Кіріспе
Американдық концептуалдық суретші Дженни Холзер (29 шілде 1950 жылы туған) – американдық неоконцептуалдық суретші, Нью-Йорк штатының Хусик қаласында тұрады. Оның шығармашылығының негізгі бағыты – қоғамдық кеңістіктерде сөздер мен ойларды жеткізу, соның ішінде ірі көлемді инсталляциялар, жарнамалық билбордтар, ғимараттар мен басқа да құрылымдарға проекциялар және жарықтандырылған электрондық дисплейлерді қамтиды. Холзер 1980 жылдар шамасында пайда болған суретшілер буынының феминистік бағытындағы өкілі және осы кезеңде Colab тобының белсенді мүшесі болып, әйгілі Таймс-сквер көрмесіне қатысқан.
Jenny Holzer (born July 29, 1950) is an American neo conceptual artist, based in Hoosick, New York. The main focus of her work is the delivery of words and ideas in public spaces and includes large scale installations, advertising billboards, projections on buildings and other structures, and illuminated electronic displays. Holzer belongs to the feminist branch of a generation of artists that emerged around 1980, and was an active member of Colab during this time, participating in the famous The Times Square Show.
Ерте өмір және білім
Ол 1950 жылғы 29 шілдеде Огайо штатының Галлиполис қаласында дүниеге келген. Бастапқыда абстрактты суретші болуға ниеттенген ол, 1968-1970 жылдары Солтүстік Каролина штатының Дурхэм қаласындағы Дьюк университетінде бейнелеу өнерінің негізгі курстарын оқыды, содан кейін Чикаго университетінде сурет салу, гравюра және сызу пәндерін оқып, Огайо университетінде (Афина, Огайо) 1972 жылы БФА дәрежесін аяқтады. 1974 жылы Холзер Род-Айленд дизайн мектебінде жазғы курстарға қатысты, ал 1975 жылы оның МФА бағдарламасына қабылданды. 1976 жылы Манхэттенге көшіп, Уитни мұражайының тәуелсіз оқу бағдарламасына қатысып, тіл, инсталляция және қоғамдық өнер саласындағы алғашқы жұмыстарын бастады.
Стиль, форма және ақпарат құралдары
Холзер неоконцептуалдық суретші ретінде танымал, сөздік өнер түрінде (тексттік өнер деп те аталады). Ол өзінің шығармашылығында қоғамдық аспектілерді ерекше атап өтті. Оның ірі масштабтағы инсталляцияларына жарнамалық билбордтар, ғимараттар мен басқа сәулет құрылыстарына проекциялар және жарық беретін электрондық дисплейлер кіреді. LED белгілері оның ең көрнекті құралына айналды, бірақ оның әртүрлі тәжірибесі көптеген медиаларды қамтиды, соның ішінде көше плакаттары, боялған белгілер, тас орындықтар, суреттер, фотосуреттер, дыбыс, бейне, проекциялар, интернет, Вилли Смит үшін футболкалар және BMW үшін жарыс машинасы. Мәтінге негізделген жарық проекциялары 1996 жылдан бері Холзердің практикасының басты бөлігі болды. 2010 жылдан бастап оның LED белгілері көбірек мүсіндікке айналды. Холзер енді өзінің мәтіндерінің авторы емес, ал кейінгі жылдары сурет салу арқылы өзінің тамырларына оралды. Ол өзінің шығармаларында тек үлкен әріптерді қолданады және жиі сөздерді немесе сөз тіркестерін курсивпен жазады. Ол бұған дейін "шашылып, дауысы қаттырақ" болғысы келетінін айтқан болатын. Холзер 1980 жылы пайда болған суретшілер ұрпағының феминисттік саласына жатады, ол повесть немесе түсініктемелерді визуалды нысандардың имплицитті бөлігіне айналдырудың жаңа жолдарын іздеді. Ол осы уақыт ішінде Colab-тың белсенді мүшесі болды, әйгілі The Times Square Show-ға қатысты. Басқа әйел замандастары Барбара Крюгер, Синди Шерман, Сара Чарльзворт және Луиза Лоулер. Холзердің шығармаларының тақырыбы көбінесе феминизм мен сексизмге қатысты. Оның шығармаларында әйелдерге қатысты жыныстық зорлық-зомбылық сияқты күрделі тақырыптар талқыланады. Ол өзінің отбасылық дисфункциясына байланысты және "Бізге қуанышпен жұмыс істеудің қажеті жоқ" деп мәлімдегендіктен, ол осындай тақырыптарға тартылатынын айтты. Олар алғаш рет ақ қағазға қара курсив қаріппен бас әріптермен басып шығарылған анонимді кең парақтар ретінде пайда болды, содан кейін ғимараттардың қабырғаларына және қоршауларға жабыстырылды. Ол басқа да Truism-дерді плакаттарға, футболкалар мен наклейкаларға басып шығарды және оларды тас орындықтарға қашап жазды. 1980 жылдың соңында Холзердің пошталық суреттері мен көшелердегі листовкалары Люси Липпардтың жетекшілігімен Лондонның Қазіргі заманғы өнер институтында әйел суретшілердің әлеуметтік стратегиясы көрмесіне енгізілді. 1981 жылы Холзер алюминий және қола тақталарға басылған "Тіршілік" сериясын бастады, бұл медициналық және мемлекеттік ғимараттарда қолданылатын презентация форматы. "Тіршілік" сериясы күнделікті өмірдің қажеттіліктерін: тамақтану, тыныс алу, ұйықтау және адамдар арасындағы қарым-қатынастарды қарастырды. Оның қысқа, қысқа нұсқаулары американдық суретші Питер Надиннің суреттерімен бірге болды, оның металл бағаналарға бекітілген ерлер мен әйелдердің портреттері ақпарат дәуіріндегі өмір мен хабардың босқалығын одан әрі білдірді. "Жалынды эсселер" - Холзердің 1979-1982 жылдары жасаған және Нью-Йорк бойынша орналастырылған плакаттарынан тұратын шығармасы. Плакаттардағы мәлімдемелер Эмма Голдман, Владимир Ленин және Мао Цзэдун сияқты саяси қайраткерлердің ықпалына ие болды. Public Art Fund бағдарламасының демеушілігімен жарық шығаратын диодтарды (LED) қолдану Холзерге көпшілікке жетуге мүмкіндік берді. 1983-85 жылдары жинақталған "Аман қалу" сериясындағы мәтіндер қазіргі қоғамда өмір сүрудің үлкен ауыртпалығы, қуанышы мен күлкілілігіне қатысты. Ол таспен жұмыс істей бастады 1986-жылы; сол жылы Нью-Йорктегі Барбара Гладстон галереясында өткен көрмесі үшін Холзер көрермендерді электронды құрбандық үстеліне алып баратын көлденең LED белгісі мен тас орындықтардың үздіксіз визуалды шумен бетпе-бет келген жалпы ортаға енгізді. Осы тәжірибені жалғастыра отырып, 1989 жылы Гуггенхайм мұражайында оның орнатуында парапет қабырғасына дейін шұғыл шеңбер құрайтын 163 метрлік белгі болды. Холзер Уитнидің тәуелсіз зерттеу бағдарламасының бір бөлігі болған кезде оқыған үзінділерін оларды көпшілік пайдалану үшін оңайлатып, өз сөз тіркестеріне қолданады. Бұл серия өзінің көрермендерін өлім мен қайғы туралы үнемі еске салып, ойландырып қана қоймай, сонымен қатар оларды әдетте кездеспейтін көздерге ашады. Бір сұхбатында Холзер бірінші тұлғаны "Мен" деп тек өлі адам сөйлеп жатқандай әсер қалдыру үшін қолданатынын және осылайша инсталляцияны көрерменге қызықтыратынын айтады. "Жүрек аудары" романында Джени 13 өлген адамға тірі кезінде айта алмаған нәрселерін айту үшін дауыс берді. Ол аналық, зорлау, азаптау, тіпті өлім сияқты тақырыптарға қатысты. "Жүрек аудары" көбінесе адамзаттың қараңғылығына және күнделікті кездесетін трагедияларға назар аударса да, 13 жүрек аударында жасырын оптимизм де бар. 1989 жылы Холзер Италиядағы Венеция биенналесінде АҚШ-ты ұсынуға таңдалған екінші әйел суретші болды (Дайан Арбус 1972 жылы қайтыс болғаннан кейін көрсетілді). 1990 жылғы 44-ші биенналеде оның LED белгілері мен мәрмәр орындықтары американдық павильондағы салтанатты және аскетикалық көрме кеңістігін толтырды; ол сонымен қатар Венеция көшелерінде сатуға арналған плакаттарды, шляпаларды және футболкаларды да жасады. "Ана мен бала" инсталляциясы Холзерге үздік павильон үшін "Леоне Д'Оро" сыйлығын жеңіп алды. Түпнұсқа инсталляция 1990 жылғы биенналедегі американдық павильонды ұйымдастырған Албрайт Нокс өнер галереясының қорында толыққанды сақталған. Өнер әлемінен үзіліс жасағаннан кейін Холзер 1993 жылы қайта оралды. Холзер "Lustmord" сериясын шығарды, атауы "сексуалдық кісі өлтіру" деген мағына беретін неміс сөзінен алынған. Холзер бұл серияны Босния соғысына, әсіресе әйелдерге қарсы кең таралған зорлау мен кісі өлтіруге жауап ретінде жасады. Шығармада үш өлең бар, олар құрбанның, бақылаушының және қылмыскердің көзқарасынан сексуалдық қылмыстарды қайта баяндайды. Lustmord түрлі формаларда көрінді, ақ қағазға көк, қара және қызыл сиямен жазылған мәтіндер теріге жазылғаннан бастап, ағаш үстелге жатқызылған дене сүйектерінің әртүрлі бөлімдерінен тұратын Lustmord үстеліне дейін, оларға үш өлеңнің мәтіні түсірілген күміс жолақтар оралған. Холзер 1977 мен 2001 жылдар аралығында өзінің көптеген жұмыстары үшін мәтіндерді өзі жазса, 1993 жылдан бері басқа авторлардың мәтіндерін, соның ішінде поляк Нобель лауреаты Вислава Шимборска, Анри Коул (АҚШ), Эльфриде Йелинек (Австрия), Фадил Аль Аззави (Ирак), Йехуда Амихай (Израиль), Махмуд Дарвиш (Палестина), Хавла Дуния (Сирия) және Мохжа Кахф (Сирия-Америка) сияқты әдебиетшілердің мәтіндерін қолданып келеді. 2010 жылдан бері Холзердің жұмысы Ирак және Таяу Шығысқа қатысты үкіметтік құжаттарға бағытталған. Холзердің жұмысы көбінесе зорлық-зомбылық, қысым, сексуалдық, феминизм, билік, соғыс және өлім туралы; суретші әдетте ақпараттық жүйелердің риторикасын қолдана отырып, дискурс саясатын қарастырады. Оның басты мақсаты - жарық беру, тыныштықта ойлаған және жасырын қалған нәрсені ашып көрсету.
Аралас медиалы экранды басып шығару
2007 жылы Массачусетс қазіргі заманғы өнер мұражайында Холцер аралас техникада жасалған жібек басу принтерінен жасалған сериясын ұсынды; әрқайсысы 15 бірдей өлшемді, орташа үлкен кенептер, күлгін немесе қоңыр түсті, 2002 жылы президент Бушқа, Дональд Рамсфелдке және басқаларға АҚШ Орталық қолбасшылығының Иракты басып алу жоспарын баяндаған PowerPoint диаграммасының толық қара жібек басу көшірмесін бейнелейді. Холцер осы құжаттарды тәуелсіз, үкіметтік емес Ұлттық қауіпсіздік архивінің (nsarchive.org) сайтынан тапты, ол оларды Ақпараттық еркіндік туралы заң арқылы алған және 2004 жылдан бері оларды өз жұмысының дереккөзі ретінде пайдаланып келеді. Басқа суреттерде түрлі тұтқындар мен олардың отбасыларының жазбалары немесе хаттары (ата-аналар ұлдарын сотқа берудің орнына әскерден босатуды өтінеді), мәйіттерді қарау және тергеу есептері, сондай-ақ азаптау туралы хабар алмасулар, тұтқындардың қол іздері мен Бағдад карталары бейнеленген. Холцер цензура белгілерімен жартылай немесе толығымен өңделген құжаттарға назар аударады.
Билеу
Холзердің алғашқы би жобасы 1985 жылы Билл Т. Джонспен бірлескен "Holzer Duet Truisms" болды. 2010 жылы ол Бостонның Қазіргі заманғы өнер институтындағы Co Lab сериясы үшін хореограф Мигель Гутьерреспен ынтымақтастық етті. 10 биші бөлмеде өнер көрсетті, онда Холзердің сөздері қабырғаларға проекцияланды.
Көрмелер
Холцердің жеке көрмелері Риендегі/Базельдегі Бейлер қоры, Нью-Йорктегі Уитни американдық өнер мұражайы (2009) және Чикагодағы қазіргі заманғы өнер мұражайы (2008) сияқты мекемелерде өткізілді. Басқа жеке көрмелерге Лондондағы Қазіргі заманғы өнер институты (1988); Нью-Йорктегі Диа өнер қоры (1989); Нью-Йорктегі Гуггенхайм мұражайы (1989); Миннеаполистегі Уокер өнер орталығы (1991); Гамбургер Кунстхалле, Гамбург (2000); Берлиндегі Неуэ Националь галерея (2001, 2011); Лондондағы Барбикан өнер галереясы (2006); Гейтсхедтегі қазіргі заманғы өнердің Балтық орталығы (2010) және Қазіргі заманғы өнердің DHC/ART қоры (2010) кіреді. Ол сондай-ақ Documenta 8, Кассельге (1987) қатысты, сонымен қатар Stedelijk Museum, Den Bosch, Нидерланды, Канаданың Ұлттық галереясы, Оттава және Нью-Йорктегі Заманауи өнер мұражайы сияқты ірі мекемелерде өткен топтық көрмелерде де өнер жұмыстарын көрсетті. Холзер 9-шы Гванчжу биенналесіне қатысады (2012). Банкси басқарған 2015 жылғы «Dismaland» өнер инсталляциясының сайтында айтылғандай, Холзер аталған жобаға өз үлесін қосты. Ол соңғы жылдары бірнеше жеке көрме ұйымдастырды. 2014 жылы оның жұмыстары Бразилиядағы Сан-Паулудегі Музей де Модерна Арте (MAM) мұражайында «Дженни Холзер: Проекто Пареде» және Нью-Йорктегі Челсидегі Cheim & Read галереясында «Дженни Холзер: Тозаң суреттері» көрмелерінде қойылды, бұл оның үкіметтік құжаттарды өзінің шығармаларының көзі ретінде пайдаланғанын көрсетті. 2015 жылы ол Ұлыбританияның Брутон қаласындағы Сомерсеттегі Hauser & Wirth галереясында «Дженни Холзер: Жұмсақ нысаналар» көрмесіне қатысты, онда оның жаңа туындылары мен соңғы үш онжылдықтан алынған туындылары көрсетілді. Сондай-ақ 2015 жылы ол Бостондағы Барбара Креаков галереясында жеке көрме ұйымдастырды, сонымен қатар Италияның Венеция қаласындағы Museo Correr мұражайында «Соғыс суреттері» көрмесін өткізді. 2016 жылдың қысында Нью-Йорктегі Alden Projects галереясында Холзердің «Қуаныш! Біздің заманымыз төзбес: Дженни Холзердің көше плакаттары, 1977–1982» атты жеке көрмесі өтті, онда Нью-Йорк көшелеріне жапсырылған оның тілге негізделген плакаттары көрсетілді. 2018 жылы Холзердің «Artist Rooms: Jenny Holzer» көрмесі Лондондағы Tate Modern мұражайында өтті. 2019 жылдың 22 наурызынан 9 қыркүйегіне дейін ол «Zera deskribaezina» («Бұл қайтаруға болмайды») көрмесі үшін Гюггенхайм мұражайының Билбаодағы екінші қабатының (тоғыз галерея) барлығын иеленді. Холзер 2019 жылдың 24 мамырынан 2020 жылдың 12 қаңтарына дейін Соломон Р. Гуггенхайм мұражайында көрсетілген «Артистік лицензия: Гуггенхайм коллекциясының алты тұжырымдамасы» көрмесі үшін таңдау жасаған алты суретші-куратордың бірі болды.
Жеке өмір
1980 жылдардың басында Холзер Нью-Йорктің Хусик қаласында ферма сатып алды және уақытын сол жер мен Манхэттендегі Элдридж көшесіндегі студиясы арасында бөліп бастады. Бірақ ол әлі де Бруклинде студиясын сақтап тұр. Оның жеке өнер коллекциясына Элис Нил, Кики Смит, Нэнси Сперо және Луиза Буржуаның туындылары кіреді. Ол өзін саяси суретші санайтыны туралы сұраққа Холзер былай жауап берді:
Мен суретшімін, сонымен қатар саяси көзқарастары бар адаммын; мен мұнда екі бөлек нәрсені ажыратамын. Өнердің дауыс беру немесе қоғамдық жұмыс сияқты тікелей және дереу нәтиже беретінін айта алмаймын, сондай-ақ өнердің әрқашан прагматикалық және пайдалы болуы керек деп те ойламаймын. Дегенмен, кейде өнер қорқынышты немесе ғажайып шындықты қорқынышты немесе ғажайып бейнемен үйлестіріп, адамдарға оның қандай екенін сезінуге және түсінуге, содан кейін әрекет етуге мүмкіндік береді.
I'm an artist, and a person who is political; I make some separation here. I do not represent that art is as straightforward and immediately effective as voting or doing community work, and I don't think art always can or should be pragmatic and utilitarian. At times, however, art can fuse a dreadful or wonderful reality with dreadful or wonderful representation so that people realize and feel what is, and then act.