Кіріспе

Ullevi, кейде Nya Ullevi (Жаңа Ullevi) деп аталады, Швецияның Гетеборг қаласында орналасқан көп мақсатты стадион. Ол 1958 жылғы ФИФА әлем чемпионаты үшін салынған, бірақ содан бері алты рет сырғанаудан әлем чемпионатын, 1995 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатын және 2006 жылғы жеңіл атлетикадан Еуропа чемпионатын қабылдады. Сондай-ақ, 1983 және 1990 жылдары УЕФА Кубок иегерлері кубогының финалы, УЕФА Еуро-1992 финалы, 2004 жылы УЕФА Кубогының финалы өтті. Әрі жыл сайын қатысушылар саны бойынша әлемдегі ең ірі футбол турнирі – Готия кубогының ашылу салтанаты осында ұйымдастырылады. IFK Гётеборг 1982 және 1987 жылдары стадионда екі УЕФА кубогының финалына қатысты, бірақ бұл матчтар «үйдегі ойын» ретінде, екі ойыннан тұратын финалда өткен болатын. Стадион футбол, хоккей, бокс, жарыстар, жеңіл атлетика және концерттер сияқты бірнеше іс-шараларды қабылдады. Стадион – Солтүстік елдердегі ең ірі стадиондардың бірі, 43 000 орынға және концерттер үшін 75 000 адамға дейін сыйымды.

Спорт

1958 жылы Швецияда өткен ФИФА әлем чемпионаты үшін стадион ашылды. Ол D тобындағы төрт матчты, соның ішінде плей-офф ойынын қабылдады. Сонымен қатар, стадионда ширек финал, жартылай финал және үшінші орын үшін матч өтті. Футболдан стадионның рекордтық көрермендер саны – 52 194 адам, бұл 1959 жылғы 3 маусымда «Ёргрите IS» пен «IFK Гётеборг» командаларының ойынында тіркелді. Стадион 1983 жылғы Еуропа кубогының жеңімпаздары кубогының финалына төсегін берді, онда Шотландияның «Абердин» клубы қосымша уақытта испандық «Реал Мадридті» 2:1 есебімен жеңді. 1987 жылғы УЕФА кубогының финалының бірінші ойыны да «IFK Гётеборг» және Шотландияның «Данди Юнайтед» командалары арасында осы стадионда өтті. Ойынның жеңісіне Стефан Петтерссон соққан гол себеп болды. Шведтер екінші ойында «Дандидің» «Таннадис Паркінде» 1:1 есебімен тең түсіп, тарихында екінші рет кубокты жеңіп алды. Бұл аренада шведтік «Volvo» автокөлік компаниясы ұйымдастырған Еуропа құрлығындағы Ұлттық футбол лигасы командалары арасындағы алғашқы матч та өтті. 1988 жылғы 14 тамыздағы маусым алдындағы ойында «Миннесота Викингс» «Чикаго Беарс» командасын 28:21 есебімен жеңді. 1990 жылғы Еуропа кубогының жеңімпаздары кубогының финалы да осы стадионда өтті. Бұл матчта италиялық «Сампдория» қосымша уақытта бельгиялық «Андерлехтті» 2:0 есебімен ұтты. «Улеви» 1992 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатында B тобының үш матчын, жартылай финалды және 26 маусымдағы финалды қабылдады, онда Дания Германияға қарсы жеңіс одіс. 2004 жылғы УЕФА кубогының финалы да сол жылдың 19 мамырында осы стадионда өтті. Испанияның «Валенсия» клубы француздық «Марсельді» 2:0 есебімен жеңді. Жыл сайын стадионда «Världsungdomsspelen» (Дүниежүзүлік жастар ойындары) жеңіл атлетика жарысы өтеді, бұл ірі шараға жыл сайын шамамен 3000 спортшы қатысады.

Музыка

1985 жылы 8 маусымда Брюс Спрингстиннің концерті кезінде ондаған мыңдаған көрерменнің ырғақты қозғалысы және стадион салынған сазды топырақтан Улеви құлап қалуға жақындады. Концерт сондай-ақ шамамен 3 миллион фунт стерлинг сомасында зиян келтірді, ал Дэвид Боуидің 1987 жылғы маусым айындағы Glass Spider Tour концерті құрылыстың қауіпсіздігіне байланысты қорқыныштан Улевиден Эриксбергке көшірілді. Осыдан кейін стадионды тіреп тұрған бетон тіреулер тасқа дейін ұзартылды. Спрингстин 2003, 2008, 2012, 2016 және 2023 жылдардағы кезеңдік турнелерінде стадионда өнер көрсетті. Билеттер сатылымға шығарылғанда, алғашқы сағатта 15 000-ға жуық билет сатылды. Сара Арен режиссерлік еткен, концерт дайындықтарының арнайы жағдайларын көрсететін деректі фильм 2022 жылдың 30 желтоқсанында SVT2 арнасында "Laleh – välkommen hem" деген атаумен көрсетілді. Ол 2023 жылдың 26 тамызында ұлттық жазғы тур аясында Улевиде екінші концерт өткізуге жоспарлап отыр.

Инновациялар

2007 жылдың наурыз айында Ullevi стадионы Швециядағы сол кездегі ең ірі күн электр станцияларының біріне айналған, люкс-бокс секциясының шатырына орналасқан 600 м² фотоэлектрлік панельдерді орнатты. Ең жоғары қуаты 86,4 кВт және күтілетін өнім шаралар кезінде қолданылатын жасанды жарықтандырудың барлық қуатын, тіпті артығымен жабуға арналған.

Жылдамдық жолы

Улеви мотоциклдік жылдамдықтың жарыстарын және кемінде сегіз рет Speedway әлем чемпионатын қабылдаған. Бұл көрсеткіш бойынша ол тек Англияның Лондонындағы ескі Уэмбли стадионынан ғана артта қалады, ол әлем чемпионатының финалын рекордтық 26 рет өткізген. Трасса – жеңіл атлетика трассасының үстіне салынған топырақ жабын, ресми ұзындығы бар және 69,4 секундтық (4 айналым, клатчтан старт) трасса рекордын ұстап тұр. Улевиде өткен алғашқы әлем чемпионатының финалы 1960 жылы Speedway World Team Cup жарысы болды. Әлем чемпионы Ове Фундин және оның командаластары Олле Нигрен, Руне Сёрмандер және Бьёрн Кнутсон жетекшілігімен Швеция Англия, Чехословакия және Польшаны жеңіп алды. Әлем командалық кубогы жарысы 1986 жылғы үш кезеңдік финалдың бірінші турында стадионда өткенге дейін Улеви 26 жыл күтуге мәжбүр болды. Улевиде өткен алғашқы жеке әлем чемпионатының финалы 1964 жылы өтті, онда Жаңа Зеландияның Барри Бриггс 15 ұпаймен жеңіске жетті. Улевиде әлем чемпионатының финалына ең көп көрермен 1974 жылы келді, сол кезде 38 390 адам Швецияның өкілі Андерс Мичанек өзінің жалғыз әлем чемпионатын жеңіп, 15 ұпаймен ең жоғары көрсеткішті көрсетті. Улевиде әлем чемпионатының жеңімпаздарының ешқайсысы бес жарыста бір ұпайдан көп ұпай жоғалтпады, ал жеті әлем финалының бесеуі 15 ұпаймен жеңіске жетті. Стадион жеке әлем чемпионатының іріктеу кезеңдерін де қабылдады, соның ішінде 1975 жылы Жаңа Зеландияның легендасы Иван Маугер жеңіп алған Intercontinental Final жарысын. 1995 жылы әлем чемпионатының форматы бір жарыстан Speedway Grand Prix (SGP) сериясына өзгертілгеннен кейін, Улеви 2002, 2003, 2004 (Скандинавия Гран-при), 2008, 2009, 2010 және 2011 (Швеция Гран-при) кезеңдерін қабылдады. Улеви 1983 жылы жалғыз жұптық әлем чемпионатының финалын өткізді, онда Питер Коллинз және Кенни Картер Англияның 6-шы жұптық жүлдесін жеңіп алды.

Ең көп қатысқан концерттер

# Іс-шараға қатысу күні 1 Хокан Хеллстрём 70,144 форматы=dmy 2 Хокан Хеллстрём 70,091 форматы=dmy 3 Хокан Хеллстрём 69,349 форматы=dmy 4 Эд Ширан +–=÷x Тур 67,383 форматы=dmy 5 Брюс Спрингстин Wrecking Ball Tour 66,561 форматы=dmy 6 Coldplay A Head Full of Dreams Tour 66,249 форматы=dmy 7 Брюс Спрингстин Wrecking Ball Tour 66,018 форматы=dmy 8 Coldplay A Head Full of Dreams Tour 65,427 форматы=dmy 9 Хокан Хеллстрём Rullande Åska 65,000 форматы=dmy 10 Брюс Спрингстин The River Tour 2016 64,959 форматы=dmy 11 Брюс Спрингстин Born in the U.S.A. Tour 64,312 форматы=dmy 12 Guns N' Roses Not in This Lifetime Tour 64,289 форматы=dmy 13 Хокан Хеллстрём Rullande Åska 63,788 форматы=dmy 14 Эд Ширан ÷ Tour 63,500 форматы=dmy 15 Эд Ширан ÷ Tour 63,500 форматы=dmy 16 Metallica WorldWired Tour 63,348 форматы=dmy 17 Metallica 2015 European Tour 63,000 форматы=dmy 18 Брюс Спрингстин The River Tour 2016 62,701 форматы=dmy 19 Брюс Спрингстин The River Tour 2016 62,676 форматы=dmy 20 Эд Ширан +–=÷x Tour 62,631 форматы=dmy 21 Брюс Спрингстин Born in the U.S.A. Tour 62,544 форматы=dmy 22 Iron Maiden Legacy of the Beast World Tour 61,867 форматы=dmy 23 Робби Уильямс Take the Crown Stadium Tour 61,449 форматы=dmy 24 Дэвид Боуи Serious Moonlight Tour 61,206 форматы=dmy 25 U2 U2 360° Tour 60,099 форматы=dmy 26 Мадонна Sticky & Sweet Tour 59,600 форматы=dmy

Орналасу және тасымалдау

Ульеви Гетеборг қаласының орталық бөлігінің шығыс шетінде орналасқан және Evenemangsstråket іс-шаралар ауданының маңызды бөліктерінің бірі болып табылады. Жақын жерде Scandinavium, Liseberg, Universeum, Әлемдік мәдениет мұражайы және Bergakungen орналасқан. Қоғамдық көлікпен жету оңай. Стадионның атымен аталған екі трамвай аялдамасы бар: Ульеви Норра (Солтүстік) және Ульеви Содра (Оңтүстік). Екі аялдама да 6 (сары) және 8 (күлгілт) бағыттарына қызмет көрсетеді. Ульеви Содра сонымен қатар 2 (сары) және 13 (бежевый) бағыттарына, ал Ульеви Норра сонымен қатар 1 (ақ) және 3 (көк) бағыттарына қызмет көрсетеді. Ульевиден шамамен 700 метр батысқа қарай Гетеборг орталық вокзалы мен Нильс Эрикссон терминалы орналасқан. Ульевиден 900 метр оңтүстікке қарай Корсвэген орналасқан – он бестен астам автобус бағыты мен бірнеше трамвай бағыттарына қызмет көрсететін ірі қоғамдық көлік торабы, сондай-ақ Гетеборг қалалық теміржолының Liseberg станциясы. Стадионның ішіндегі алаңның астында 650 орындық тұрақ бар. Бұдан өзге, келушілер 18 жақын маңдағы тұрақ алаңдары мен гараждарға (барлығы 7000 орын) іс-шаралар ауданының тұрақ басқару және ақпарат жүйесі арқылы бағытталатын болады. Жүйеде жалпы 130 цифрлық табель орналасқан, олар магистральдарда қай шығуды пайдалану керектігі туралы және қала көшелерінде бағыттар мен бос тұрақ орындарының саны туралы толық ақпаратты көрсетеді.