Кіріспе

"Шексіз Вулкан" – американдық анимациялық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыз жолы: Анимациялық серияның" бірінші маусымының жетінші бөлімі. Ол алғаш рет 1973 жылғы 20 қазанда NBC телеарнасында көрсетілді және оны түпнұсқалық серияның актер құрамынан Уолтер Кениг жазды. Бұл актердің сериалға қатысуының жалғыз жағдайы болды, себебі бюджеттік шектеулерге байланысты Павел Чековтың анимациялық нұсқасындағы даусын беру үшін ол жалдамаған еді. "Шексіз Вулкан" арқылы Коэниг "Жұлдыз жолы" актер құрамынан франшиза үшін эпизод жазған алғашқы адам атанды. Бірінші маусымның қалған бөлігі сияқты, бұл эпизодты да Халь Сазерленд режиссерлік етті. Оқиға 23-ші ғасырда өрбітеді, онда капитан Джеймс Т. Кирк (дауысы Вильям Шатнер) және "Энтерпрайз" жұлдыз кемесінің экипажының шытырман оқиғалары баяндалады. Бұл эпизодта экипаж өсімдіктер мекендейтін планетаға сапар шегеді және ғылым офицері Спокты (дауысы Леонард Нимой) доктор Ставос Кениклиустың (дауысы Джеймс Духан) алып клоны ұрлап кеткеннен кейін құтқаруға тырысады. Коэниг сценарий жазуға Сьюзан Сэкеттен сериал жасаушы Джин Родденберриге берілген жұмыстарынан кейін шақырылды. Коэниг эпизодты жазу процесін ұнатусыз деп санады, себебі көптеген қайта жазулар қажет болды. Родденберри де қосымша өзгерістер енгізді, соның ішінде сөйлейтін көкөністерді кейіпкерлер ретінде пайдаланды. Продюсерлер оған екінші эпизод ұсынғанда, Коэниг одан бас тартты. "Шексіз Вулкан" сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланды, кейбіреулері жазу жақсырақ болуы мүмкін екенін айтса, енді біреулері оны Анимациялық серияның ең үздік эпизодтарының тізіміне қосты.

Сюжет

Жаңадан ашылған Филос планетасын Федерацияның мүмкін болатын отарлауын зерттеу кезінде лейтенант Сулу Ретлау деп аталатын қозғалатын өсімдікті таңдайды және оның тікенінен уланады. Планетада мекендейтін өсімдік сияқты ғарыштық жаратылыстар "Энтерпрайз" десант тобына жақындайды және олардың басшысы Агмар Сулудың өмірін сақтап қалады. Филозиандықтар олардың Жер планетасына Евгеника соғысынан аман қалған ғалым доктор Ставос Кениклиус әкелген жеңіл жер ауруынан жойылмай жаздап қалғанын айтады. Кеніклийдің үлкен клоны, Кеніклий Бес, бірінші офицер Спокты құрлы-салылы алады. Кеніклий ғасырлар бойы өмір сүру үшін өзінің санасын үнемі жаңа, жетілдірілген клондалған денеге көшіріп отырады. Ол галактиканың да Жерді тастап кеткен кездегідей соғысқа толы қиратылған екенін ойлайды. Ол галактикада бейбітшілікті күштеп орнатуды жоспарлап отыр, үшін Филозиандық кемелер флоты мен Споктың санасын оған ауыстырып, Споктың бастапқы денесін ойсыз қабыққа айналдырған Споктың алып клонын жасауды көздейді. Жаңа оянған Екінші Спок өзінің вулкандық телепатиялық қабілеттерін пайдаланып, өзінің түпкілікті өзімен ақылдасып, өмірін құтқарады. Екі Спок, капитан Джеймс Т. Кёркпен бірігіп, Кеніклийді оның жоспарының енді қажеттігі жоқ екеніне көндіреді. Спок-2 және Кеніклий-5 Филозия цивилизациясын қалпына келтіруге белсенді түрде кіріседі, ал Спок-1 кемедестерімен бірге кетеді.

Өндіріс

Уолтер Кениг екінші маусымда «Жұлдыздар жолы: Түпнұсқа серия» сериалының негізгі актерлік құрамына Павел Чеков рөлінде қосылды және үшінші маусымның соңында тоқтатылғанға дейін серияда көрінуін жалғастырды. Сериалдың қалған негізгі актерлері «Жұлдыздар жолы: Анимациялық серия» сериалының дауыстық актерлері ретінде шақырылғанымен, Коэниг қаржылық шектеулерге байланысты жұмысқа алынбады. Ол шоудан тыс қалғанын, өзі қатысып отырған «Жұлдызды жол» конвенциясында Сакетт сахнада жариялаған кезде ғана білді. Оның кейіпкері Джеймс Духан дауыстаған жаңа анимациялық кейіпкермен ауыстырылды. Коэниг алғаш рет «Анимациялық серия» сериалының сценарийін жазуға қатысқанда, «Жұлдызды жол» сериалының авторы Джин Родденберридің көмекшісі Сьюзан Сэкеттен өзі жазып жатқан материалды теріп беруін сұрады. Оқып шыққаннан кейін, ол жақсы деп ойлап, Родденберриге жіберді, ол келісіп, Коэнигті анимациялық шоуға сценарий жазуға қызығушы емеспе деп сұрады. Ол ұсынысты қабылдады және газеттерде осы тақырыпта жарияланған мақалалардан шабыттанған клондау туралы сюжет бойынша жұмыс істей бастады, франшиза үшін алғаш рет актер жазған сценарийдің авторы атанды. Ол «Бейкітсіз Вулкан» сценарийін жазу процесін «шыдамсыздыққа толы» деп сипаттады. Джеймс Ван Хайс өзінің «Жұлдызды жолды жасаған адам: Джин Родденберри» кітабында «сериалдағы кейбір сценарийлер», әсіресе «Бейкітсіз Вулкан» сценарийі «көп нәрседен мұңдықтады» деп жазды. Джеймс Рандл SciFiNow журналындағы эпизодтарға жасаған шолуында «Бейкітсіз Вулканға» бестен үш баға берді. «Бейкітсіз Вулкан» кейбір рецензенттердің «ең жақсы»/«ұсынылатын» тізімдеріне енді. Wired журналының ресми «Жұлдыздар жолы» веб-сайтында тегін қолжетімді болғаннан кейін көруге болатын эпизодтар тізіміне «Бейкітсіз Вулкан» эпизоды енгізілді, себебі ол франшизаның актерлерінің бірі жазған алғашқы эпизод болды. Topless Robot веб-сайты бұл эпизодты сериалдың ең жақсы эпизодтарының жетінші орынына қойды, сонымен қатар Кениклиустың жоспары «түсініксіз» болғанымен, оның «мультфильмнің ең керемет аяқталуы» болғанын атап өтті. Бұл оқиға ғылыми-фантастика авторы Алан Дин Фостер тарапынан «Анимациялық серия» сериалының романдарының жинағының бөлігі ретінде новеллаға айналдырылды және 1974 жылдың қыркүйегінде жарық көрген «Star Trek Log Two» жинағында жарық көрді. Сол жинақта «Құтқарылған» және «Лорелей сигналы» эпизодтары да бейімделді. «Бейкітсіз Вулкан» эпизоды LaserDisc форматында серияның бір бөлігі ретінде шығарылды. «Жұлдыздар жолы: Анимациялық серия» сериалының DVD форматындағы алғашқы шығарылымы жанкүйерлер жасаған туындылар арқылы болды. Ресми DVD шығарылымы 2006 жылдың 21 қарашасында АҚШ-та болды, ол телешоудың екі маусымындағы барлық эпизодтарды қамтитын жеке шығарылым болды, ал Blu-ray жеті күннен кейін шықты. Бұл эпизод 2021 жылдың 5 сәуірінде Startrek.com сайтында Бірінші байланыс күніне арналған іс-шараның бөлігі ретінде тегін көрсетілді, сонымен қатар бірнеше эпизодтар мен «Жұлдыздар жолы» актерлерімен дөңгелек үстел талқылаулары да ұйымдастырылды. 2016 жылы The Hollywood Reporter журналы «Бейкітсіз Вулкан» эпизодын барлық «Жұлдыздар жолы» эпизодтарының ішіндегі 74-ші үздік эпизод деп бағалады.