Мюнхен стадионының тарихы мен қалыптасуы

Кіріспе

Мюнхен қаласында, Германияда орналасқан стадион.

Олимпиада кезінде стадионда өтетін шараларға (ашылу және жабылу салтанаттарын қоса алғанда) 70 824 билет, сатылмаған билеттерді қоса алғанда, қолжетімді болды. Дегенмен, жеңіл атлетика жарыстары кезінде күн сайын орта есеппен 80 000-90 000 адам көрерменге келіп тұратын. Сондай-ақ, стадион көптеген ірі футбол матчтарын қабылдады, соның ішінде 1974 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалы мен УЕФА Еуро-1988 финалы. 5 000 қосымша уақытша трибуналардың орнатылуына байланысты 1974 жылғы футбол әлем чемпионатының финалына 75 200 көрермен қатысты. Стадион 1979, 1993 және 1997 жылдары Еуропа кубогының финалдарын да өткізді. Қазіргі кезде стадионның сыйымдылығы 63 118 отырғыш орынды құрайды. Стадионда конфигурациясына байланысты 77 337 көрерменге дейін сыйымдылығы бар түрлі концерттер де өткізілді. Бұл жобада алғаш рет кең көлемде қолданылған болат кабельдермен бекітілген акрил шынынан жасалған үлкен шатырлар пайдаланылды. Мақсаты – Альпі тауларының көкжиегін имитациялау және нацистік режим кезінде Берлинде өткен 1936 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қарсы тұру болды. Кең және мөлдір шатыр жаңа, демократиялық және оптимистік Батыс Германияны бейнелеу үшін жобаланды. Бұл идея ресми ұранда көрініс тапты: "Қуанышты ойындар" ("Die Heiteren Spiele").

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай Мюнхенде үлкен стадион салу туралы алғашқы ойлар пайда болды, себебі футбол танымал бола бастады. 1919 жылы Бавария штатының қарсылығына байланысты Обервезенфельдте стадион салу жобасы сәтсіз аяқталды. 1921 жылы «ФК Тевтония» клубы 12 000 орындыққа есептелген «Тевтонияплацты» ашты. Ашылғаннан кейінгі ай ішінде ойынға шамамен 20 000 көрермен келді, бұл ресми рұқсат етілген сыйымдылықтан екі есе көп еді. «ФК Бавария» 1923 жылдан 1925 жылға дейін «Тевтонияплацты» өз үй стадионы ретінде пайдаланды. 1911 жылдан бастап «TSV 1860» клубы Гизендегі Грюнвальдер Штрасседегі өз алаңында ойнады, ол 1926 жылы 40 000 көрерменге дейін кеңейтілгеннен кейін Мюнхендегі ең ірі стадионға айналды. Сыйымдылығы чемпионаттық деңгейдегі ойындарға жеткілікті болғанымен, «Teutoniaplatz» халықаралық матчтарда толып тасты: 1926 жылы Германия – Швейцария матчы ірі шараларда билеттерге деген сұраныс рұқсат етілген сыйымдылықтан әлдеқайда жоғары екенін көрсетті. 1928 жылы Дантештрасседе ашылған бокс алаңы үлкен стадионға қатысты үміттерді ақтамады. Осы себепті Веймар Республикасы кезінде Мюнхеннің шетінде, мысалы Обервезенфельдте үлкен стадион салу мәселесі талқыланды, бірақ нақты нәтижелерге қол жеткізілмеді. Нацистік Германияның алғашқы жылдарында НСДАП саясаткерлері Мюнхеннің батысында, Мюнхен Рием әуежайының жанында 60 000-80 000 көрерменге арналған стадион салуды жоспарлады, бұл Берлиндегі Рейхспортфельдке ұқсас болуы керек еді. Алайда әуежай басқармасы қарсылық көрсетті, ал Мюнхен қалалық құрылыс басқармасы оны мақсат ретінде белгілемеді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда жоспарлар толығымен тоқтатылды. 1958 жылы Бавария штаты үлкен стадион салу туралы әңгімені қайта көтерді. «ФК Бавария» және «TSV 1860» клубтары сыйымдылық толыққандай пайдаланылмауы мүмкін деген қорқынышпен жобаға қарсылық танытты. 1965 жылғы жоспарлау кезінде стадионда 100 000 көрерменге дейін сыйымды болуы көзделген, бірақ кейін оны қайта пайдалану мақсатында сыйымдылығы азайтылды. Жобалар жалпы тұжырымдамаға енгізілді, оған көп мақсатты арена және үлкен бетон алаңға арналған бассейн қосылды. Бетон плиталардың астында инженерлік желілер мен тұрақтар салынуы жоспарланған. 1:1000 масштабты модель жасалғанда, қызметкер Кордель Верзе үш ғимараттың үстіне шатыр төбесін салу идеясын ұсынды. Ол Фрей Оттоның Монреальдегі Дүниежүзілік көрмедегі шатыр төбесінің құрылысы туралы газеттен оқыған. Бірінші күні Эдуардо Мортара, екінші күні Бруно Шпенглер жеңіске жетті. Бұл шара 2012 жылы қайталанды, бірақ стадион 2013 жылы оны ұпай жинауға айналдыру мүмкін емес екенін көрсеткен соң жарыстан шықты. 2012 жылдың 17 мамырында стадионда 2012 жылғы УЕФА Әйелдер Чемпиондар лигасының финалы өтті, онда «Олимпик Лион» екінші рет жеңіс одісін тойлады. Бұл матчқа келген көрермендер саны УЕФА Әйелдер Чемпиондар лигасының финалында рекордтық көрсеткішті құрады. 2012 жылдың 19 мамырында Мюнхендегі «Альянц Аренада» өткен 2012 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалын көру үшін стадионға көптеген жанкүйер жиналды. 2020 жылдың тамызында үшінші лигаға жол пускен «Түркгуджи Мюнхен» клубы өз алаңындағы бірнеше матчты осы стадионда өткізетіні хабарланды. 2020 жылдың 10 қазанында, сегіз жылдан астам үзілістен кейін, «Олимпиа стадионы» «Түркгуджи Мюнхен» және «СВ Вэхен Висбаден» командалары арасындағы кәсіби футбол матчына төсегін жайды. 2022 жылғы Еуропа жеңіл атлетика чемпионаты осы стадионда өтті.

Shortly after World War I, there were first considerations to build a large stadium in Munich, as football gained popularity. A stadium construction on Oberwiesenfeld failed in 1919, due to an objection by the Bavarian state. In 1921, the Teutoniaplatz was opened by the club FC Teutonia, with a capacity of 12,000. In the month after the opening, about 20,000 guests came to a game, which was almost twice the officially allowed capacity. The FC Bayern used the Teutoniaplatz for his home games from 1923 to 1925. Starting in 1911, the TSV 1860 played on the club's own field at the Grünwalder Straße in Giesing, which became the largest stadium in Munich after it was expanded to a capacity of 40,000 spectators in 1926. Although the capacity was sufficient for championship operation, the Teutoniaplatz was filled to its limits in international matches: the game Germany against Switzerland in 1926 showed that the demand for tickets in major events was a much higher than the allowed capacity. The 1928 opened fight course on the Dantestraße did not meet the expectations of a large stadium. For this reason, the construction of a large stadium on the outskirts of Munich, for example on Oberwiesenfeld, was discussed during the Weimar Republic, but did not yield any particular results. In the early Nazi Germany, local politicians of the NSDAP planned the construction of a stadium west of Munich Riem Airport with a capacity of 60,000 to 80,000, mirroring the Reichssportfeld in Berlin. However, the airport administration resisted and the Generalbaurat of Munich did not set it as a target. With the outbreak of World War II, the plans were finally rejected. In 1958, the Bavarian party revived the talks of a large stadium. Both FC Bayern and the TSV 1860 resisted the project, fearing that the capacity would not be exhausted anyway. In the planning of 1965, the stadium was planned to hold around 100,000 spectators, although later the capacity was reduced for the purpose of reusability. The plans were integrated into an overall concept, with the addition of a multi purpose arena and a swimming pool on a large, concrete surface. Under the concrete slabs, supply systems and parking lots were to be built. When a model was built at a scale of 1: 1000, the employee Cordel Wehrse came up with the idea of laying a tent roof construction over the three buildings. He had become aware of Frei Otto's tent roof construction at the World Fair in Montreal through a newspaper article. Edoardo Mortara won the first day, and Bruno Spengler the second. The event was repeated in 2012, but the stadium withdrew in 2013 because it proved impossible to turn it into a points scoring event. On 17 May 2012, the ground played host to the 2012 UEFA Women's Champions League Final in which Olympique Lyonnais won their second consecutive trophy. The attendance of that game was a record for a UEFA Women's Champions League Final. On 19 May 2012 it hosted the "Public Viewing" of the 2012 UEFA Champions League Final which took place at Allianz Arena in Munich. In August 2020, it was announced that Türkgücü München who have been promoted into third division will be playing a couple of their home matches on the ground. On 10 October 2020, after more than eight years, Olympiastadion was due to host a professional football match of Türkgücü München against SV Wehen Wiesbaden. The 2022 European Athletics Championships took place at the stadium.

Басқа қолданыстар

Стадион 1972 жылы Монти Пайтонның Ұшқыш циркінің скетчіне алаң болды, «Философтардың футбол матчы», онда грек философтары неміс философтарымен (плюс Франц Беккенбауэр) ойнады, ал гректер Сократтың соңғы минуттағы голымен ойынды жеңіп алды. Дегенмен, скетч Грунвальдер стадионында түсірілді. 1975 жылы түсірілген «Ролербол» фильмінің бір бөлігі стадионды қоршаған (сол кездегі) футуристикалық жерде түсірілді. Олимпиадалық стадион 1989 жылғы Әлемдік финалды 2 қыркүйекте өткізген кезде мотоциклдермен жылдамдық жарысын қабылдады. Даниялық Ханс Нильсен өзінің бес жүрісінен 15 ұпайдың максималды көрсеткішін жинап, үшінші әлем чемпионатын жеңіп алды. Англиялық Саймон Вигг өзінің отандасы Джереми Донкастерді жеңіп, екінші орынға ие болды, екеуі де бес жүрістен кейін 12 ұпайдан жинады. Даниялық үш дүркін чемпион Эрик Гундерсен 11 ұпаймен төртінші орынды иеленді. Гундерсен, бұрынғы әлем чемпионы, Әлемдік финалдың 9-шы кезеңінде көш бастап тұрғанда оның мотоциклінің қозғалтқышы бұзылып, екінші орынға ие бола алмады. 1993 жылдың маусымында Мюнхенге келген американдық Guns N' Roses рок тобы «Estranged» бейнеклипінің бір бөлігін осы жерде түсірді. 2021 жылы стадион бельгиялық «De Mol» реалити-шоуының тоғызыншы маусымының төртінші эпизодында футболға арналған тапсырма үшін пайдаланылды. Стадион американдық футболға да қолданылады.