Франциядағы тарихи салық жинау жүйесі

Кіріспе

Францияда салық жинаудың тарихи жүйесі

Ферме генераль (fɛʁm ʒeneʁal, "жалпы шаруашылық") Францияның ежелгі режим кезінде, негізінен, кедендік, акциздік және тікелей емес салықтарды жинаумен айналысқан жеке компания болды. Ол патшаның атынан, жаңаруға жарамды алты жылдық келісімшарттар бойынша алымдарды (сондай-ақ, өзіне үлкен сыйақылар) жинады. Бұл өте жағымсыз салық жинау жүйесіндегі негізгі салық жинаушылар фермерлер генераль (жекелеген фермер генераль) деп аталды, бұл ағылшын тілінде "жалпы салық фермерлері" деп аударылады. 17 және 18 ғасырларда фермерлер генеральдер зор байлыққа ие болды және француз музыкасын қолдаушылар, картиналар мен мүсіндерді кеңінен жинаушылар, маршандар мен мерсиерлердің демеушілері, сондай-ақ париждік сәннің алдыңғы қатарындағы сәндік өнердің тұтынушылары ретінде мәдени демеушіліктің тарихында маңызды рөл атқарды. 1833 жылғы "Феррагус" романында жазушы Оноре де Бальзак Париждің орталық бөлігіндегі Сен-Луи аралының мұңды атмосферасын фермерлер генеральдерге тиесілі көптеген үйлерге байланыстырып көрсетеді. Олардың ұлдары мен немерелері дворяндық патенттерін сатып алды, ал қыздары көбінесе аристократияға үйленді. Әсіресе, кедейленген аристократ отбасыларының мүшелері, бұрынғы байлықтарын қалпына келтіру үшін фермерлер генеральдердің қыздарына үйленуге құштар болды. Халық арасында бұл "redorer son blason" (сөзбе-сөз "елтаңбаны қайта алтынмен жалау") деп аталды.

Колберттің фермасы: сатқын және партизандар

Бұл процесс король Людовик XIV-нің қаржы министрі Жан Батист Колбердің басшылығымен одан әрі дамыды. Осы салық жинаушылардың санын азайту және Корольдік қазынаға түсетін соманы арттыру мақсатында Колбер көптеген құқықтарды жалпы фермаларда (fermes générales) біріктіруге тырысты. Алғашқы ферма генераль 1680 жылы габель, айд, таль және кеденді жинау үшін құрылды. Көбінесе тегі белгісіз болғанымен, осы құқықтарды иеленген қаржыгерлер тез арада зор байлыққа ие болып, маңызды саяси және әлеуметтік рөл атқаруға мүмкіндік алды. Олардың ашкөздігі мен артық қимылдары халықты дүрліксітті және әдебиетте, мысалы, драматург Ален Рене Лесаждың 1709 жылғы «Туркарет» комедиясында, қаржыгер Пол Пуассон де Бурвалледен шабыт алып, мазаққа түсірілді.

Жалпы ферма (1726-90)

1726 жылы барлық шаруашылықтар бір келісімшартқа біріктірілді. Жалға алу шартының келісімшарт жасасушылары ретінде кепілдік алған қырық генерал-фермер күшті және өте бай болды. Бұл салық фермерлерінің бірінші буынына француз Луизианасының алғашқы жеке меншік иесі Антуан Крозат, төрт Парис ағайындысы және Александр Ле Риш де Ла Пупелиниер кірді. Ferme générale жүйесіне күшейген сын әкеп соқты, нәтижесінде үкімет 1769 жылы жаңа ережелер енгізді. Бұл ережелер салық жинауды және салық салуға тапсырылған қызметтің басқаруын мемлекеттік ұйымдарға жүктеді, ал олардың басшылары белгілі бір жалақы алды. Реформашы экономист Анна Роберт Жак Тургоның қоғамдық мансабы 1761 жылы Лимож генералитетінің интенданты болып тағайындалуымен басталды. 1780 жылы Людовик XVI-ның қаржы министрі Жак Некердің бастамасымен жанама салықтар үш салық жинау компаниясы арасында бөлінді: Ferme générale (кедендік баждар үшін), Ligue générale (алкогольге салынатын салықтар үшін) және Administration générale des domaines et des droits domaniaux (жер салығы және жер тіркеу үшін алымдар үшін). 18 ғасырдың соңында Ferme générale жүйесі теңсіздікке толы қоғамның символына айналды. Ferme générale және оның иелерінің зор байлығы саяси және әлеуметтік жүйенің барлық кемшіліктерін бейнелейтіндей болды. Адамдар салық жүйесінің күрделілігінен туындаған әділетсіздіктер мен наразылықтарды – оның ішінде салық жинаушы әскерлердің қатыгездігі мен контрабандаға жасалған қатыгездікпен күрес – компанияның өзіне жапты. Габель (тұзға салынатын салық) барлық салықтардың ең жағымсызсы саналды. Осылайша, Ferme générale 1789 жылғы француз революциясы кезінде Ансиен Режимнің ең көп сынға ұшыраған институттарының бірі болды. Ол жыртқыш тирандардың тобы ретінде бейнеленді; жирондист саясаткер Антуан Франсуа де Нант осы көзге түсетін нысанаға шабуыл жасап, ерте даңққа ие болды. Содан кейін Ferme générale 1790 жылы таратылды, ал генерал-фермерлер өздерінің ісі үшін жазасын алды: консорциумның 28 бұрынғы мүшесі 1794 жылдың 8 мамырында гильотинаға алынды. Олардың арасында заманауи химияның негізін қалаушы Антуан Лавуазье болды, оның зертханасы Ferme générale әкімшілігінен түскен табыс есебінен қаржыландырылды. Оның әйелі, гильотинадан құтылған химик Мари Энн Пьеррет Паульзе, өзі басқа генерал-фермер Жак Паульзенің қызы еді.

In 1726, all the existing farms were gathered in a single lease. The forty farmers general, who held guarantees as contractors of the lease, became powerful and fabulously rich. Examples of the first generation of these tax farmers include Antoine Crozat, the first private owner of French Louisiana, the four Pâris brothers, and Alexandre Le Riche de La Poupelinière. Increased criticism of the Ferme générale system led the government to introduce new regulations in 1769, which turned the collection of taxes and the administration of the service to which taxation was entrusted to public organisations, with their managers receiving a fixed remuneration. The public career of the reforming economist Anne Robert Jacques Turgot began with his appointment in 1761 as intendant of the généralité of Limoges. In 1780, at the initiative of Jacques Necker, finance minister to Louis XVI, indirect taxes were distributed between three tax farm companies: the Ferme générale (for customs duties), the Ligue générale (for taxes on alcohol) and the Administration générale des domaines et des droits domaniaux (for land taxes and fees for land registration). By the end of the 18th century, the Ferme générale system became a symbol of an unequal society. The Ferme générale, and the great wealth of its proprietors, was seen as encapsulating all the perversions of the political and social system. People blamed the injustices and annoyances – which actually arose from the complexity of the tax system – on the company itself, including the brutality of tax collecting troops and the brutal repression of smuggling. The gabelle (tax on salt) was the most unpopular of all the taxes. The Ferme générale was thus one of the institutions of the Ancien Régime which was most criticised during the 1789 French Revolution. It was depicted as a group of predatory tyrants; the Girondist politician Antoine Français de Nantes, made an early reputation for himself attacking this prominent target. The Ferme générale was then suppressed in 1790, with farmers general paying the price at the scaffold: 28 former members of the consortium were guillotined on 8 May 1794. Among them was Antoine Lavoisier, the father of modern chemistry, whose laboratory had been supported by income from his administration of the Ferme générale. His wife, the chemist Marie Anne Pierrette Paulze, who escaped the guillotine, was herself the daughter of another farmer general, Jacques Paulze.

Ұйым

Ферме генеральдің жалға алу шарты патша мен компанияның ресми өкілі ретінде әрекет ететін жеке тұлға арасындағы алты жылдық келісімшарттармен реттелді. Ferme générale мердігерге кепілдік берді. Серіктестер саны бұрын 90-ға жуық болғаннан кейін 40-қа бекітілді. Мердігер жалдау ақысын Корольдік қазынаға төлеуге міндеттенді және оған қайтарым ретінде артық соманы алды. 1780 жылы осы сыйақының ең жоғары шегі белгіленді. Ферме генеральдің бас кеңсесі Парижде орналасқан. Оның орталық кеңсесінде 700-ге жуық адам, оның ішінде екі капеллан жұмыс істеді. Оның жергілікті жұмыстарына 42 провинциялық кеңсе және екі бағыт бойынша 25 000-ға жуық агент кірді: комиссияларды тексеру, есептеу және алымдарды жинаумен айналысатын кеңселер және контрабанданы іздеумен және өте қатаң жазалармен (мысалы, қатаң еңбек немесе дарға асу) тоқтатумен айналысатын күзет бригадалары. Ferme générale қызметкерлері патшаның мемлекеттік қызметкерлері емес еді, бірақ олар патшаның атынан әрекет еткендіктен, ерекше жеңілдіктер мен заң қорғауынан пайдаланды. Сонымен қатар, күзет бригадасының мүшелері қару-жарақ ұстау құқығына ие болды. Компанияны басқару Ferme générale бірлесіп жүзеге асырды. Олар сарапшылар комитеттері ретінде жиналатын және компанияның сыртқы қызметтерін бақылайтын. 1789 жылғы Француз революциясынан бір күн бұрын, барлық дерлік жанама алымдар мен құқықтар (габель, темекі салығы және бірқатар жергілікті салықтар сияқты) берілді. Екінші жағынан, Корольдік қазынаның Ferme générale-дан түскен кірісі жалпы мемлекеттік кірістің жартысынан асты. Компания 1784 және 1791 жылдар аралығында Парижде қалаға кіретін тауарларға салық төлеуді қамтамасыз ету үшін 24 шақырымдық Фармерлер генералының қабырғасын да салды.

Жалпы фермерлердің мәдени рөлі

Көне режимнің фермерлік генералдары Франциядағы мәдени демеушіліктің тарихында маңызды орын алады. Ағартушы фермер генерал Ле Норман де Турнехем Мадам де Помпадурдың заңды қамқоршысы болды және оның біліміне жауапты болды. Өз әсері арқасында ол 1745 жылдың желтоқсанында Bâtiments du Roi бас директоры болып тағайындалды және 1751 жылы қайтыс болғанға дейін Париж және оның маңындағы корольдық резиденциялардағы корольдік құрылыс жұмыстарын қадағалап, осы лауазымды сақтап тұрды. Американдық сәулетші Фиске Кимболл атап өткендей, "Өнерге қатысты ешқандай көңілі болмаған, бірақ қабілетті, адал және қарапайым адам, өзін тиімді басқаруға арнаған". Фермерлер генералы француз музыкасын қолдаушылардың және Пьер Гримод дю Форт сияқты суреттер мен мүсіндерді жинаушылардың қатарында болды. Сәнді өнерді тұтынушылар ретінде фермерлер жалпы париждік моданың алдыңғы қатарында болды, мысалы, Анже Лоран Лаливе де Жюльли сияқты өнерге демеушілік көрсеткен және сәндік өнерде неоклассицизм стилінің алғашқы формасын қабылдаған адам ("Грек талғамы"). Басқалары ысырапшылдығымен ғана танымал болды, мысалы, Анже Лоранның інісі Денис Жозеф де Ла Лив д'Эпинай, жазушы және салон иесі Луиза д'Эпинайдың бұрынғы күйеуі. Гурман Александр Бальтазар Лоран Гримод де Ла Рейньер – фермер генерал Лоран Гримод де Ла Рейньердің ұлы. Фермер генералдардың ұлдары немесе немерелері жиі дворяндық патенттерді сатып алып, олардың қыздары аристократияға үйленді.