Кіріспе

Гавайидің бас прокуроры – Гавайи штатының бас заң кеңесшісі және бас құқық қорғау органының басшысы. Қазіргі АҚШ штаты ретінде, бас прокурор штаттық сенаттың мақұлдауымен сайланған губернатор тағайындайды және штаттық үкіметтің әртүрлі департаменттері мен агенттіктерге заңдық кеңес беруге жауапты мемлекеттік департаментті басқарады. Бас прокурор штаттық заңнамаға сәйкес қылмыстарды қудалауға жауапты. Бас прокурорды тек штаттық сенаттың шешімімен ғана қызметтен алуға болады. Сирек жағдайларда, губернатор мен вице-губернатор штаттан ұзақ мерзімге кеткен кезде бас прокурор губернатордың міндетін уақытша атқаруы мүмкін. Бұл лауазым Гавайи аралдарының тарихында әртүрлі нысандарда болған. Ол Камехамеха III-тің бұйрығымен құрылған және Гавайи Корольдігінің барлық кезекті монархтарының әкімшілігінің бір бөлігі болды. Лилиуокалани мен монархия құлатылғаннан кейін, лауазым уақытша үкіметте сақталды, содан кейін Гавайи Республикасының әкімшілігіне қосылды. Американдық үкіметтің атқарушы тармағының тұрақты бөлігі ретінде, бас прокурор лауазымы Гавайидің негізгі заңының 80-бабына сәйкес Гавайи территориясының құрамында болды және 1959 жылы штат мәртебесіне қол жеткізгеннен кейін тағайындалатын лауазымға айналды. Лауазым партиялық емес болғанымен, территориялық кезеңде бас прокурор лауазымына әдетте АҚШ президентінің, территориялық губернаторды тағайындаған саяси партиясынан адамдар тағайындалған. Сол сияқты, штат мәртебесіне ие болғаннан кейін бас прокурор лауазымына әдетте қазіргі губернатордың саяси партиясынан адамдар тағайындалады, осы уақытқа дейін республикалық немесе демократиялық партиядан. Қазіргі бас прокурор – Энн Э. Лопес, оны губернатор Джош Грин тағайындады. Гавайи Сенаты Лопестің кандидатурасын 2022 жылдың 5 желтоқсанында бекітті.

Агенттіктер

Бас прокурор 180 адвокаттан және 500 кәсіби және көмекші қызметкерден тұратын департаментке жетекшілік етеді. Департамент түрлі қоғамдық қызметтерді қадағалайды. Оларға Гавайи қылмыстық әділет деректер орталығын басқару, жоғалған балалар орталығын басқару, балаларға жәрдемдесу агенттігі, Гавайи балаларға қарсы интернет қылмыстары жөніндегі топ, Гавайи интернет және технологиялық қылмыстар бөлімі, балаларға жәрдемдесу тыңдау кеңсесі, темекіні бақылау бөлімі және тағы да басқалары кіреді. Гавайи Қайта жаңартылған заңдардың 846E тарауына сәйкес, Қылмыстық әділет деректер орталығы штаттағы жыныстық қылмыскерлердің тізімін ұстап тұрады. Сондай-ақ, агенттік штат бойынша қылмыстық тарих туралы ақпараттық жүйе және автоматтандырылған саусақ іздерін анықтау жүйесі арқылы қылмыстық тарих туралы басқа да ақпаратты ұсынады.

Шығу тегі

Джон Рикорд Гавайидің бірінші бас прокуроры болды. Ол 1844 жылғы 27 ақпанда "Колумбия" кемесімен Патшалыққа келді. Ол аралдардағы батыс елдерінде білім алған алғашқы заңгер еді. Алдыңғы жылы Ричард Чарльтонның жер дауы Паулет оқиғасы деп аталатын британдықтардың аралды басып алуына себеп болды. Осыған байланысты "Ladd & Co." ісі ұзаққа созылған төрелікке дейін жетті. Бұл істер оның аралдардағы барлық уақытын жұмсады. Бірнеше апта ішінде ол Камехамеха III-ге адалдық серт берді және 1844 жылғы 9 наурызда бірінші бас прокурор болып тағайындалды. 1845 жылғы шілдеде ол Жеке кеңеске қосылды. 1845 жылғы 29 қазанда ол ұсынған заң арқылы үкіметтің атқарушы билігі ресми түрде құрылды. 1847 жылғы 17 мамырда ол барлық лауазымдарынан қалып, 12 маусымда адалдық сертінен босатылды, осылайша ол АҚШ азаматтығын қайта иелене алды. Бас прокурор лауазымы 1860 жылдарға дейін тоқтатылды. Оның сот жүйесін ұйымдастыру жұмысын аралдарға келген екінші білікті адвокат Уильям Литтл Ли жалғастырды.

Жаңғыру

1862 жылы 26 тамызда Камехамеха IV лауазымды қайта орнатты және Чарльз Кофин Харристі Бас прокурорлыққа тағайындады.

Даулар

Кейінгі заманғы дау 1998 жылы штаттық сенаттың танымал, қазіргі қызмет атқарып жүрген Бас прокурор Марджери Бронстерді бекіте алмауымен байланысты болды. Оның сыбайлас жемқорлықпен күресу үшін Камехамеха мектептері/Епископтық қорды реформалауға жасаған әрекеттеріне жауап ретінде, оның қоршылары түрлі ықпалды заң шығарушылардың достары болғандықтан, көптеген Гавайи тұрғындары Бас прокурорды сайлау құқығын талап етті. Конституцияға түзету енгізуге бірнеше әрекет жасалды, бірақ олардың бәрі сәтсіз аяқталды.

Гавай Корольдігі

Аты Жұмыс істеген мерзімі басталуы Жұмыс істеген мерзімі аяқталуы Үкімдарлар Джон Рикорд 1844 жылдың 9 наурызы 1847 жылдың 17 мамыры Камехамеха III Чарльз Коффин Харрис 1862 жылдың 26 тамызы 1865 жылдың 21 желтоқсаны Камехамеха IV Чарльз Коффин Харрис 1866 жылдың 26 наурызы 1866 жылдың 12 қыркүйегі Камехамеха V Стивен Генри Филлипс 1866 жылдың 12 қыркүйегі 1873 жылдың 10 қаңтары Камехамеха V Альберт Фрэнсис Джадд 1873 жылдың 13 қаңтары 1874 жылдың 19 ақпаны Луналило Альфред С. Хартвелл 1874 жылдың 18 ақпаны 1874 жылдың 28 мамыры Калакауа Ричард Х. Стэнли 1874 жылдың 28 мамыры 1875 жылдың 5 қарашасы Калакауа Джон Смит Уолкер 1875 жылдың 5 қарашасы 1876 жылдың 15 ақпаны Калакауа Уильям Ричардс Касл 1876 жылдың 15 ақпаны 1876 жылдың 5 желтоқсаны Калакауа Альфред С. Хартвелл 1876 жылдың 5 желтоқсаны 1878 жылдың 3 шілдесі Калакауа Эдвард Престон 1878 жылдың 13 шілдесі 1880 жылдың 14 тамызы Калакауа В. Клод Джонс 1880 жылдың 14 тамызы 1880 жылдың 27 қыркүйегі Калакауа Джон Смит Уолкер 1880 жылдың 27 қыркүйегі 1880 жылдың 29 қарашасы Калакауа Уильям Невинс Армстронг 1880 жылдың 29 қарашасы 1881 жылдың 17 қаңтары Калакауа Генри А. П. Картер 1881 жылдың 17 қаңтары 1881 жылдың 5 қарашасы Калакауа Уильям Невинс Армстронг 1881 жылдың 5 қарашасы 1882 жылдың 19 мамыры Калакауа Эдвард Престон 1882 жылдың 19 мамыры 1883 жылдың 14 мамыры Калакауа Уолтер М. Гибсон 1883 жылдың 14 мамыры 1883 жылдың 14 желтоқсаны Калакауа Пол Нойманн 1883 жылдың 14 желтоқсаны 1886 жылдың 30 маусымы Калакауа Уолтер М. Гибсон 1884 жылдың 18 қыркүйегі; 1885 жылдың 3 тамызы 1884 жылдың 18 қыркүйегі; 1885 жылдың 3 тамызы Калакауа Джон Т. Дэр 1886 жылдың 1 шілдесі 1886 жылдың 13 қазаны Калакауа Джон Лот Каулукоу 1886 жылдың 13 қазаны 1886 жылдың 23 қазаны Калакауа Лютер Ахоло 1886 жылдың 23 қазаны 1886 жылдың 14 қарашасы Калакауа Антоне Роза 1886 жылдың 15 қарашасы 1887 жылдың 28 маусымы Калакауа Кларенс В. Эшфорд 1887 жылдың 1 шілдесі 1890 жылдың 14 мамыры Калакауа Лоррин А. Терстон 1889 жылдың 22 қарашасы 1889 жылдың 22 қарашасы Калакауа Артур П. Петерсон 1890 жылдың 17 маусымы 1891 жылдың 25 ақпаны Калакауа Уильям А. Уитинг 1891 жылдың 25 ақпаны 1892 жылдың 27 шілдесі Лилиуокалани Германн А. Видеманн 1892 жылдың 27 шілдесі 1892 жылдың 29 тамызы Лилиуокалани Пол Нойманн 1892 жылдың 29 тамызы 1892 жылдың 30 тамызы Лилиуокалани 1892 жылдың 12 қыркүйегі 1892 жылдың 17 қазаны Лилиуокалани Чарльз Ф. Крейтон 1892 жылдың 1 қарашасы 1892 жылдың 8 қарашасы Лилиуокалани Сесил Браун 1892 жылдың 8 қарашасы 1893 жылдың 12 қаңтары Лилиуокалани Артур П. Петерсон 1893 жылдың 13 қаңтары 1893 жылдың 17 қаңтары Лилиуокалани

Гавай Республикасы

Атауы Портрет Қызмет мерзімінің басталуы Қызмет мерзімінің аяқталуы Уильям Оуэн Смит 1893 жылғы 17 қаңтар 1895 жылғы 25 қазан Франсис Марч Хатч 1895 жылғы 25 қазан 1895 жылғы 6 қараша Генри Э. Купер 1895 жылғы 6 қараша 1895 жылғы 13 желтоқсан Уильям Оуэн Смит 1895 жылғы 13 желтоқсан 1897 жылғы 10 ақпан Генри Э. Купер 1897 жылғы 10 ақпан 1897 жылғы 16 сәуір Уильям Оуэн Смит 1897 жылғы 16 сәуір 1899 жылғы 20 наурыз

Гавайи аумағы

Аты Портреті Қызмет мерзімінің басталуы Қызмет мерзімінің аяқталуы Генри Эрнест Купердің басшылығымен қызмет еткен аумақтық губернаторлар 20 наурыз 1899 14 маусым 1900 Эдмунд Пирсон Доул 14 маусым 1900 1 ақпан 1903 Санфорд Б. Доул Лоррин Эндрюс (миссионер Лоррин Эндрюстің немересі) 1 ақпан 1903 21 қараша 1905 Джордж Р. Картер Эмиль С. Петерс 21 қараша 1905 15 тамыз 1907 Джордж Р. Картер Чарльз Р. Хейнвей 15 тамыз 1907 30 қаңтар 1910 Уолтер Ф. Фриар Александр Линдсей кіші 30 қаңтар 1910 31 желтоқсан 1912 Уолтер Ф. Фриар Уэйд Уоррен Тейер 1 қаңтар 1913 16 сәуір 1914 Уолтер Ф. Фриар Люциус Е. Пинкхэм Инграм М. Стайнбек 17 сәуір 1914 18 сәуір 1918 Люциус Е. Пинкхэм Артур Г. Смит 18 сәуір 1918 30 тамыз 1918 Люциус Е. Пинкхэм Чарльз Дж. Маккарти Гарри Ирвин 30 тамыз 1918 31 тамыз 1922 Чарльз Дж. Маккарти Уоллес Райдер Фаррингтон Джон А. Мэтьюмен 1 қыркүйек 1922 26 наурыз 1925 Уоллес Райдер Фаррингтон Уильям Б. Лаймер 27 наурыз 1925 20 маусым 1928 Уоллес Райдер Фаррингтон Гарри П. Хьюитт 21 маусым 1928 30 сәуір 1934 Уоллес Райдер Фаррингтон Лоуренс М. Джадд Уильям Б. Питтман 1 мамыр 1934 20 желтоқсан 1936 Лоуренс М. Джадд Джозеф Пойндекстер Джозеф В. Ходжсон 15 ақпан 1935 15 ақпан 1935 Джозеф Пойндекстер С. Б. Кемп 2 қаңтар 1937 30 маусым 1938 Джозеф Пойндекстер Джозеф В. Ходжсон 1 шілде 1938 7 маусым 1942 Джозеф Пойндекстер Эрнест К. Кай 8 маусым 1942 4 қазан 1942 Джозеф Пойндекстер Инграм Стайнбек Дж. Гарнер Энтони 4 қазан 1942 31 желтоқсан 1943 Инграм Стайнбек Сайрус Нилс Таварес 1 қаңтар 1944 30 маусым 1947 Инграм Стайнбек Рода Валентин Льюис 1 шілде 1947 13 қазан 1947 Инграм Стайнбек Уолтер Д. Аккерман кіші 14 қазан 1947 29 ақпан 1952 Инграм Стайнбек Орен Е. Лонг Мичиро Ватанабе 1 наурыз 1952 2 наурыз 1953 Орен Е. Лонг Сэмюэл Уайлдер Кинг Эдвард Н. Сильва 3 наурыз 1953 14 қараша 1956 Сэмюэл Уайлдер Кинг Ричард К. Шарплесс 15 қараша 1956 7 мамыр 1957 Сэмюэл Уайлдер Кинг Сиро Кашива 8 мамыр 1957 8 маусым 1957 Сэмюэл Уайлдер Кинг Герберт Янг Чой Чой 13 маусым 1957 30 қараша 1958 Сэмюэл Уайлдер Кинг Уильям Ф. Куинн Джек Х. Мизуха 16 желтоқсан 1958 1959 Уильям Ф. Куинн