Еуропа музейлерінен өнер туындыларын ұрлаған француз воры Стефан Брайтвайзер

Кіріспе

Француз сурет ұрысы және жазушысы (туған 1971)

Стефан Брейтвизер (туған 1 қазан 1971) – француз сурет ұрысы және жазушысы, 1995 және 2001 жылдар аралығындағы сурет ұрлықтарымен танымал. Ол Еуропаны аралап, официант болып жұмыс істеген кезінде 172 мұражайдан 239 өнер туындысы мен басқа экспонаттарды ұрлағанын мойындады, яғни 15 күнде бір ұрлық жасаған. "The Guardian" газеті оны "әлемдегі ең тұрақты сурет ұрысы" деп атады. Ол сондай-ақ "барлық уақыттағы ең өнімді және сәтті сурет ұрыларының бірі" және "барлық уақыттағы ең ірі сурет ұрыларының бірі" деп есептеледі. Оның ұрлықтары көптеген өнер туындыларының жойылуына әкелді, оның қылмыстарының дәлелін жасыру үшін отбасы оларды жойды. Көптеген сурет ұрыларынан айырмашылығы, оның ұрлықтарының көпшілігі бастапқыда пайда табу мақсатын көздемеді. Ол өзін өнер білгірі деп сипаттап, ұрланған туындылардың жеке коллекциясын құру үшін ұрлады, әсіресе 16 және 17 ғасырлардағы шеберлердің туындыларын. Сотта ол: "Мен өнерді жақсы көремін. Мен мұндай өнер туындыларын жақсы көремін. Мен оларды жинап, үйде сақтап жүрдім" деген сөздерін айтқан. Коллекциясының үлкендігіне қарамастан, ол ұрлаған әр затты есіне түсіре алды. Сот барысында ол коллекциясын оқып, әртүрлі мәліметтерді түзету үшін бірнеше рет үзіліс жасады. 2016 жылы пайда табу үшін ұрлық жасағанына қатысты дәлелдер пайда болды және ол қайтадан тұтқындалды. Журналист Майкл Финкельдің 2023 жылы жарық көрген "Сәнді ұрлық" кітабында Брейтвизердің алғашқы ұрлығы 1994 жылдың басында Францияның солтүстік-шығысындағы Тана қаласында болғаны айтылады. Брейтвизер Тананың достары мұражайынан 18 ғасырға жататын кремнийлі мылтықты ұрлады. "Сәнді ұрлық" кітабында хабарланғандай, екінші ұрлық 1995 жылдың ақпан айында орын алды. Сол кезде Брейтвизер Эльзас тауларындағы мұражайдан ортағасырлық арбалетті ұрлады. Үшінші ұрлық 1995 жылдың наурыз айында Швейцарияның Груйер қаласындағы ортағасырлық сарайды зерттеу кезінде, сол кездегі әйелі Анн Катрин Клейнклауспен бірге болғанда жасалды. Ол 18 ғасырға жататын неміс суретшісі Кристиан Вильгельм Эрнст Дитрих салған әйелдің кішкентай суретіне қызығушылық танытты, кейін ол: "Мен оның сұлулығына, суреттегі әйелдің бейнесіне және оның көздеріне ғашық болдым. Мен оны Рембрандттың туындысының көшірмесі деп ойладым" деді. Әйелі күзетіп тұрғанда, Брейтвизер суреттің жақтауындағы шегелерді бұрап, оны күртесінің астына тығып алды. Ол келесі жылдары кем дегенде 170 мұражайда ұрлық жасау үшін осыған ұқсас әдістерді қолданды. Ол әдетте кішкентай коллекцияларды және қауіпсіздік шаралары нашар аймақтық мұражайларды аралап, Клейнклаус суреттерді жақтауларынан кесіп алғанда күзетші болып тұратын. Брейтвизер өзінің үлкен өнер коллекциясын пайда табу үшін сатуға тырыспады; оның орнына ол "Еуропадағы ең бай адаммын" деп ойланудан ләззат алды. Барлығы оның анасының үйіндегі жатын бөлмесінде сақталды. Бөлмесі жартылай қараңғы болды, сондықтан күн сәулесі суреттерді солғындатпады. Ол вазалар, зергерлік бұйымдар, қыш ыдыстар және мүсіндер сияқты басқа ұрланған заттарды жақын маңдағы Рона-Рейн каналына лақтырып жіберді, кейінірек олардың бір бөлігі жағалауға ағып келді; 107 бөліктің көпшілігі су астындағы жұмыстар арқылы табылды. Ол ұлына ашуланып суреттерді жойғанын айтты, бірақ полиция оның оны және өзін айыптауға болатын дәлелдерді жою үшін жасағанын сендіреді. Ол бұл туындылардың құны туралы білмеген көрінеді. Швейцария билігі Брейтвизердің анасының үйін тінтіп қарау үшін қажетті халықаралық іздестіру ордерін алуға 19 күн жұмсады. 2006 жылы Брейтвизер өзінің өмірінен алынған романтикалық автобиографиялық кітабын шығарды, ол "Сәнді ұрлықтың мойындаулары" деп аталды, онда ол шамамен жеті жыл ішінде 230-ға жуық артефакті ұрлағанын мәлімдеді. 2011 жылдың сәуір айында полиция үйді тінтіп қарау кезінде тағы 30 ұрланған туындыны тапты. Бұл 2013 жылы Брейтвизерге тағы үш жылға бас бостандығынан айыру жазасын берді. 2016 жылы Брейтвизер Сент-Луистегі мұражайдан ұрланған қағаз салмағын eBay-де сатуға тырысқаннан кейін бақылауға алынды. 2019 жылдың ақпан айында ол қайтадан тұтқындалды. Оның үйінен полиция басқа мұражайдан римдік монеталарды, сондай-ақ Эльзас және неміс галереяларынан заттарды тапты. Оның анасының үйінен 163 мың евро ақша жәшіктерде жасырынған күйі табылды. Сот 2023 жылдың наурыз айында Франциядағы Саррегемин қаласында өтті. Ол кінәлі деп танылып, үй қамауына алынды және аяққа бақылау құрылғысын тағу міндетті.

Stéphane Breitwieser (born 1 October 1971) is a French art thief and author, notorious for his art thefts between 1995 and 2001. He admitted to stealing 239 artworks and other exhibits from 172 museums while travelling around Europe and working as a waiter, an average of one theft every 15 days. The Guardian called him "arguably the world's most consistent art thief". He has also been called "one of the most prolific and successful art thieves who have ever lived", and "one of the greatest art thieves of all time". His thefts resulted in the destruction of many works of art, destroyed by his family to conceal evidence of his crimes. He differs from most other art thieves in that most of his thefts initially did not involve profit motive. He was a self described art connoisseur who stole in order to build a personal collection of stolen works, particularly of 16th and 17th century masters. At his trial, the magistrate quoted him as saying, "I enjoy art. I love such works of art. I collected them and kept them at home." Despite the immensity of his collection, he was still able to recall every piece he stole. He interrupted the lengthy reading of his collection during his trial several times to correct various details. However, in 2016 evidence surfaced of further thefts for profit and he was arrested again. According to journalist Michael Finkel's 2023 book The Art Thief, Breitwieser's first theft was in early 1994 in Thann, a medieval town in northeastern France. Breitwieser stole an 18th century flintlock pistol from the Museum of the Friends of Thann. The second theft, as reported in The Art Thief, took place in February 1995. At that time, Breitwieser stole a medieval crossbow from a museum in the Alsatian mountains. His third theft was in March 1995 during a visit to the medieval castle at Gruyères, Switzerland, with his then girlfriend Anne Catherine Kleinklaus. He became entranced with a small painting of a woman by the 18th century German painter Christian Wilhelm Ernst Dietrich, later saying: "I was fascinated by her beauty, by the qualities of the woman in the portrait and by her eyes. I thought it was an imitation of Rembrandt." With his girlfriend keeping watch, Breitwieser worked out the nails holding the painting in its frame and slipped it under his jacket. He would go on to use similar methods for thefts at other museums numbering at least 170 in the ensuing years. He would typically visit small collections and regional museums, where security was lax, and Kleinklaus would serve as his lookout as he cut the paintings from their frames. Breitwieser did not attempt to sell any of his large collection of art for profit at first; instead he enjoyed thinking about how he was "the wealthiest man in Europe." It was all kept in his bedroom in his mother's house in Mulhouse, France. His room was kept in semi darkness so the sunlight would not fade the paintings. She threw other stolen artifacts, such as vases, jewelry, pottery, and statuettes, into the nearby Rhône–Rhine Canal, where a few later washed up on the shore; most of the 107 pieces were recovered through dredging and diving work. She stated that she destroyed the paintings out of anger at her son, but police believe she did it to destroy incriminating evidence against him and herself. She apparently had no knowledge of the large monetary value of the works. It took Swiss authorities 19 days to acquire the international search warrant required to search Breitwieser's mother's house. In 2006 Breitwieser published a romanticized autobiographical book about his exploits, titled Confessions d'un Voleur d'art (Confessions of an Art Thief), in which he claimed to have stolen some 230 artifacts over about seven years. In April 2011, the police discovered 30 more stolen works during a house search. This resulted in another three year prison sentence for Breitwieser in 2013. Breitwieser was placed under surveillance in 2016 after he tried to sell a paperweight on eBay that had been stolen from a museum in St. Louis. He was arrested again in February 2019. At his home the police found Roman coins from another museum, as well as pieces from Alsatian and German galleries. In his mother's home, €163,000 in cash was found hidden in buckets. The trial was held in March, 2023 in Sarreguemines, France. He was found guilty and was sentenced to house arrest and is required to wear an ankle monitor.

Жалпы сілтемелер

Майкл Финкель (2023), "Сәнді ұры: махаббат, қылмыс және қауіпті құмарлық туралы шынайы оқиға", Knopf, 240 б. (Француз тілінде) Stéphane Breitwieser және Yves de Chazournes, Confessions d'un voleur d'art, Париж: éditions A. Carrere, 2006. (Француз тілінде) Vincent Noce, la Collection égoïste: la folle aventure d'un voleur d'art en série et autres histoires édifiantes, Париж: Jean Claude Lattès, 2005. 327 б., 23 см.