Кіріспе

1974 жылдан 1986 жылға дейін Гавайи штатының губернаторы Джордж Рёичи Ариёши (有吉 良一, 1926 жылдың 12 наурызында туған) – американдық заңгер және саясаткер, 1974 жылдан 1986 жылға дейін Гавайи штатының үшінші губернаторы қызметін атқарған. Демократ, ол Гавайи штатының ең ұзақ қызмет еткен губернаторы және АҚШ штатының губернаторы болып қызмет еткен алғашқы азиялық текті американдық. 1973 жылдың қазан айында губернатор Джон А. Бернс денсаулығына байланысты қызметін атқара алмайтыны белгілі болғаннан кейін ол губернатордың өкілеттіктерін және міндеттерін өз мойнына алды, содан кейін 1974 жылы сайланды (1974 жылдың желтоқсанында губернаторлыққа кірісті), АҚШ штатының немесе аумағының губернаторы болып сайланған алғашқы азиялық американдық атанды. Оның ұзақ жылдар бойы атқарған қызметі – ол қызметтен кеткеннен кейін бекітілген мерзім шектеулеріне байланысты бұрынғыдан да ұзақ сақталатын рекорд. Қазір Ариёши Гавайи Демократиялық партиясының тәжірибелі саясаткері саналады.

Ерте өмір

Ариёши Гонолулуде, сол кезде Гавайи территориясында, жапон иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы оны Жорж Вашингтонның құрметіне осылай атады. Ариёши 1944 жылы Маккинли орта мектебін бітірді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталуға жақын келгенде, ол Жапонияда АҚШ әскери барлау қызметінде аудармашы болып қызмет етті. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол алдымен Гавайи университетінің Маноа бөлімшесінде оқыды, сосын Мичиган мемлекеттік университетіне ауысып, 1949 жылы бакалавр дәрежесін алды. Кейін 1952 жылы Мичиган университетінің құқық мектебінен заңгерлік диплом алды.

Саяси мансап

Ариошидің саяси мансабы 1954 жылы Гавайидің аумақтық өкілдер палатасына сайланғанда басталды. Кейін 1958 жылы Гавайи аумақтық сенатына, ал 1959 жылы Гавайи штатының сенатына сайланды. Ол 1970 жылға дейін сенатта қызмет етті, содан кейін 1970 жылы Джон А. Бернспен бірге Гавайи вице-губернаторы болып сайланды. 1973 жылдың қазанында губернатор Бернс ауырғанда, Ариоши конституция бойынша міндетін атқарушы губернатор рөлін қабылдады.

Әкім

1974 жылғы сайлауда Ариёши Нельсон Дойді өзінің орынбасары етіп, өз өкілі ретінде губернатор болып сайланды. Ол 1978 жылы Жан Кингті, ал 1982 жылы Джон Д. Вайхи III-ті орынбасар ретінде қайта сайланды. Ариёшитің басшылығындағы кезең мемлекеттік экономиканың өркендеуінің аяқталуымен қатар қаржылық консервативтік саясатқа бағынды. Ол штатты алғашқы экономикалық төмендеу кезеңінен сәтті өткізді. 1986 жылы мерзімі бітіп, тағы сайлауға қатыса алмаған Ариёшиден кейін Вайхи губернаторлыққа келді. Қоғамдық қызметтен кеткен соң, ол түрлі корпоративтік және коммерциялық емес ұйымдарда жұмыс істеді.

Жеке өмір

Ариоши 1955 жылы Гавайи штатының Гонолулу қаласында Жан Мия Хаяшиге үйленді. Олардың 1957 жылы туған қызы Линн, 1959 жылы туған ұлы Рёзо және 1961 жылы туған ұлы Донн бар. Жан Ариоши өзінің «Вашингтон ордасы: Бірінші ханымның әңгімесі» атты кітабында отбасының қауіпсіздігін қамтамасыз етуде бұрынғы полиция қызметкері Ларри Мехаудың үлкен рөл атқарғанын жазады. Мехау күйеуінің губернаторлық науқанында «Аралдар координаторы» болып тағайындалды. Кітапта Мехаудың адал және қатал адам ретінде танылғанына қарамастан, баспасөз оны «Құдатай» деп атағаны айтылады. Оған осы лақаптың неліктен берілгенін Жан Ариоши түсіндірмейді, бірақ баспасөз оның қылмыстық әлеммен байланысы бар екенін айтқан, көптеген адамдар оны Гавайидегі ұйымдасқан қылмыстың басшысы деп санайды. Жан Ариошидің сөзіне қарағанда, Мехау көмек ұсынған, бірақ күйеуіне: «Мен даулы тұлға екенімді білесің, сондықтан мені алға қойма» деген. Күйеуі оған: «Мен сені көп жылдардан бері білемін және сені жақсы, адал адам деп білемін. Егер мен: «Сенің көмегіңді қалаймын, бірақ маған көмектесіп жатқаныңды ешкім білмеуі керек» десем, қандай дос болар едім? Мен достығымызды жария етуден қорықпаймын» деп жауап берген. Джордж Ариоши өзінің 200 беттік автобиографиясында «Барлықтарына міндеттемемен» Ларри Мехау туралы есімдерді мүлдем атамайды. Ариоши сонымен қатар Гавайи адвокаттар қауымдастығының президенті болған және First Hawaiian Bank, Honolulu Gas Company және Hawaiian Insurance Guaranty Company директорлар кеңесінде қызмет еткен. Ол АҚШ Конгресі құрған, Гонолулуде орналасқан, халықаралық білім беру және зерттеу ұйымы – Шығыс-Батыс орталығының басқармасында да жұмыс істеген. Губернатор ретінде ол осы ұйымды жаңартуға үлкен үлес қосты және губернаторлық мерзімі аяқталғаннан кейін басқармаға қосылды. 2003 жылы республикалық губернатор Линда Лингл оны қайта тағайындағанға дейін төрағалыққа бес рет сайланды. Қазір ол Гавайидің ең қарт бұрынғы губернаторы.