Кіріспе

Ежелгі Мысыр ғибадатханасы

Луксор ғибадатханасы (معبد الأقصر) – ежелгі Мысырдың Нил өзенінің шығыс жағалауында, қазіргі Луксор (Ежелгі Фива) қаласында орналасқан, шамамен б.з.д. 1400 жылы салынған ірі ғибадатхана кешені. Мысыр тілінде ол “ipet resyt” – “оңтүстік қасиетті орын” деп аталған. Бұл Нилдің шығыс жағалауындағы екі маңызды ғибадатхананың бірі, екіншісі – Карнак. Фивадағы басқа ғибадатханалардан өзгеше, Луксор ғибадатханасы белгілі бір құдайға немесе өлген фараонның қасиетті бейнесіне арналмаған. Оның орнына, Луксор ғибадатханасы патшалық биліктің қайта жаңғыруына арналған; бұл Мысырдың көптеген фараондарының шын мәнінде немесе идеялық тұрғыдан (мысалы, Искендер Зұлқарайн Луксорда таққа отырғанын айтқан, бірақ ол Мемфистен оңтүстікке, қазіргі Каир маңына ешқашан бармаған болуы мүмкін) таққа отырған жері болуы мүмкін. Ғибадатхананың арт жағында XVIII династиядан Аменхотеп III және Искендер салған шағын ғибадатханалар орналасқан. Ғибадатхананың басқа бөліктерін Тутанхамон мен Рамзес II салған. Рим дәуірінде ғибадатхана мен оның төңірегі рим легиондарының бекінісіне және аймақтағы рим үкіметінің орталығына айналды. Рим кезеңінде Луксор ғибадатханасының ішіндегі Мут құдайына арналған шіркеу тетрархия культының шіркеуіне, кейіннен христиан шіркеуіне айналдырылды. 1979 жылы Луксор ғибадатханасы Фивадағы басқа археологиялық орындармен бірге ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне енгізілді.

Құрылыс

Луксор ғибадатханасы Мысырдың оңтүстік-батысында орналасқан Гебель-эль-Силсила аймағынан алынған құмтастан салынған. Бұл құмтас Нубия құмтасы деп аталады. Мысырлықтар үшін Анубис шақалы пішіндес киелі орын – нағыз Анубис болған. Олар Луксордың Мысырдың құдайлық билеушісіне, немесе дәлірек айтқанда, Корольдік Ка культіне арналған ғибадатхана деген қорытындыға келді. Луксор ғибадатханасы мен Карнак аймағы арасындағы көше бойы адам басты сфинкстермен қапталған; ежелгі заманда бұл сфинкстер бұрынғы, басқа басқа сфинкстерді алмастырған болуы мүмкін. Көше бойында Опет тойы сияқты ғибадатхана үшін маңызды болған рәсімдерге арналған бекеттер орнатылған.

Әбу Хагг мешіті

Әбу Хагг мешіті (مسجد أبو الحجاج بالأقصر) ғибадатхананың ішінде, ежелгі бағаналардың үстінде тұр. Луксор ғибадатханасының бұл бөлігі 395 жылы римдіктермен шіркеуге айналдырылған, ал кейін шамамен 1200 жылы мешітке дейін өзгертілді, бұл 4000 жылдан астам үзіліссіз діни құлшылықты қамтиды.

Құрастыру

2013 жылы қытай студенті бір мүсіннің үстіне "Дин Цзиньхао осында болды" деп қашап жазылған граффитидің суретін жариялады. Бұл жайтқа қатысты ақпаратты БАҚ растағаннан кейін, туризмнің өсуіне байланысты пікірталас күшейді. Кейін граффитидің бір бөлігі тазартылды.