Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық музей қызметкері және ұры (1881–1925)
Italian museum worker and thief (1881–1925)
Винченцо Перуджа (8 қазан 1881 – 8 қазан 1925) – итальяндық музей қызметкері, суретші және ұры, ең әйгілісі 1911 жылғы 21 тамызда Париждегі Лувр мұражайынан Мона Лиза картинасын ұрлағаны үшін танымал.
Vincenzo Peruggia (8 October 1881 8 October 1925) was an Italian museum worker, artist and thief, most famous for stealing the Mona Lisa from the Louvre Museum in Paris on 21 August 1911.
Ерте өмір
Винченцо Перуджа 1881 жылдың 8 қазанында Швейцария шекарасындағы Италия Альпісіндегі шағын Думенца ауылында дүниеге келді.
Vincenzo Peruggia was born on 8 October 1881 in Dumenza, a small village in the Alps of Italy on the border of Switzerland.
Лувр мұражайымен байланысы
1908 жылы Парижге көшіп келгеннен кейін Винченцо Перуджа Лувр мұражайында қысқа мерзімге жұмыс істеді, суреттерді тазалап, жаңадан жақтады. Кейбір деректерге сәйкес, бұл жұмысқа музейдегі өнер туындыларының, оның ішінде Леонардо да Винчидің «Мона Лиза» суретінің қауіпсіз сақталуы үшін мықты жақтаулар жасау кірген.
For a brief period after having moved to Paris in 1908, Vincenzo Peruggia obtained work at the Musée du Louvre, cleaning and reframing paintings. Some have stated that the job required him to construct strong cases for some of the arts in the museum, including the one for the Mona Lisa by Leonardo da Vinci.
Ұрлық
1911 жылы Перуджия 20 ғасырдағы ең ірі өнер ұрлығын жасады. 1913 жылдың 12 желтоқсанында тұтқындалғаннан кейін Флоренцияда өткен тергеуде Перуджия бұрынғы мұражай қызметкері болғанын, 1911 жылдың 21 тамызында шамамен сағат 7-де Лувр мұражайына басқа жұмысшылармен бірге кіргенін, мұражай қызметкерлерінің әдетте киетін ақ жұмыс киімдерінің бірін киіп, өзін жұмысшылардан ажырату мүмкін емес еді деп мәлімдеді. Мона Лиза ілінген Салон Карре бөлмесі бос болғанда, ол суретті Корреджионың «Мистикалық неке» және Тицианның «Альфонсо д’Авалос аллегориясы» арасындағы қабырғаға бекіткен төрт темір тіректерден алып, жақын жердегі қызметтік баспалдаққа – Sept Mètres сатысына көшірді. Ол суретті қорғау үшін арналған жақтауын және рамасын алып тастап, баспалдақ алаңында сақталған студенттердің суреттерінің артына жасырды. Кейбір адамдар оның (Леонардо да Винчи ағашқа салған) суретті өзінен үлкен жұмыс киімінің астына жасырғанын айтады. Бірақ Перуджияның бойы орташа болды, ал Мона Лизаның мөлшері шамамен … құрайды, сондықтан ол оның киімінің астына сыймас еді. Оның орнына, ол тергеушілерге киімін шешіп, суретті оның ішіне орап, қолтығына тығып алып, кірген есіктен шығып кеткенін айтды. Перуджия суретті Париждегі пәтерінде жасырды. Лувр мұражайының барлық штаттық қызметкерлерін тексергеннен кейін, жандармерия 1911 жылдың қыркүйегінде мерзімілі жұмыстарға немесе нақты тапсырмаларға жалданып жұмыс істеген қосымша жұмысшыларды – кірпіш қалаушыларды, әрлеушілерді және т.б. сұраққа тартып бастады. Осы кезеңде офицерлер Винченцо Перуджияның пәтеріне барып, оның қатысу мүмкіндігі туралы екі рет сұрақ қойды, бірақ ол басты күдікті деп есептелмеді. Суретті екі жыл бойы пәтерінде жасырғаннан кейін, Перуджия оны Италияға қайтарды. Ол оны Флоренциядағы (Италия) пәтерінде біраз уақыт сақтап тұрды. Бірақ Перуджия асығып, Флоренциядағы өнер галереясының иесі Марио Фрателлимен байланысқа шықты, сосын оны ұстап алды. Фрателлидің айтқаны Перуджияның сөзіне қайшы келді, бірақ Перуджия суретті «отанына» қайтару үшін сыйақы күткені анық болды. Фрателли Уффици галереясының директоры Джованни Поггиді шақырды, ол суреттің түпнұсқа екенін растады. Погги мен Фрателли суретті «сақтауға» алып, полицияға хабарласты, олар Перуджияны қонақүйінде тұтқындады.
In 1911, Peruggia perpetrated what has been described as the greatest art theft of the 20th century. According to Peruggia's later interrogation in Florence, Italy following his arrest on 12 December 1913, the former museum workman claimed he entered the Musée du Louvre on Monday, 21 August 1911 at around 7 am, through the door where the other Louvre workers were entering, wearing one of the white workmen smocks that museum employees customarily wore making himself indistinguishable from the other workers. When the Salon Carré, where the Mona Lisa hung, was empty, he lifted the painting off the four iron pegs that secured it to the wall between Correggio's Mystical Marriage and Titian's Allegory of Alfonso d'Avalos and took it to a nearby service stairway of the Sept Mètres. There, he removed the protective case and frame, hiding the discarded elements behind some student artworks stored on the staircase landing. Some people report that he concealed the painting (which Leonardo da Vinci painted on wood) under his smock that was larger than him. But Peruggia was only tall, and the Mona Lisa measures approx. , so it would not fit under a smock worn by someone of his size. Instead, he told investigators that he took off his smock and wrapped it around the painting, before tucking it under his arm, and left the Louvre through the same door he had entered. Peruggia hid the painting in his apartment in Paris. Having interrogated all of the Musée du Louvre's permanent staff, the gendarmerie begin to interview extraneous workers including bricklayers, decorators and staff hired for a short periods or for a specific jobs in September 1911. During this period officers visit Vincenzo Peruggia's apartment and questioned him twice about his possible involvement, however he was not considered a primary suspect. After keeping the painting hidden in a trunk in his apartment for two years, Peruggia returned to Italy with it. He kept it in his apartment in Florence, Italy for some time. However, Peruggia eventually grew impatient and was finally caught when he contacted Mario Fratelli, the owner of an art gallery in Florence. Fratelli's story conflicts with Peruggia's, but it was clear that Peruggia expected a reward for returning the painting to what he regarded as its "homeland". Fratelli called in Giovanni Poggi, director of the Uffizi Gallery, who authenticated the painting. Poggi and Fratelli, after taking the painting for "safekeeping", informed the police, who arrested Peruggia at his hotel.
Көңіл көтеру
Мона Лизаның ұрлануына қатысты екі басты теория бар. Перуггия оны патриоттық ниетпен жасағанын айтты: ол суретті Италияда көрсету үшін қайтарып әкелгісі келді. Келесі жылы ол былай деп жазды: "Мен сізге ұлыңыз сіз үшін және барлық отбасымыз үшін іске асыратын сыйлықты ұзақ өмір сүруге және оны қуанышпен қарсы алуға уәде беремін". Сотқа тартылғанда, сот Перуггияның қылмысын белгілі бір дәрежеде патриоттық себептермен жасағанын мойындады және оған жұмсақ жаза берді. Ол бір жыл мен 15 күнге түрмеге қамалды, бірақ Италияда ұлы патриот ретінде құрметке ие болды және тек жеті ай ғана жазасын өтеді.
There are two predominant theories regarding the theft of the Mona Lisa. Peruggia said he did it for a patriotic reason: he wanted to bring the painting back for display in Italy The following year, he wrote: "I am making a vow for you to live long and enjoy the prize that your son is about to realize for you and for all our family." Put on trial, the court agreed, to some extent, that Peruggia committed his crime for patriotic reasons and gave him a lenient sentence. He was sent to jail for one year and 15 days, but was hailed as a great patriot in Italy and served only seven months.
Кейінгі өмірі
Перуджия қысқа мерзімнен кейін түрмеден босатылып, Бірінші дүниежүзілік соғыста Италия армиясында қызмет етті. Соғыс барысында ол Австрия-Мажарстан әскеріне түсіп, соғыс аяқталғанға дейін екі жыл тұтқын болып ұсталды. Кейін ол үйленді, бір қызы болды, Селестина, Францияға қайтып оралды және туған атымен, Пьетро Перуджа атымен суретші-декоратор ретінде жұмысын жалғастырды.
Peruggia was released from jail after a short time and served in the Italian army during World War I. During the war, he was captured by Austria Hungary and held as a POW for two years until the war ended and he was released. He later married, had one daughter, Celestina, returned to France, and continued to work as a painter decorator using his birth name Pietro Peruggia.
Портреттер
"Мона Лизаның ұрлығы" (1931) атты ерте неміс дыбысты фильмінде оны Вилли Форст сомдады. "La Gioconda ұрлығы" (2006) атты телесериалда оны Алессандро Презиози сомдады. "You Are There" телешоуының 1956 жылғы сәуір айындағы "Мона Лизаның табылуы (1913 жылғы 10 желтоқсан)" атты эпизодында Перуджия рөлін Вито Скотти ойнады, ол бұл рөлді атақты ұрлықты телеарнада қайта жаңғыртуда тағы да сомдады, бұл жолы "G. E. True" телешоуы үшін. Эпизод "Оныншы Мона Лиза" деп аталды және 1963 жылғы наурыз айында көрсетілді. 2018 жылы Comedy Central телеарнасындағы "Мас тарих" эпизодында оны Джек Блэк сомдады. 2023 жылы "Мердок және Мона Лиза" атты "Мердок құпиялары" эпизодында оны Джонатан Суза бейнеледі.
In Der Raub der Mona Lisa (1931), an early German sound film, he was portrayed by Willi Forst. In The Man Who Stole La Gioconda (it) (2006), a television miniseries, he was portrayed by Alessandro Preziosi. In an April 1956 episode of the TV show You Are There, called "The Recovery of the Mona Lisa (December 10, 1913)", Peruggia is played by Vito Scotti, who reprised the role in another TV reconstruction of the famous theft, this time for the TV show G. E. True. The episode was called "The Tenth Mona Lisa" and aired in March 1963. In a 2018 episode of Drunk History on Comedy Central, he was portrayed by Jack Black. In a 2023 episode of Murdoch Mysteries called "Murdoch and the Mona Lisa," he was portrayed by Johnathan Sousa.