Кіріспе
Боливия халқының демографиялық сипаттамалары халық санақтары арқылы белгілі, алғашқы санақ 1826 жылы, ал соңғысы 2012 жылы өткізілді. Боливияның Ұлттық Статистика Институты (INE) 1950 жылдан бері осы жұмысты жүзеге асырып келеді. 2012 жылы Боливия халқы тарихында алғаш рет 10 миллионға жетті. Халық тығыздығы бір шаршы километрге 9,13 адамды құрайды, ал Боливиядағы орташа өмір сүру ұзақтығы 68,2 жылды шамамендейді. Халық саны 1800 жылдардың соңынан бері үздіксіз өсіп келеді. Халықтың табиғи өсім қарқыны оң болып табылады, бұл 1950 жылдардан бері сақталып келе жатқан үрдіс; 2012 жылы Боливиядағы туу көрсеткіші өлім-жітім көрсеткішінен жоғары болды. Боливия демографиялық өтудің үшінші кезеңінде. Жас құрамы тұрғысынан, халықтың басым бөлігі 15-64 жас аралығындағы адамдардан тұрады. Халықтың орташа жасы 23,1 жасқа тең, ал жалпы халық арасындағы жыныс қатынасы әйелдерге шаққанда 0,99 еркек адамды құрайды. Боливияда негізінен метистер, кечуа және аймаралар тұрады, ал аз ұлт өкілдеріне 37 аборигендік топ кіреді (әр топқа орташа есеппен 0,3%). Испан, кечуа, аймара, гуарани тілдері, сондай-ақ 34 басқа да аборигендік тілдер Боливияның ресми тілдері болып табылады. Испан тілі халық арасында ең көп қолданылатын тіл (60,7%). Боливияның басты діндері: католик шіркеуі (81,8%), евангелизм (11,5%) және протестантизм (2,6%). Сауаттылық деңгейі 91,2% құрайды. Елдің жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) шамамен 7,6%-ы білім беруге жұмсалады. 1994 жылы орташа айлық табыс 1378 боливианоны (293 доллар) құрады. 2013 жылдың желтоқсанындағы жұмыссыздық деңгейі еңбекке қабілетті халықтың 3,2%-ын құрады. Боливиядағы урбанизация деңгейінің орташа көрсеткіші 67% болып бағаланады.
The demographic characteristics of the population of Bolivia are known from censuses, with the first census undertaken in 1826 and the most recent in 2012. The National Institute of Statistics of Bolivia (INE) has performed this task since 1950. The population of Bolivia in 2012 reached 10 million for the first time in history. The population density is 9.13 inhabitants per square kilometer, and the overall life expectancy in Bolivia at birth is 68.2 years. The population has steadily risen from the late 1800s to the present time. The natural growth rate of the population is positive, which has been a continuing trend since the 1950s; in 2012, Bolivia's birth rate continued to be higher than the death rate. Bolivia is in the third stage of demographic transition. In terms of age structure, the population is dominated by the 15–64 segment. The median age of the population is 23.1, and the gender ratio of the total population is 0.99 males per female. Bolivia is inhabited mostly by Mestizo, Quechua and Aymara, while minorities include 37 indigenous groups (0.3% average per group). Spanish, Quechua, Aymara, Guarani languages, as well as 34 other native languages are the official languages of Bolivia. Spanish is the most spoken language (60.7%) within the population. The main religions of Bolivia are the Catholic Church (81.8%), Evangelicalism (11.5%), and Protestantism (2.6%). There is a literacy rate of 91.2%. An estimated 7.6% of the country's gross domestic product (GDP) is spent on education. The average monthly household income was Bs.1,378 ($293) in 1994. In December 2013 the unemployment rate was 3.2% of the working population. The average urbanization rate in Bolivia is 67%.
Халық саны
Боливия халқының алғашқы нақты бағасы 1826 жылы жасалды, онда 997 427 тұрғын болжалды. Бұл сан Франсиско Гил де Табоада ұйымдастырған 1796 жылғы халық санағынан есептелді, ол бірнеше боливиялық қалаларды қамтыды. 2012 жылы 10,0 миллион халқымен Боливия әлемде халық саны бойынша 87-орында тұр. 2008 жылы Боливияда 48 809 неке тіркелді, ал 2011 жылы ел бойынша 5 887 ажырысу болды.
Өте маңызды статистика
Жыл Халық Туу Өлім Табиғи өзгеріс Шикі туылу көрсеткіші Шикі өлім көрсеткіші Табиғи өзгеріс Фертильділік көрсеткіші 1950 2,714 134 70 64 46.9 24.4 22.5 6.75 1955 3,100 149 73 76 46.8 23.0 23.8 6.75 1960 3,353 163 77 86 45.9 21.5 24.4 6.63 1965 3,751 181 100 45.4 20.2 25.2 6.56 1970 4,217 203 85 118 45.3 19.0 26.3 6.50 1975 4,786 208 81 127 41.1 16.0 25.1 5.80 1980 5,369 220 76 144 38.6 13.3 25.3 5.30 1985 6,041 238 72 166 37.1 11.3 25.8 5.00 1990 6,794 259 71 188 36.0 9.9 25.1 4.80 1995 7,635 263 71 192 32.7 8.9 23.8 4.32 2000 8,495 270 72 198 30.3 8.1 22.2 3.96 2005 9,355 267 73 194 27.3 7.5 19.8 3.50 2010 10,157 274 76 198 25.9 7.1 18.8 3.25 2015 11,025 282 79 203 24.5 6.9 17.6 3.04 Барлық статистика 1,000 тұрғынға шаққанда. Барлық деректер Біріккен Ұлттар Ұйымының бағалауларынан алынған.
Туу және қайтыс болу
ЖылХалық саныТірі туғандарӨлімдерТабиғи өсімТууының көрсеткішіӨлім-жітімнің көрсеткішіТабиғи өсімнің көрсеткішіТТР2010299,42645,349254,0772011312,34945,579266,770201210,356,978310,95448,427262,52730.04.725.33.05201310,521,247304,89550,120254,77529.04.824.22.98201410,685,994294,11750,847243,27027.54.822.72.92201510,851,103283,01150,476232,53526.14.721.42.86201611,016,438261,12251,875209,24723.74.719.02.80201711,181,861251,23250,847200,38522.54.518.02.74201811,347,241219,79052,380167,41019.44.614.82.69201911,512,468229,90653,194176,71220.04.615.42.63202011,677,406213,24779,613133,63418.36.811.52.58202111,841,955225,43986,461138,97819.07.311.72.542022214,59966,611147,98817.95.612.32023199,26354,408144,85516.74.612.1
Халықтың құрылымы
Жас тобыЕр адамӘйелБарлығы% Барлығы 5,942,680 5,899,275 11,841,955 100 0–4 606 704 579 895 1,186,599 10.02 5–9 601 078 575 782 1,176,860 9.94 10–14 597 961 573 142 1,171,103 9.89 15–19 581 257 558 347 1,139,604 9.62 20–24 550 323 532 134 1,082,457 9.14 25–29 501 680 489 601 991 281 8.37 30–34 447 560 440 794 888 354 7.50 35–39 395 180 392 667 787 847 6.65 40–44 343 308 344 277 687 585 5.81 45–49 292 693 296 530 589 223 4.98 50–54 245 514 251 305 496 819 4.20 55–59 204 273 211 440 415 713 3.51 60–64 168 434 177 590 346 024 2.92 65–69 137 622 148 843 286 465 2.42 70–74 109 295 121 554 230 849 1.95 75–79 77 830 91 134 168 964 1.43 80–84 46 014 58 571 104 585 0.88 85–89 23 748 33 817 57 565 0.49 90–94 9 464 15 808 25 272 0.21 95+ 2 742 6 044 8 786 0.07Жас тобы Ер адам Әйел Барлығы Пайыз 0–14 1,805,743 1,728,819 3,534,562 29.85 15–64 3,730,222 3,694,685 7,424,907 62.70 65+ 406 715 475 771 882 486 7.45
Тілдер
Боливияның ресми тілдері – испан тілі. 2009 жылғы Конституция қабылданғанға дейін испан, аймара және кечуа тілдері ғана ресми тілдер болып саналды. 2001 жылғы халық санауы бойынша, алты жастан асқан халықтың 60,7%-ы испан тілінде сөйлей алады немесе оны туған тілі ретінде қолданады.
Білім
Боливияда сауаттылық деңгейі 94,98% құрайды.
Жеке табыс, жұмыс орындары және жұмыссыздық
2016 жылы орташа айлық табыс 4,319 боливияноға бағаланды. Бұл 1994 жылы орташа айлық табыстан (1,378 боливияно, 293 доллар) айтарлықтай жоғарылауды білдірді. 2019 жылдың мамыр айынан бастап Боливиядағы ең төменгі жалақы айына 2,122 боливияно (307 доллар) құрайды. Боливияда 2015 жылы жұмыссыздық деңгейі 7,4% болды. 2009 жылы үйлердің 75,4% үй, лашық немесе пахуичи болып саналды; 3,3% пәтерлер болды; 21,1% үйлер жалға берілді; және 0,1% жылжымалы үйлер болды. Боливияның қалалану деңгейі 67%.