Кіріспе
Пуэрто-Риколық бейсболшы Эмилио Наварро (26 қыркүйек 1905 - 30 сәуір 2011), "Миллито Наварро" деген атпен танымал, американдық негр лигаларында бейсбол ойнаған алғашқы пуэрто-риколық болды. 105 жасында қайтыс болған Наварро ең қарт бұрынғы кәсіби бейсболшы және Америкалық негр лигасының соңғы тірі ойыншысы еді. Понседе ол Кастильо көшесіндегі Кастильо мемлекеттік мектебінде оқыды және мектептен кейін аяқ киім сылап, анасы отбасын асырау үшін дайындаған тағамдарды жеткізіп берді. Бейсболмен алғаш рет мектеп командасының ойын көруге барғанда танысты. Бір күні оның Кастильо мен Рейна командаларының арасындағы ойынға билет алуға жеткілікті ақшасы болмады. Сондықтан ол аула сыртындағы қоршаудан асып өтті. Тағдырдың құдайындай, Кастильо командасының бір ойыншысы ауырып қалды, ал жаттықтырушы Наварроның қоршаудан секіріп өткенін көргенде, оны ойнауға шақырды. Ол келісіп, содан бері бейсбол ойнай бастады. Екі команданың да құрамында негізінен афроамерикалық немесе афро-латин американдық ойыншылар болды. Наварро екі жыл "Куба жұлдыздары" командасында ойнады және оның орташа ұпай көрсеткіші 0,337 құрады. Бұл тәжірибе Наварро үшін ащы болды, әсіресе Оңтүстікте ойнағанда – ол терісінің түсіне және ағылшын тілін білмеуіне байланысты кемсінілгенін сезінді. Негр лигасында ойнағаннан кейін Наварро Доминикан Республикасы мен Венесуэла командаларында саяхаттап ойнады, бұл лауазымды ол 10 жыл бойы атқарды.
Emilio Navarro (September 26, 1905 – April 30, 2011), better known as "Millito Navarro", was the first Puerto Rican to play baseball in the American Negro leagues. At the time of his death, at age 105, Navarro was the oldest former professional baseball player and the last surviving player from the American Negro League. In Ponce he attended Castillo Public School, a public school on Calle Castillo, Ponce, and worked after school shining shoes and delivering the foods which his mother prepared to support the family. His first contact with baseball occurred when he went to watch the school team play. On one occasion he did not have enough money to pay for an entrance ticket to watch a game between the Castillo and Reina teams. He therefore jumped a fence, which happened to be in the outfield. It so happened that one of the Castillo team members became sick and when the coach saw Navarro jump the fence he asked him to play. He agreed and played baseball since. Both of those teams consisted mainly of African American or Afro Latino players. Navarro played for two years with the Cuban Stars and had a batting average of .337. The experience was bittersweet for Navarro, especially when they played in the South — he felt discriminated against due both to his skin color and his lack of English. After playing with the Negro leagues, Navarro traveled and played for teams in the Dominican Republic and in Venezuela. a position that he held for 10 years.
Сыйлықтар мен марапаттар
1938 жылы Пуэрто-Рико спорт журналисі Эмилио Хуике Наварроны "Идеал кәсіби бейсболшы" деп атады. 2006 жылдың 29 желтоқсанында Наварро Испан мұрасы бейсбол музейінің Даңқ залына енгізілді. Бұрынғы "Астрос" клубының жұлдызы Хосе (Чео) Круз Наварроға енгізілу тақтасын табыс етті. 2008 жылдың 6 маусымында Үлкен бейсбол лигасы әуесқойлар сайласынан бұрын негр лигасының салтанатты сайласын өткізді. Наварро "Нью-Йорк Янкис" клубымен сайланды. Ол сондай-ақ 2008 жылдың 18 қыркүйегінде "Янки стадионы" тарихындағы соңғы ойын кезінде құрметпен ескерілді. 2010 жылы Наварро "Experience Works" ұйымы тарапынан АҚШ-тың ең үздік белсенді зейнеткер азаматы ретінде танылды. Ол төрт бала, 11 немере, тоғыз шөбере және бір туынды шөбересін қалдырды.
Мұра
2011 жылдың 1 мамырында «Нью-Йорк Янкис» командасы Торонтоның «Блю Джейс» командасына қарсы ойын басталар алдында Наварроны еске алу үшін бір минуттық үнсіздік сақтады. 2011 жылы оның туған қаласы Понседе «Ciudad Deportiva Millito Navarro» деп аталатын спорт кешеніне оның есімі берілді. Ол сондай-ақ Понседегі көрнекті тұлғалар саябағында (Parque de los Ponceños Ilustres) спорт саласындағы есімдердің қатарында танымал.