Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық компьютерлік ғалым (1916–1975)
British computer scientist (1916–1975)
Кристофер С. Стречи (/ˈstrɛtʃi/; 16 қараша 1916 – 18 мамыр 1975) – британдық компьютерлік ғалым. Ол денотациялық семантиканың негізін қалаушылардың бірі және бағдарламалау тілдерін жобалау және компьютерлік уақытты бөлісу саласындағы пионер болды. Ол сондай-ақ, видео ойынды алғашқы жасаушылардың бірі болуы мүмкін деген де болжам бар. Ол Страчи әулетінің мүшесі, бұл әулет үкімет, өнер, басқару және ғылым салаларында белгілі болған.
Christopher S. Strachey ('/s//t//r//eɪ//tʃ//i/; 16 November 1916 – 18 May 1975) was a British computer scientist. He was one of the founders of denotational semantics, and a pioneer in programming language design and computer time sharing. He has also been credited as possibly being the first developer of a video game. He was a member of the Strachey family, prominent in government, arts, administration, and academia.
Ерте өмір және білім
Кристофер Стречи 1916 жылғы 16 қарашада Англияның Хэмпстед қаласында Оливер Стречи мен Рейчел (Рей) Костелло отбасында дүниеге келді. Оливер Стречи Ричард Стречидің ұлы және 1-ші баронэт сэр Генри Стречидің шөбересі болды. Оның үлкен әпкесі жазушы Барбара Стречи еді. 1919 жылы отбасы 51 Гордон скверіне көшті. Стречилер Блумсбери тобының мүшелері болды, олардың қатарында Вирджиния Вульф, Джон Мейнард Кейнс және Кристофердің ағасы Литтон Стречи де бар еді. 13 жасында Кристофер Грэшемнің Холт мектебіне оқуға түсті, онда ол дарындылық белгілерін көрсетті, бірақ көбінесе үлгерімі нашар болды. 1935 жылы ол Кембридждегі Король колледжіне (Алан Тьюрингпен бірге оқыған колледж) қабылданды, онда оқуын толыққанды игермейтін болды. Стречи математиканы оқып, содан кейін физикаға ауысты. Кембридждегі үшінші курстың соңында Стречи нервтік құлауға ұшырады, бұл оның гомосексуализмімен санасуымен байланысты болуы мүмкін. Ол Кембриджге қайта оралды, бірақ Табиғат ғылымдары бойынша емтиханды "екінші деңгейде" тапсырды.
Christopher Strachey was born on 16 November 1916 to Oliver Strachey and Rachel (Ray) Costelloe in Hampstead, England. Oliver Strachey was the son of Richard Strachey and the great grandson of Sir Henry Strachey, 1st Baronet. His elder sister was the writer Barbara Strachey. In 1919, the family moved to 51 Gordon Square. The Stracheys belonged to the Bloomsbury Group whose members included Virginia Woolf, John Maynard Keynes and Christopher's uncle Lytton Strachey. At 13, Christopher went to Gresham's School, Holt where he showed signs of brilliance but in general performed poorly. He was admitted to King's College, Cambridge (the same college as Alan Turing) in 1935 where he continued to neglect his studies. Strachey studied mathematics and then transferred to physics. At the end of his third year at Cambridge, Strachey suffered a nervous breakdown, possibly related to coming to terms with his homosexuality. He returned to Cambridge but managed only a "lower second" in the Natural Sciences Tripos.
Мансап
Білім алуын жалғастыра алмай, Кристофер Standard Telephones and Cables (STC) компаниясына зерттеуші физик ретінде орналасты. Оның алғашқы жұмысы радарда қолданылатын электрондық түтіктерді жобалау үшін математикалық талдау жасау болды. Есептеулердің күрделілігі дифференциалдық анализаторды қолдануды қажет етті. Осы есептеу машинасымен алғашқы тәжірибе Стречидің қызығушылығын оятып, ол осы тақырыпты зерттеуге кірісті. Кембридж университетінде зерттеу дәрежесін алуға берген өтініші қабылданбады, Стречи Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде STC-де жұмысын жалғастырды. Соғыстан кейін ол ұзаққа созылған арманының орындалуына қол жеткізіп, Кентерберидегі Сент-Эдмунд мектебінде математика мен физика пәнінен мұғалім болды. Үш жылдан кейін 1949 жылы ол беделдірек саналатын Харроу мектебіне ауысты, онда үш жыл бойы жұмыс істеді. 1951 жылдың қаңтарында досы оны Ұлттық физикалық зертхананың (ҰФЗ) Майк Вудгермен таныстырды. Зертхана Алан Тьюрингтің Автоматты Есептеу Жүйесінің (ACE) кішірейтілген нұсқасын сәтті жасаған еді, оның идеясы 1945 жылға дейін соққан: Pilot ACE. Бос уақытында Стречи 1951 жылдың мамырында шашка ойынына арналған бағдарламаның алғашқы нұсқасын жасады. Ойын Pilot ACE-нің жадын толығымен толықтырып жіберді. Бағдарламалық қателерге байланысты шашка бағдарламасы ҰФЗ-де 1951 жылдың 30 шілдесінде алғаш рет іске қосылғанда сәтсіз аяқталды. Стречи жады көлемі әлдеқайда үлкен Манчестерлік Mark 1 компьютері туралы естіген соң, ол бұрынғы студенті Алан Тьюрингтен нұсқаулық сұрап, 1951 жылдың күзіне қарай бағдарламасын осы машинаның операциялық кодтарына аударды. 1952 жылдың жазына қарай бағдарлама "жақсы жылдамдықпен шашканың толық ойынын ойнай алды". Ол бұл ойынға – мүмкін, алғашқы бейне ойынға – есім қоймағанмен, Ноа Уордрип Фруин оны "M.U.C. Шашкасы" деп атады. Стречи Англияда алғашқы компьютерлік музыканы бағдарламалады – компьютер орындаған музыканың ең алғашқы жазбасы: 1951 жылы Манчестер университетінің Ферранти Mark 1 компьютерінде британдық ұлттық әнұран "God Save the King" әнінің орындалуы. Сол жылы BBC сыртқы хабар тарату бөлімі үш әннің қысқа үзінділерін жазды: "God Save the King", "Баа, Баа, қара қой" және "In the Mood". Крайстчерчтегі Кентербери университетінің зерттеушілері 2016 жылы ацетаттық мастер-дискіні қалпына келтірді, нәтижелерін SoundCloud-да тыңдауға болады. 1952 жылдың жазында Стречи Ferranti Mark 1 үшін махаббат хаттарын жасайтын генераторды бағдарламалады, ол компьютерлік әдебиеттің алғашқы мысалы ретінде танымал. 1952 жылдың мамырында Стречи BBC Home Service-тің "Ғылым туралы шолу" бағдарламасында "жануарлар мен машиналардағы басқаруды зерттеу" ("кибернетика") тақырыбында екі бөлімнен тұратын лекция оқыды. Стречи 1952 жылдан 1959 жылға дейін Ұлттық зерттеулерді дамыту корпорациясында (ҰЗДК) жұмыс істеді. Сент-Лоуренс теңіз жолы жобасымен айналысқанда, ол АҚШ-тағы бірнеше компьютерлік орталықтарды аралап, олардың нұсқаулық жиынтықтарын тізімдеді. Кейіннен ол Elliott 401 және Ferranti Pegasus компьютерлерін бағдарламалаумен айналысты. Дональд Б. Гиллиспен бірге ол компьютерлік дизайнға үш патент тіркеді, соның ішінде бағдарламаны ауыстыру үшін базалық регистрлерді жобалау. Ол сонымен қатар ұшақтағы дірілді талдау бойынша жұмыс істеді, қысқа мерзімге Роджер Пенрозбен бірге жұмыс істеді. 1959 жылы Стречи ҰЗДК-ден кетіп, NRDC, EMI, Ferranti және басқа да ұйымдарда бірнеше ауқымды жобалар бойынша жұмыс істейтін компьютерлік кеңесші болды. Бұл жұмысқа компьютерлерді логикалық жобалау, автокодты ұсыну және кейіннен жоғары деңгейдегі бағдарламалау тілдерін жобалау кірді. Ferranti Orion компьютері үшін автокодты жасау шарты бойынша Стречи Питер Лэндинді жұмысқа алды, ол Стречидің кеңесшілік кезеңінің барлық уақытында оның жалғыз көмекшісі болды. Стречи 1959 жылы уақытты бөлісу концепциясын әзірледі. Ол сол жылдың ақпанында патентке өтініш берді және Парижде өткен ЮНЕСКО-ның Ақпараттық өңдеу конференциясында "Үлкен жылдам компьютерлерде уақытты бөлісу" тақырыбында баяндама жасады, онда ол осы концепцияны J. C. R. Licklider-ге жеткізді. Бұл мақала 1963 жылы MIT Есептеу орталығымен "уақытпен бөлісетін компьютерлер туралы алғашқы мақала" деп мойындалды. (Лайтхилл есебін қараңыз). Стречи сары ауруға ұқсас ауруға шалдықты, ол жазылып кеткендей болғаннан кейін қайтадан оралды және ол 1975 жылдың 18 мамырында жұқпалы гепатиттен қайтыс болды. Ол Біріктірілген бағдарламалау тілін (CPL) жасады. Оның ықпалды лекция жазбалары Бағдарламалау тілдеріндегі негізгі ұғымдар L және R мәндері арасындағы айырмашылықты ресмилендірді (C бағдарламалау тілінде көрініс тапқандай). Стречи сонымен қатар карринг терминін енгізді, бірақ ол негізгі концепцияны ойлап таппады. Ол Ferranti Pegasus компьютерін жобалауға үлкен үлес қосты. Ол алғашқы бейне ойындардың пионері болды, Ferranti Mark 1 үшін шашка ойынының нұсқасын жасады. Макрос тілі m4 Стречидің GPM (Жалпы мақсаттағы макрогенератор) тілінен көп нәрсені алды, ол ең алғашқы макро кеңейту тілдерінің бірі болды. 1975 жылы ерте қайтыс болғаннан кейін Стречидің орнына Оксфордтағы Бағдарламалау зерттеу тобының басшысы ретінде 1977 жылы сер Тони Хоар тағайындалды.
Unable to continue his education, Christopher joined Standard Telephones and Cables (STC) as a research physicist. His first job was providing mathematical analysis for the design of electron tubes used in radar. The complexity of the calculations required the use of a differential analyser. This initial experience with a computing machine sparked Strachey's interest and he began to research the topic. An application for a research degree at the University of Cambridge was rejected and Strachey continued to work at STC throughout the Second World War. After the war he fulfilled a long standing ambition by becoming a schoolmaster at St Edmund's School, Canterbury, teaching mathematics and physics. Three years later he was able to move to the more prestigious Harrow School in 1949, where he stayed for three years. In January 1951, a friend introduced him to Mike Woodger of the National Physical Laboratory (NPL). The lab had successfully built a reduced version of Alan Turing's Automatic Computing Engine (ACE) the concept of which dated from 1945: the Pilot ACE. In his spare time, Strachey developed a preliminary version of a program for the game of draughts ("checkers" in American English) in May 1951. The game completely exhausted the Pilot ACE's memory. The draughts program failed due to program errors when it first ran at NPL on 30 July 1951. When Strachey heard about the Manchester Mark 1, which had a much bigger memory, he asked his former fellow student Alan Turing for the manual and transcribed his program into the operation codes of that machine by around October 1951. By the summer of 1952, the program could "play a complete game of Draughts at a reasonable speed". While he did not give this game – which may have been the first video game – a name, Noah Wardrip Fruin named it "M. U. C. Draughts." Strachey programmed the first Computer music in England – the earliest recording of music played by a computer: a rendition of the British National Anthem "God Save the King" on the University of Manchester's Ferranti Mark 1 computer, in 1951. Later that year, short extracts of three pieces were recorded there by a BBC outside broadcasting unit: "God Save the King", "Baa, Baa, Black Sheep", and "In the Mood". Researchers at the University of Canterbury, Christchurch restored the acetate master disc in 2016 and the results may be heard on SoundCloud. During the summer of 1952, Strachey programmed a love letter generator for the Ferranti Mark 1 that is known as the first example of computer generated literature. In May 1952, Strachey gave a two part talk on "the study of control in animals and machines" ("cybernetics") for the BBC Home Service's Science Survey programme. Strachey worked for the National Research Development Corporation (NRDC) from 1952 to 1959. While working on the St. Lawrence Seaway project, he was able to visit several computer centres in the United States and catalogue their instruction sets. Later, he worked on programming both the Elliott 401 computer and the Ferranti Pegasus computer. Together with Donald B. Gillies, he filed three patents in computing design including the design of base registers for program relocation. He also worked on the analysis of vibration in aircraft, working briefly with Roger Penrose. In 1959, Strachey left NRDC to become a computer consultant working for NRDC, EMI, Ferranti and other organisations on several wide ranging projects. This work included logical design for computers, providing autocode and later the design of high level programming languages. For a contract to produce the autocode for the Ferranti Orion computer, Strachey hired Peter Landin who became his one assistant for the duration of Strachey's consulting period. Strachey developed the concept of time sharing in 1959. He filed a patent application in February that year and gave a paper "Time Sharing in Large Fast Computers" at the inaugural UNESCO Information Processing Conference in Paris where he passed the concept on to J. C. R. Licklider. This paper is credited by the MIT Computation Center in 1963 as "the first paper on time shared computers". (see Lighthill report). Strachey contracted an illness diagnosed as jaundice which, after a period of seeming recovery, returned and he died of infectious hepatitis on 18 May 1975. He developed the Combined Programming Language (CPL). His influential set of lecture notes Fundamental Concepts in Programming Languages formalised the distinction between L and R values (as seen in the C programming language). Strachey also coined the term currying, although he did not invent the underlying concept. He was instrumental in the design of the Ferranti Pegasus computer. He was a pioneer of early video games creating a version of draughts for the Ferranti Mark 1. The macro language m4 derives much from Strachey's GPM (General Purpose Macrogenerator), one of the earliest macro expansion languages. After his untimely death in 1975, Strachey was succeeded by Sir Tony Hoare as Head of the Programming Research Group at Oxford, starting in 1977.