of students in each, depending on the arrangements adopted by the schools. Facilities, such as pastoral care, may be provided on a house basis. Houses may be named after saints, famous historical alumni or notable regional topics (e. g. in international schools, houses are sometimes named in honour of local celebrities). Former British royal houses (dynasties) are also popular in the UK, those most often used are the Houses of Lancaster, York, Tudor and Stuart. Other more arbitrary names—animal names or colours, for example—are also often used. Houses are also often referred to by the original name of the building or by the name or initials of the housemistress or housemaster. Each house will usually also be identified by its own symbol, logo, or colours. At co educational boarding schools, there may be separate houses for boys and girls, as at the Lawrenceville School, whose house system is itself based on that of Rugby School. Students may also be grouped by year groups or status as boarders or day students. At Winchester College and Eton College, there is a separate house for foundation scholars. Where the school has boarders and day pupils like the King's School, Canterbury or Shrewsbury School, they will often be allocated to separate houses. There have also been cases, for example at Cheltenham College, of pupils being allocated to different houses according to their religion. At traditional full boarding schools such as Radley College and Harrow School, students are grouped by boarding house.
Пастырлық көмек
Кейбір мектеп-интернаттарда үй жүйесінің басты мақсаты – оқушыларға рухани-әлеуметтік қолдау көрсету. Ата-аналарынан ұзақ уақытқа бөлек қалған балалар өздерінің негізгі физикалық қажеттіліктерін қанағаттандырумен қатар, әлеуметтік-эмоционалдық қажеттіліктерін де мектеп арқылы қанағаттандыруға мұқтаж болады. Мектеп ішіндегі кішірек құрылым – үй, жекеленген көмек көрсету арқылы, жиі әрекеттесуге және бала-ересек қараныс қатынасының үлкен мектепке қарағанда төмен болуына мүмкіндік жасайды, осылайша бұған қол жеткізіледі. Осы мақсатта үй жүйесін қолданатын күндізгі мектептерде де мұғалімдер мен оқушылар арасындағы жақын қарым-қатынастардың ұқсас пайдасы болуы мүмкін. Өзара қарым-қатынастарды дамыту және бірлестік сезімін қалыптастыру – мектептердегі үй жүйелерінің мақсаты, ол мектеп-интернатта болсын, күндізгі мектепте болсын, бірдей. Ағылшын үлгісіндегі мектеп директоры – Брайтон колледжінің Бангкок филиалының директоры Дэвид Тонг, редакциялық мақаласында мектеп үйлерінің тудырған командалық рухын былайша сипаттады: «Бұл татулық пен ынтымақ теңдесі жоқ, ал жастар үлкендерге үлгі алып, үлкендер кішілерге көмектесіп, қолдау көрсететін тік қарым-қатынастың пайдасы зор». Ұлыбританиядағы Арнайы мектептер мен академиялар қоры [қазіргі SSAT (Мектептер желісі)] үй жүйелерін балалардың білім беру және әлеуметтік дамуының төмендеуін алдын алу стратегиясы ретінде қолдады, мұндай құбылыс бастауыш мектептен орта мектепке өту кезінде жиі кездеседі.
In some boarding schools, a primary purpose of the house system is to provide pastoral care to the students. Separated from parents for long periods, children will rely on the school to fulfil their socio emotional needs, in addition to meeting their basic physical care. The smaller within school structure of the house facilitates this, by promoting personalised care, with more frequent interactions, and lower child to adult carer ratios, than within the wider school. Similar benefits of closer relationships between teachers and students may occur in day schools that use house systems for this purpose. Peer relationships and fostering of community feeling are a similar aim of school house systems, whether in boarding or day schools. One headmaster of an English style school – Brighton College Bangkok – David Tongue, writing in an editorial, described the team spirit engendered by school houses this way: "This camaraderie and solidarity is second to none and the benefits of this vertical interaction, where the young look up to the elder and where the elder look out for and support the younger, are profound." In Britain, the Specialist Schools and Academies Trust [now SSAT (The Schools Network)], has endorsed use of House systems as one strategy for preventing the deterioration of children's educational and social progress, a common feature of transition from primary to secondary school.
Үйлер арасындағы бәсеке
Үй жүйелерінің екінші бір ерекшелігі – үйлер арасындағы бәсекелестік. Мысалы, мектептегі дәстүрлі спорт күні көбінесе үйлер арасындағы жарыс ретінде өтеді. Дебат жарыстары мен қайырымдылық шаралары да жиі үйлер арасында ұйымдастырылады. Мінез-құлық пен оқу жетістіктері үшін жиналған ұпайлар үйлерді салыстыру үшін қосылып есептеледі. Кейбір мектептерде жыл бойы әртүрлі салаларда, бірақ көбінесе спорт немесе өнер саласында үйлер арасындағы іс-шаралар жоспары болады, онда әр үй барлық үйлердің қатысуымен жарысқа түсетін іс-шараны қабылдайды, ал жиналған ұпайлар жыл соңында Үй кубогын иеленуге үлесін қосады. Шрусбери мектебі мен Итон колледжі үйлер арасында жыл сайын өткізілетін ескек жарысын сақтап келеді, бұл дәстүрді олардың түлектері Оксфорд пен Кембридж колледждеріне жеткізген, және екеуі де әлі күнге дейін ескек жарысына қатысады; Шрусбери мен Итон төрттіктермен, ал Оксфорд пен Кембридж сегіздіктермен жарысады. Англияның ең көне мемлекеттік мектептерінің бірі – Сент-Бартоломью мектебінде спорттық және өнер үй жарыстары ұйымдастырылады. Жақында үй фильмдері жарысы да қосылды.
A secondary feature of house systems is the competition between houses. For example, the traditional school sports day is usually an inter house competition. Debating competitions and charity drives are also often organised along inter house lines. Merit points for behaviour and academic achievement may also be totalled up for comparison between houses. Some schools have a year long programme of inter house events, in a variety of fields but most often sports or the arts, in which each house "hosts" an event at which all houses compete, with points contributing to the award of the House Cup at the end of the year. Shrewsbury School and Eton College still maintain an annual bumps race between houses, which was carried on by old boys to Oxford and Cambridge colleges, both of which still race in bumps; Shrewsbury and Eton race in fours, whilst Oxford and Cambridge race in eights. St Bartholomew's School, one of England's oldest state schools, hosts a series of sporting and arts House competitions and recently added a House Film competition.
Мүшелік және рөлдер
Оқушылар әдетте үйлерге кездейсоқ тағайындалады, мүмкін, бәсекелестікті арттыру үшін үйлерді теңестіру мақсатымен. Кейде тағайындау оқушының әлеуметтік және эмоционалдық қажеттіліктеріне негізделеді және үй ішінде дұрыс пікірлас болуын қамтамасыз ету үшін, үйге дұрыс оқушыларды тағайындау арқылы кеңес беруді жақсартуға көмектеседі. Дегенмен, дәстүр бойынша, оқушыға үй тағайындалғаннан кейін, оның кіші бауырлары мектепке келгенде сол үйдің мүшесі болуы мүмкін, бірақ бұл мектептен мектепке өзгереді. (Бұл дәстүр кейде бұрынғы оқушылардың балаларына да таралады.) Оқушы үйге орналасқаннан кейін, әдетте жылдық топтармен бірге сол үйде қалады. Кейбір мектептерде оқушылар жоғары сыныптардағы (Sixth Form) оқушыларға арналған үйге көше алады. Үй жүйесінің ерекшелігі – үй капитандарын және, мүмкін, басқа үй префекттерін тағайындау, олар үйде шектеулі билік жүзеге асырып, үйді ұйымдастыруға көмектеседі. Ірі мектептерде әр сыныпқа үй капитаны (ең ірі мектептерде вице-капитандармен) болуы мүмкін. Жатақ мектептерде үй басқарушы немесе үй жетекшісі деген лауазым, белгілі бір үйде (немесе жатақханада) тұратын оқушыларға жауапты қызметкерге беріледі. Мемлекеттік мектептерде қызметкерлер үй басшысы болып тағайындалады немесе өз еркімен осы лауазымды алады. Алайда, екі термин де формальдылық сақтау үшін мектептің кез келген түрінде қолданылуы мүмкін. Кейбір жағдайларда үйлерде үй басқарушыдан басқа да қызметкерлер болуы мүмкін.
Pupils are usually assigned to houses randomly, perhaps with the aim of balancing the houses in order to increase competition. Sometimes the assignment is based on the social and emotional needs of the student and to ensure proper peer mentoring is enhanced with the right fit of students within a house. Traditionally, however, once a pupil has been assigned to a house, any younger siblings may automatically become members of that house when they arrive at the school, but this varies from school to school. (This tradition sometimes extends to the children of former pupils.) Once a pupil has been allocated to a house they usually stay with that house as they move up through the year groups. In some schools, pupils may move to a house for senior pupils in Sixth Form. One notable feature of the house system is the appointment of house captains, and maybe other house prefects, who exercise limited authority within the house and assist in the organisation of the house. Large schools may have a house captain for each year group (with vice captains in the largest schools). In boarding schools, the term housemaster or housemistress is the title held by the member of staff responsible for pupils living in a particular house (or dormitory). In state schools, members of staff are appointed as (or volunteer to become) head of house. However, both terms can be used at either style of school for the sake of formality. In some cases, houses may have their own staff members other than housemaster or housemistress.
Басқа қолданыстар
"Үй жүйесі" термині кейбір АҚШ колледждері мен университеттеріндегі, мысалы Райс университеті, Калтех, Йель колледжі, Гарвард колледжі, Нотр-Дам және Чикаго университеті сияқты студенттер үйлері жүйелерін атау үшін де қолданылады. Бұл жүйелер Ұлыбританиядағы Оксфорд және Кембридж университеттерінің колледж жүйелері үлгісінде құрылған, ал олар британдық орта мектептердегі үй жүйелерімен көптеген ортақ белгілерге ие.
The term "house system" is also used to refer to the residential college systems found in some US colleges and universities, such as Rice University, Caltech, Yale College, Harvard College, Notre Dame, and University of Chicago. These systems are based on the college systems of Oxford and Cambridge Universities in the United Kingdom, which in turn share many similarities with the house systems of British secondary schools.
Мектептегі оқиғалардың көрнектілігі
Алғашқы мектеп-интернат туралы әңгіме 1749 жылы жарық көрген Сара Филдингтің "Гувернантша немесе кішкентай қыздар академиясы" кітабында келтірілген. "Гарри Поттер" кітаптары мен фильмдері бұл жанрды қайта танымал етіп, бұрын көбінесе белгісіз болған елдерде британдық мектеп-интернаттар (және олардың үй жүйесі) туралы ең жоғары деңгейде хабардарлықты қамтамасыз етті. "Гарри Поттер" кітаптары мектеп-интернатты 21-ғасырдың құндылықтарына сәйкес жаңартты, мысалы, әртүрлі жынысты оқушыларға арналған үйлерді бейнелеу арқылы. Бұл аудармашыларды диалогқа қосымша түсіндірмелер енгізуге мәжбүр етеді, соның салдарынан шетелдік оқырмандар үй және мектеп-интернат жүйелерінің британдық балаға түсіндіруді қажет етпейтін нақты әлемнің ерекшелігі емес, фантастикалық ортаның ерекшелігі деп ойлайды. Француз тіліндегі аударма француз және ағылшын мектеп-интернаттары арасындағы айырмашылықтарды түсіндірмейді, керісінше үй жүйесі мен мектеп директоры қыздар мен ұлдар Хогвартстың ерекшеліктері ретінде көрсетіледі.
The first boarding school story was Sarah Fielding's The Governess, or The Little Female Academy, published in 1749. The Harry Potter books and films (re)popularized this genre, and resulted in unprecedented awareness of British boarding schools (and their house system) in countries where they were previously largely unknown. The Harry Potter books have updated the boarding school to 21st century values, for example by depicting mixed sex education houses. This forces translators to insert extra explanations in the dialogue, making foreign readers think that the house and boarding systems were a special feature of the fantasy setting rather than a real world feature which would not need to be explained to a typical British child. The French translation does not explain the differences between the French and English real world boarding schools, instead having the house system and the head girls and boys explained as peculiarities of Hogwarts.