Мәскеудегі "Лужники" стадионы

Кіріспе

Мәскеуде, Ресейдегі стадион

Лужники Олимпиадалық кешенінің Ұлы спорт аренасы, көбінесе Лужники стадионы деп аталады, Ресейдің ұлттық стадионы және оның астанасы Мәскеуде орналасқан. 81 000 орындық сыйымдылығымен ол Ресейдегі ең ірі футбол стадионы және Еуропадағы тоғызыншы ірі стадион. Стадион Лужники Олимпиадалық кешенінің бөлігі болып табылады және Мәскеу қаласының Орталық әкімшілік округіндегі Хамовники ауданында орналасқан. Лужники атауы стадион салынған Мәскеу өзенінің иілісіндегі су тасқыны жайлауларынан шыққан, шамамен "Жайлаулар" деп аударылады. Стадион Мәскеу қаласы, Лужники көшесі, 24 мекенжайында орналасқан. Лужники 1980 жылғы Олимпиада ойындарының басты стадионы болды, онда ашылу және жабылу салтанаттары, сондай-ақ футбол турнирінің финалы сияқты бірқатар жарыстар өтті. УЕФА санат 4 стадионы Лужникиде 1999 жылы УЕФА кубогының және 2008 жылы УЕФА Чемпиондар лигасының финалдары өткізілді. Стадионда сонымен қатар Жазғы Универсиада, Жақсылық ойындары және жеңіл атлетикадан әлем чемпионаттары сияқты іс-шаралар ұйымдастырылды. Бұл 2018 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының басты стадионы болды және ашылу матчы мен финалды қоса алғанда, турнирдің 7 матчын қабылдады. Бұрынғыда, бұл алаң ұзақ жылдар бойы футболдық қарсыластар «Спартак» және ЦСКА командаларының үй стадионы ретінде пайдаланылды. Қазіргі уақытта ол Ресей ұлттық футбол құрамасының кейбір матчтарына, сондай-ақ түрлі спорттық іс-шаралар мен концерттерге қолданылады. Лужники стадионы қазіргі таңда «Торпедо» футбол клубының уақытша үй стадионы болып табылады.

Орналасқан жері

Стадион Мәскеу қаласының Орталық әкімшілік округінің Хамовники ауданында, қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. "Лужники" атауы стадион салынған Мәскеу өзенінің иілісіндегі су тасқынына толы жазықтардан шыққан, шамамен "Жазықтар" деп аударылады. Қала орталығына жақын, мүмкіндігінше көгалды аймақта, елорданың көлік желісіне қиындықсыз сәйкес келетін үлкен жер учаскесін табу қажет болды. Архитекторлардың бірінің айтуынша: "1954 жылғы көктемнің бір күні, күн ашық болғанда, біз, Орталық стадионды жобалауға бекітілген архитекторлар мен инженерлер тобы Ленин тауына [Советтік кезеңнен кейін бұрынғы атауы – Қаңғыбас тауы] көтерілдік. Өзенге жақындығы, таза ауаның жасыл кеңістігі – осы фактор ғана болашақ спорт қаласының орнын таңдауға ықпал етті. Сонымен қатар, Лужники қала орталығына салыстырмалы түрде жақын және елорданың барлық бөліктеріне қатынайтын негізгі көлік жүйелеріне қолайлы қол жеткізеді".

Ойын алаңы

Бұл 2002 жылы ФИФА мақұлдаған FieldTurf алаңын орнатып, жасанды алаңды қолданған еуропалық ірі футбол стадиондарының бірі болды. Дегенмен, 2008 жылғы УЕФА Чемпиондар Лигасы финалына уақытша табиғи шөп алаңы орнатылды. «Челси» мен «Манчестер Юнайтед» арасындағы матч Ресейде өткен тұңғыш УЕФА Чемпиондар Лигасы финалы еді. Ойын күні УЕФА «Лужники» стадионына элиталық мәртебе берді. 2016 жылдың тамызында 95 пайыз табиғи шөптен және пластик қоспасынан тұратын тұрақты гибридтік газон орнатылды.

Бастапқы өмірі

1954 жылғы 23 желтоқсанда КСРО Үкіметі Мәскеудегі Лужники ауданында стадион салу туралы қаулы қабылдады. Кеңес Үкіметінің бұл шешімі халықаралық жағдайға жауап ретінде қабылданды. 1950 жылдардың басында Кеңес спортшылары Екінші дүниежүзілік соғыстан (Ұлы Отан соғысы) кейін алғаш рет әлемдік аренаға шықты, Олимпиада ойындарына қатысты. 1952 жылы Хельсинкиде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Кеңес Одағы 71 медаль (оның ішінде 22 алтын) жеңіп алып, командалық есепте екінші орынға ие болды. Бұл үлкен жетістік болды, бірақ мемлекеттік саясатқа айналған Кеңес Одағының спортты дамытуы жаңа спорт кешенін салуды қажет етті. Жоспарланған кешен заманауи халықаралық стандарттарға сай болуы керек еді, сонымен қатар Олимпиада командасының жаттығу базасы және ірі отандық және халықаралық жарыстарды өткізуге арналған арена болып қызмет етуі тиіс еді. Стадион 1955-1956 жылдары Орталық Ленин стадионының Бас аренасы ретінде салынды. Жобалау жұмыстары 1955 жылдың қаңтар айында басталды және 90 күн ішінде сәулетшілер Александр Власов, Игорь Рожин, Николай Ульяс, Александр Хряков және инженерлер Всеволод Насонов, Николай Резников, Василий Поликарпов аяқтады. Құрылыс материалдары Ленинград пен Армения КСР-інен, көрермендер орындықтарына арналған электр және емен ағаштары Украина КСР-інен, жиһаз Рига мен Каунас қалаларынан, әйнек Минскінен, электр жабдықтары Мәскеу облысының Подольск қаласынан, ал шырша ағаштары Сібірдің Иркутск қаласынан жеткізілді. Бұл үшін бүкіл қираған ғимараттарды (соның ішінде қайта жаңартылатын Трица шіркеуін) бұзу қажет болды. Топырақ сулы болғандықтан, кешеннің негізінің барлық аумағы жарты метрге көтерілуі тиіс болды. 10 000 қазық жерге айдалды және 3 миллион текше метр топырақ қазылып алынды. Стадионның жалпы ауданы 160 гектарды құрайды. Стадионға орын беру үшін сегіз мың адам үйлерінен көшірілді. 18 ғасырдың сәулеттік ескерткіші Тихвин шіркеуі де көшірілді. Стадион 1956 жылғы 31 шілдеде ресми түрде ашылды, осы оқиғаға орай РСФСР және Қытай құрама командалары арасындағы достық футбол матчы өтті. 100 мың көрермен бұл шараны қарсы алды. Стадион бар болғаны 450 күнде салынды. Бұл Кеңес Одағының ұлттық стадионы болды, қазір Ресейдің ұлттық стадионы. 1960 жылы Брюссельдегі Expo 58 көрмесі үшін мүсінші Матвей Манизер жасаған 26 футтық Лениннің қола мүсіні стадионның басты кіреберісі алдындағы алаңға орнатылды. 1958 жылғы 10, 11 және 12 маусымда стадионда Кеңес Одағында алғашқы мотоцикл жарысы өтті. Алайда, стадион мұз үстіндегі жылдамдықпен жүгірумен танымал болды және 1966, 1967, 1975 және 1984 жылдары жеке мұз үстіндегі жылдамдықпен жүгіру әлем чемпионатының финалын қабылдады.

On 23 December 1954, the Government of the USSR adopted a resolution on the construction of a stadium in the Luzhniki area in Moscow. The decision of the Soviet Government was a response to a specific current international situation: By the early 1950s, Soviet athletes took to the world stage for the first time after World War II (rus. the Great Patriotic War), participating in the Olympic Games. The 1952 Summer Olympics in Helsinki brought the Soviet team 71 medals (of which 22 gold) and second place in the unofficial team standings. It was a success, but the increased athletic development of the Soviet Union, which was a matter of state policy, required the construction of a new sports complex. The proposed complex was to meet all modern international standards and at the same time serve as a training base for the Olympic team and arena for large domestic and international competitions. The stadium was built in 1955–56 as the Grand Arena of the Central Lenin Stadium. The design began in January 1955 and was completed in 90 days by the architects Alexander Vlasov, Igor Rozhin, Nikolai Ullas, Alexander Khryakov and engineers Vsevolod Nasonov, Nikolai Reznikov, Vasily Polikarpov. Building materials came from Leningrad and the Armenian SSR, electrical and oak beams for the spectator benches from the Ukrainian SSR, furniture from Riga and Kaunas, glass was brought from Minsk, electrical equipment from Podolsk in Moscow Oblast, and larch lumber from Irkutsk in Siberia. It was necessary to demolish a whole area of dilapidated buildings (including the Trinity Church, which is supposed to be restored). Because the soil was heavily waterlogged, almost the entire area of the foundations of the complex had to be raised half a meter. 10,000 piles were hammered into the ground and dredgers reclaimed about 3 million cubic metres of soil. The total area of the stadium occupies 160 hectares. Eight thousand people moved home to make place for the stadium. The Church Tikhvin, an architectural monument of the 18th century was moved, too. The stadium was officially opened on 31 July 1956, with a friendly football match between the RSFSR and China. 100 thousand spectators welcomed the event. The stadium was built in just 450 days. It was the national stadium of the Soviet Union, and is now the national stadium of Russia. In 1960 a 26 foot bronze statue of Lenin by sculptor Matvei Manizer, which was created for Expo 58 in Brussel, was placed on the square in front of the main stadium entrance. On 10, 11 and 12 June 1958, the first motorcycle speedway races to be held in the Soviet Union were conducted at the stadium. However, the stadium became better known for hosting ice speedway and it held the final of the Individual Ice Speedway World Championship in 1966, 1967, 1975 and 1984.

1980 жылғы жазғы Олимпиада ойындары

1976-1979 жылдары спорт кешені алғаш рет жөнделді. Стадион 1980 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының негізгі аренасы болды, сол кезде көрермендер сыйымдылығы 103 000 адамды құрады. Осы стадионда ашылу және жабылу рәсімдері, жеңіл атлетика, футбол финалы және жеке секірудің Гран-приі өтті. КОКП Орталық Комитетінің Бас хатшысы және КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының төрағасы Леонид Брежнев XXII жазғы Олимпиада ойындарын ашық деп жариялады.

1982 жылғы Лужники апаты

1982 жылғы 20 қазанда «Спартак» Мәскеу және «Харлем» футбол клубтары арасындағы УЕФА кубогы матчы барысында қайғылы оқиға болды. Жұрттың тығын салдарынан 66 адам қаза тапты, бұл сол кездегі Ресейдегі ең ірі спорттық апат және кеңінен жасырылған оқиға болып саналды.

1990 және 2000 жылдар

1992 жылдың көктемінде мемлекеттік кәсіпорын, оның ішінде спорт кешені жекешелендіріліп, Лужники Олимпиадалық кешені деп аталды, ал сол жылдың маусым айына қарай Лениннің аты алынып тасталды. 1996 жылы ауқымды жөндеу жұмыстары жүргізілді, соның нәтижесінде трибуналардың үстіне шатырлар орнатылып, отыратын орындар жаңартылды, бұл орындықтардың сыйымдылығының азаюына әкелді. 1998 жылы стадион УЕФА-ның 5 жұлдызды еуропалық футбол стадиондары тізіміне енгізілді. Стадион 1999 жылы УЕФА Кубогының финалын қабылдады, онда «Парма» «Марсель» командасын жеңді. Лужники стадионы УЕФА-ның 2008 жылғы Чемпиондар лигасының финалын өткізуге таңдалды, онда 21 мамырда өткен алғашқы толық ағылшын Чемпиондар лигасының финалында «Манчестер Юнайтед» «Челсиді» жеңіп алды. Матч ешқандай оқиғасыз өтті және Мәскеудегі Ұлыбритания елшілігінің өкілі: «Ресей билігі жасаған қауіпсіздік және логистикалық шаралар жоғары деңгейде болды, сондай-ақ Ұлыбританиядан келген әріптестерімен ынтымақтастық та жақсы болды» деді. 2013 жылдың тамызында стадионда жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты өтті.

ФИФА әлем чемпионатына арналған жөндеу жұмыстары

2013 жылы жаңа стадион салу үшін бастапқы стадион бұзылды. Дегенмен, өздігінен тіреуші жабын сақталды. Оның архитектуралық құндылығы болғандықтан, қасбет қабырғасы да сақталды және кейіннен жаңа ғимаратқа қосылды. Жаңа стадионның құрылысы 2017 жылы аяқталды. Жөндеу жұмыстарының жалпы құны 24 миллиард рубльді құрады. 2018 жылғы ФИФА Әлем чемпионаты Ресейде өтті, ал Лужники стадионы ашылу матчы мен финалға қабылдау орны ретінде таңдалды, финал 2018 жылдың 15 шілдесінде өтті. 2018 жылғы Әлем чемпионаты үшін стадион 39 тексеру жолағы бар 6 бақылау бекетін және 427 көрермендер өтуіне арналған 7 жаяу жүргіншілер нүктесін ұйымдастырды. Шамамен 900 сканер, 3000 камера және монитор орнатылды. Мүмкіндігі шектеулі жанкүйерлерге арналған арнайы орындықтар көзделді. Стадионның сыйымдылығы 78 000 орыннан 81 000 орынға дейін артты, бұл алаң төңірегіндегі жеңіл атлетика жолының алынып тасталуының нәтижесінде болды. 2018 жылы ФИФА стадионды әлемдегі ең жақсы арена деп мойындады. Бұл стадион Римдегі «Стадио Олимпико», Лондондағы «Уэмбли» стадионының ескі нұсқасы, Берлиндегі «Олимпиаштадион» және Мюнхендегі «Олимпиаштадион» сияқты ФИФА Әлем чемпионатының финалын және УЕФА Еуропа лигасы/Чемпиондар лигасының финалын қабылдаған, сондай-ақ жазғы Олимпиада ойындарының негізгі стадионы болған жалғыз стадиондардың қатарына қосылды. 2024 жылы Сен-Денидегі «Стад де Франс» да осындай мәртебеге ие болады.

Концерт және басқа да іс-шаралар

1987 жылы – Кеңес-Үндістан достығы фестивалі. 12–13 тамыз 1989 жылы – Мәскеу музыка бейбітшілік фестивалі стадионда өтті. Бон Джови, Скорпионс, Оззи Осборн, Скид Роу, Мотли Крю, Синдерелла, Горки Парк сияқты топтар шараға қатысты. 1990 жылдың 24 маусымы – «Московский комсомолец» газетінің фестивалі аясында Виктор Цой мен «Кино» тобының соңғы концерті өтті. 29 маусым 1991 жылы – «Московский комсомолец» газетінің мерекесінде Олег Газманов концертке қатысты. Олимпиада отының стадионда соңғы рет жағылғаны сол кезде болды. 20 маусым 1992 жылы – Виктор Цойдың есіне арналған концерт өтті. ДДТ, Алиса, Наутилус Помпилиус, Джоанна Стингрей, Бригада С, Чайф, Калинов Мост және тағы да басқалар шараға қатысты. 1993 жылдың 15 қыркүйегі – Майкл Джексонның «Dangerous World Tour» аясындағы концерті өтті; бұл Джексонның Ресейдегі алғашқы өнер көрсетуі болды. 11 тамыз 1998 жылы – The Rolling Stones Ресейде алғаш рет стадионда өнер көрсетті. 28 ақпан 2003 жылы – Агата Кристи өзінің 15 жылдығына арналған концерт берді. 12 қыркүйек 2006 жылы – Мадонна Ресейге келді және әлемдік «Confessions Tour» аясында алғаш рет стадионда өнер көрсетті. 18 шілде 2007 жылы – Metallica «Sick of the Studio '07» турнесі аясында Ресейге алғаш келгеніне 16 жыл өткен соң алғаш рет стадионда концерт берді. 26 шілде 2008 жылы – «Москомспорт – 85 жыл» мерекесі өтті. Осы мерекеде U Piter, Chaif, Crematory және басқа топтар концерт берді. 25 тамыз 2010 жылы – U2 360° турнесі аясында U2 концерті өтті. 22 шілде 2012 жылы – The Red Hot Chili Peppers тобы Gogol Bordello-ның қолдауымен кешен сахнасында концерт берді. 2011–2013 жылдары – «Фактор А» музыкалық байқауы кешенде өтті. 31 мамыр 2014 жылы – жаңартуға жабылып тұрған стадион алдында Mashina Vremeni тобының 45 жылдығына арналған концерті өтті. 29 тамыз 2018 жылы – Imagine Dragons «Evolve World Tour» аясында стадионда өнер көрсетті. 29 шілде 2019 жылы – Rammstein «Rammstein Stadium Tour»-дың еуропалық бөлігінде өнер көрсетті.

1987 – Festival of Soviet Indian Friendship. 12–13 August 1989 – The Moscow Music Peace Festival was held at the stadium. Bands such as Bon Jovi, Scorpions, Ozzy Osbourne, Skid Row, Mötley Crüe, Cinderella, Gorky Park took part in the event. 24 June 1990 – As part of the festival of the newspaper Moskovsky Komsomolets, the last concert of Viktor Tsoi and Kino took place. 29 June 1991 – As part of the holiday of the newspaper Moskovsky Komsomolets, Oleg Gazmanov took part in the concert. It was the last time the Olympic flame was lit at the stadium. 20 June 1992 – A concert took place in memory of Viktor Tsoi. DDT, Alisa, Nautilus Pompilius, Joanna Stingray, Brigada S, Chaif, Kalinov Most, and others took part in the event. 15 September 1993 – A concert by Michael Jackson took place as part of the Dangerous World Tour; this was Jackson's first performance in Russia. 11 August 1998 – The Rolling Stones performed at the stadium for the first time in Russia. 28 February 2003 – Agata Kristi played a concert in honour of its 15th anniversary. 12 September 2006 – Madonna came to Russia and performed at the stadium for the first time, as part of her world Confessions Tour. 18 July 2007 – Metallica played a concert at the stadium for the first time, 16 years after the first arrival in Russia, as part of the Sick of the Studio '07 tour. 26 July 2008 – The holiday "MosKomSport – 85 years" was held. During it a concert took place, in which the bands U Piter, Chaif, Crematory, and others took part. 25 August 2010 – A U2 concert took place as part of the U2 360° Tour. 22 July 2012 – The Red Hot Chili Peppers with the support of Gogol Bordello gave a concert on the stage of the complex. 2011–2013 – A musical competition Factor A was held in the complex. 31 May 2014 – A concert of the Mashina Vremeni dedicated to the band's 45th anniversary was held in front of the stadium, which was closed for the renovation. 29 August 2018 – Imagine Dragons performed at the stadium as part of the Evolve World Tour. 29 July 2019 – Rammstein performed during the European half of the Rammstein Stadium Tour.

Ескерткіш оқиғалар

1957 жылы Лужники стадионы Швеция мен КСРО арасындағы хоккейден әлем чемпионатының финалына төрағалық етті. Бұл ойынға 55 000 көрермен жиналды және сол кезде жаңа әлемдік рекорд орнатылды. 1963 жылдың 23 мамырында Фидель Кастро КСРО-ға жасаған 38 күндік рекордтық сапары барысында Лужники стадионында тарихи сөз сөйледі. 1989 жылы New Japan Pro Wrestling жапондық кәсіпқой күресі ұйымдастырған шоу өтті. Лужники стадионы Ресейдің "Түнгі күзет" (Ночной дозор, Nochnoy Dozor) фильмінде де көрсетілген, онда электр станциясының жүктемесі артып, қуат өшіріледі. Стадионда матч өтіп жатқанда, жарықтар сөніп қалады. 2008 жылы "Манчестер Юнайтед" "Челсиді" 1:1 есебімен тең түскеннен кейін пенальтилер сериясында жеңіп, үшінші Еуропа кубогын иеленді. Бұл "Манчестер Юнайтедтің" финалдағы үшінші қатысуы, ал "Челсидің" бірінші қатысуы болды.

2018 жылғы ФИФА әлем чемпионаты

Лужники стадионы 2018 жылғы ФИФА әлем чемпионатының жеті ойынына төрағалық етті, оның ішінде ашылу және финалдық матчтар. Күні және уақытыКоманда No. 1НәтижесіКоманда No. 2ТопРаундыКөрермендер саны14 маусым 201818:00 5–0 А тобы (ашылу матчы) 78,01117 маусым 201818:00 0–1 F тобы20 маусым 201815:00 1–0 B тобы26 маусым 201817:00 0–0 C тобы1 шілде 201817:00 1–1 (3–4 пен.) 1/8 финал11 шілде 2018 21:00 2–1 Жартылай финал15 шілде 201818:00 4–2 Финал

Қауіпсіздік шаралары

Әлем чемпионаты барысында Лужники стадионында 39 тексеру жолағы бар алты кіру-шығу бақылау станциясы және жаяу келген жанкүйерлер үшін 427 кіреберіс бар жеті бақылау-өткізу пункті жұмыс істеді. Стадион аумағында 3000 бейнекамера және шамамен 900 сканер, монитор мен дабылдетегіш орнатылған.