Кіріспе

Ниуэ арал мемлекетінің интернет елдік кодтық жоғарғы деңгейлі домені – nu. nu – Ниуэ арал мемлекетіне берілген интернет елдік кодтық жоғарғы деңгейлі домен (ccTLD). Бұл com, net және org gTLD-ге балама ретінде интернетке кеңінен ұсынылған алғашқы ccTLD-дердің бірі болды. Ағылшын тіліндегі "nu" және "new" сөздерінің фонетикалық ұқсастығын, сондай-ақ "nu" сөзінің бірнеше солтүстік Еуропа тілдерінде "қазір" деген мағынаны білдіретінін пайдалана отырып, ол көптеген қол жетімді жақсы домендік атаулармен жаңа TLD ретінде насихатталды. Nu доменін қазір Швециядағы Интернет қоры басқарады, бұл Ниуэ үкіметінің қарсылығына қарамастан жүзеге асырылуда. Google nu доменін жалпы жоғарғы деңгейлі домен (gTLD) ретінде қарастырады, себебі "пайдаланушылар мен веб-сайт иелері [доменді] елге бағытталғаннан гөрі жалпылама деп санайды".

Әкімшілік

Көптеген ccTLD-лерден айырмашылығы, nu доменін оның елінің өкілі басқармайды. 1997 жылы IANA nu доменінің басқару құқығын The IUSN Foundation (бұрынғы 'Internet Users Society Niue') ұйымына берді, ол Массачусетс штатында тіркелген коммерциялық емес ұйым. Доменнің басқаруы мен техникалық қызметі 2013 жылдың қыркүйегінде Швециядағы Интернет қорына (IIS) ауыстырылды. 2018 жылдың қарашасында Ниуэ үкіметі доменді бақылауға алу мақсатымен Стокгольм аудандық сотында IIS-ке қарсы сот процесін бастады. Үкімет бұл қордың «2013 жылы Ниуэнің келісімінсіз nu доменін иеленгенін» және осының салдарынан ел үшін үлкен кіріс жоғалғанын мәлімдеді. Ниуэ үкіметі nu доменін «Ниуэнің ұлттық мүлігі» деп атап, оның «әділетсіз» түрде иеленілгенін және IIS үшін 27 миллионнан 37 миллион долларға дейін пайда әкелгенін бағалады. IIS жауап ретінде «nu доменінің тұрақты және қауіпсіз жұмыс істеуі швед интернет инфрақұрылымы үшін маңызды болды және қажет болды» деді, сондай-ақ «2013 жылы доменді тіркеуші болу туралы шешім қабылдамас бұрын бірнеше жетекші заңгерлердің көмегімен және тиісті мемлекеттік органдармен байланыс жасап, қажетті зерттеулер жүргіздік» деп хабарлады. 2008 жылдан 2020 жылға дейін Ниуэ премьер-министрі болған Токе Талаги бұл жағдайды неоколониализмнің бір түрі деп сипаттады.

.nu-ның қолданылуы

Nu домені Швецияда, Данияда және Бенилюкс аймағында ерекше танымал, себебі nu сөзі швед, дания және голланд тілдерінде "қазір" деген мағынаны білдіреді – бұл домендік хакқа бір мысал. Норвег тілінде nu сөзі "қазір" дегеннің ескі атауы, қазір nå сөзі қолданылады, бірақ бастапқыда nu, no-ға қарағанда көбірек танымал болды, 1999 жылы Норвегияда 43 000 nu мекенжайы тіркелді, ал no мекенжайлары 30 000 болды. Швецияға тағайындалған ccTLD-ге қатысты шектеулі домендік ережелерге байланысты, se, nu домені веб-сайттарды шығармашылық түрде таныстыру үшін қолданылды, мысалы www.tv.nu сайты теледидарда қазір көрсетіліп жатқан бағдарламаларды көрсету үшін, ал Нидерландта waarbenjij.nu сияқты сайттар үшін пайдаланылды. Израильдегі бұрынғы саяси партия Кулану www.koola.nu доменін 2020 жылы таратылғанға дейін пайдаланды.

Халықаралық домендер

2000 жылдың наурыз айында NU Domain Ltd толық Unicode таңбалар жиынтығын қолдай отырып, интернационалданған домендік атауларды тіркеуді ұсынған алғашқы TLD болды. Басқа TLD-лерден айырмашылығы, осы атауларды пайдалану үшін клиенттік жағында браузер плагині немесе punycode-ды қолдайтын браузер қажет болмады, себебі NU Domain веб-серверлері әртүрлі халықаралық таңба кодтамаларында жіберілген кез келген веб-сұранысты түрлендіріп, қайта бағыттайтын. Алайда, 2010 жылдың наурызында NU Domain ICANN жиналысында жақында жалпы жол таңбалық домендік атауларды шешу технологиясын өшіргенін және енді IDN-ді тек стандартты punycode арқылы іске асырып жатқанын, сондай-ақ NU Domain домендік атаулары үшін қолданылатын IDN таңбалары жиынтығын ISO 8859-1 батыс Еуропалық таңбаларының таңдаулы жиынтығымен шектеуде екенін мәлімдеді.

Доменді қайтару саясаты

. NU домендік атаулары бала порнографиясын бейнелеу, фишинг, спам, электрондық поштаны ұрлау, іздеу жүйесін пайдалану немесе кез келген заңсыз мақсаттар үшін қайтарымсыз жойылады. 2012 жылдың ақпан айында кітапхана. nu, сканерленген кітаптарға сілтемелерді тізімдейтін сайт, оның көп бөлігі авторлық құқыққа ие материал деп мәлімделеді, әлемдегі ең ірі кітап баспаларының коалициясы сайтқа тыйым салғаннан кейін желіден шығып кетті. Бірнеше күннен кейін сайттың домендік атауын доменді тіркеуші Nunames қайтарып алды. Доменнің күшін жою сол кезде түсірілген скриншоттарда жазылған.

Сот ісі

2005 жылғы UDRP nudomain.com ісінің "Фактылық ая" бөлімінде "Шағымданушылар [WorldNames, Inc. және NU Domain Ltd] NU ccTLD-ге ие және оны басқарады" деген мәлімдеме жасалған. Бұл компаниялар nu доменін Интернет пайдаланушылар қоғамының атынан басқарады, бірақ TLD-ге "иелік ету" дұрыс емес, себебі TLD-лер жалпы алғанда "иелік етілмейді", олар тапсырылып, басқарылады. Алайда, бұл іс компаниялардың бірнеше елде ".nudomain" тауар таңбасына тіркелген ие екенін көрсетеді.