Кіріспе

Бұл мақала Чехиядағы либерализмге шолу жасауды мақсат етеді. Ол негізінен парламентте өкілдік алғандығымен расталатын, айқын қолдауға ие либералдық партиялармен шектеледі. ⇒ таңбасы осы жіктемедегі басқа партияны көрсетеді. Бұл жіктемеге кіру үшін партиялардың өзін либералдық партия деп атауы міндетті емес.

Өмірбаян

Либерализм Чехия жерлерінде пайда болған кезде, ол Австрия-Мажарстанның құрамына кіретін мемлекеттердің бірі болды. Аймақтағы либералдар консервативті ұлтшыл Ұлттық партияның (Národní strana) немесе Ескі чехтардың құрамында бастады, бірақ 1874 жылдан бастап өз партияларын құрды: Ұлттық либералдық партия (Národní strana svobodomyslná), сондай-ақ «Жас чехтар» деп те аталады. Чех либералдары көбінесе өзін либерал деп атамайды, олар прогрессивті немесе тіпті ұлттық социалист (неміс үлгісімен ешқандай қатысы жоқ) деген сипаттамаларды ұнатады.

Тарих

Қазіргі уақытта либералды қозғалыс бұл елде сәттілікке қол жеткізе алмай отыр. Либералды партиялар шағын немесе құлдырауда, және олар бірлесіп жұмыс істей алмайды. Олар 2004 жылғы Еуропалық сайлауда сәтті бола алмады. Бұл сайлауда Еуропалық демократтар (Evropští demokraté) либералды балама ретінде көрінді, бірақ ол ЕХП-ға қосылды.

Ұлттық либералды партия

1874: Богемиядағы либералдар Ұлттық партиядан бөлініп, Ұлттық-либералдық партияны құрды. 1889 ж. Ұлттық партияның бір тобы Ұлттық-либералдық партияға қосылды. 1897: ⇒ Радикалды-прогрессивтік партия партиядан бөлінді. 1899: ⇒ Чех мемлекеттік құқықтары радикалдық партиясы партиядан бөлінді. 1900: Бір топ адамдар бөлініп, ⇒ Чех халық партиясын құрды. 1918: Партия ⇒ Чех мемлекеттік құқықтары радикалдық партиясымен, Ұлттық партиямен және басқаларымен бірігіп, негізінен консервативті Чех мемлекеттік құқықтары демократиясы (Česká státoprávní demokracie) болып, 1919 жылы Чехословакия ұлттық демократиясы (Československá národní demokracie) деп қайта аталды. 1924 ж.: Президент Томаш Гарриг Масариктің жақтастары партиядан шығып, ⇒ Ұлттық Еңбек партиясын құрды. 1934: Партия ұлттық-консервативтік партияға дамығаннан кейін, Ұлттық бірігуге (Národní sjedonocení) қосылды.

Ұлттық әлеуметтік партиядан Либералды ұлттық әлеуметтік партияға дейін

1898: Ұлттық саналы социал-демократтар мен солшыл либералдар Чехия ұлттық әлеуметтік партиясын (Česká strana národně sociální) құрды. 1918: Партия Чехия социалистік партиясы (Česká socialistická strana) болып қайта құрылды, 1919 жылдан бастап Чехословакия социалистік партиясы (Československá socialistická strana) аталды. 1926: Партия либералды ⇒ Ұлттық Еңбек партиясын қосып алды және Чехословакия Ұлттық Социалистік партиясы (Československá národně socialistická strana) деп аталды. 1948: Партия коммунистердің серіктес партиясы ретінде Чехословакия социалистік партиясы (Československá strana socialistická) деген атпен өз қызметін жалғастырды. 1990 жылы коммунистік режим құлағаннан кейін демократиялық бағытқа қайта оралды. 1993: Партия Либералды ұлттық әлеуметтік партия (Liberální strana národně sociální) деп аталды, бірақ бұдан кейін елеулі рөл атқармады. 1995: Партия ⇒ Еркін демократтармен бірігіп, ⇒ Еркін демократтар либералды ұлттық әлеуметтік партиясы құрылды. Бірлесуге дейін консервативті топ Азаматтық ұлттық қозғалыс (Občanské národní hnutí) ретінде бөлініп шықты. 1997: 1996 жылғы сайлаудағы сәтсіздіктен кейін Еркін демократтар партиядан шығып кетті, және партия тағы да Чех ұлттық әлеуметтік партиясы (Česká národně sociální strana) деп аталды.

Азаматтық қозғалыстан Ашық қоғам партиясына дейін

1991: Жалпы демократиялық Азаматтық форумның (Občanské fórum) либералдары Азаматтық қозғалысты (Občanské hnutí) құрды. Бұл қозғалыс сайлауда үлкен сәтсіздікке ұшырады. 1993: Партия "Еркін демократтар" (Svobodní demokraté) деп қайта аталды. 1995: Тағы бір сайлаудағы сәтсіздіктен кейін партия ⇒ Либералды ұлттық-әлеуметтік партиямен бірігіп, "Еркін демократтар – Либералды ұлттық-әлеуметтік партия" (Svobodní Demokraté Liberální strana národně sociální) болып құрылды. 1997: 1996 жылғы сайлаудағы сәтсіздіктен кейін, "Еркін демократтар" партиядан шығып, 1998 жылы "Ашық қоғам үшін партияны" (Strana pro otevřenou společnost) құрды.