Роберто Клементе: Бейсбол жұлдызы және гуманист

Кіріспе

Пуэрто-Риколық бейсболшы (1934–1972)

Роберто Энрике Клементе Уокер (roˈβeɾto enˈrike kleˈmente (ɣ)walˈkeɾ; 18 тамыз 1934 – 31 желтоқсан 1972) – Пуэрто-Риколық кәсіби бейсболшы, 18 маусым бойы Үлкен Лига бейсболында (MLB) «Питтсбург Пайрэтс» командасы үшін ойнаған, негізгі қорғаушысы оң жақтағы позиция болған. Оның ерте және күтпеген қазасынан кейін Ұлттық Бейсбол Даңқы залы ережелерін өзгертіп, кем дегенде алты ай бұрын қайтыс болған ойыншының даңқ залына енуге құқылы болады деп шешті. 1973 жылы Клементе қайтыс болғаннан кейін Даңқ залына енгізілді, Кариб теңізі аймағынан және Латын Америкасынан шыққан алғашқы ойыншы болып танылды. Пуэрто-Риконың Каролина қаласында туған Клементе жастық шағында жеңіл атлетикамен айналысып, Олимпиада ойындарына қатысуға үміттенген. Бірақ, бейсболға толыққанды көңіл бөлген. Оның кәсіби мансабы он сегіз жасында Пуэрто-Рико кәсіби бейсбол лигасының «Cangrejeros de Santurce» командасында басталды. Ол тез арада «Бруклин Доджерс» командасының назарын аударды, олар оны 10 000 долларлық бонуспен келісім шартқа отырғызды. Алайда, Клементе келісім шартқа отырған бонус ережесіне байланысты және «Доджерс» командасы оны екінші лигаға жіберу туралы шешім қабылдағандықтан, олар Клементені «Питтсбург Пайрэтс» командасына жоғалтты, олар 1954 жылғы маусымнан кейін оны таңдады. Клементе 13 маусым бойы «All-Star» құрамында болды, 15 «All-Star» ойынына қатысты. Ол 1966 жылы Ұлттық лиганың ең құнды ойыншысы (MVP) атанды, 1961, 1964, 1965 және 1967 жылдары NL-дің үздік соққышы болды және 1961 жылдан 1972 жылға дейін 12 маусым қатарынан «Алтын қолғап» сыйлығын жеңіп алды. Оның соққы беру көрсеткіші 13 маусым бойы 300-ден асып түсті және мансабында 3000 соққы берді. Сонымен қатар, ол екі рет Әлем сериясінде жеңіске жетті. Клементе Кариб теңізі мен Латын Америкасынан шыққан алғашқы ойыншы болды, ол Әлем сериясінде негізгі ойыншы ретінде жеңіске жетті (1960), NL MVP сыйлығын алды (1966) және Әлем сериясінің MVP сыйлығын алды (1971). Маусым арасында Пуэрто-Рикода қысқы бейсбол ойнағаннан басқа, Клементе Латын Америкасы мен Кариб теңізі елдерінде қайырымдылық жұмыстарына қатысты. 1972 жылы Никарагуадағы жер сілкінісінен зардап шеккендерге көмек жеткізу барысында ұшақ апатында 38 жасында қаза тапты. Келесі маусымда «Питтсбург Пайрэтс» командасы оның 21 нөмірін зейнеткерлікке шығарды. Оның құрметіне Үлкен Лига бейсболы Комиссар сыйлығының атауын өзгертті, бұл сыйлық «баскетбол ойынын, спорттық мінезді, қоғамдық өмірге қатысуды және ойыншының өз командасына қосқан үлесін ең жақсы көрсететін» ойыншыға беріледі, және оны Роберто Клементе сыйлығы деп атады.

Roberto Enrique Clemente Walker (roˈβeɾto enˈrike kleˈmente (ɣ)walˈkeɾ; August 18, 1934 – December 31, 1972) was a Puerto Rican professional baseball player who played 18 seasons in Major League Baseball (MLB) for the Pittsburgh Pirates, primarily as a right fielder. After his early and sudden death, the National Baseball Hall of Fame changed its rules so that a player who had been dead for at least six months would be eligible for entry. In 1973, Clemente was posthumously inducted, becoming the first Caribbean and the first Latin American player to be honored in the Hall of Fame. Born in Carolina, Puerto Rico, Clemente was a track and field star and an Olympic hopeful in his youth before deciding to turn his full attention to baseball. His professional career began at the age of eighteen, with the Cangrejeros de Santurce of the Puerto Rican Professional Baseball League. He quickly attracted the attention of the Brooklyn Dodgers who signed him to a bonus of $10,000. However, due to the bonus rule under which Clemente had signed and the Dodgers decision to send him to the minor leagues, they lost Clemente to the Pittsburgh Pirates who drafted him after the 1954 season. Clemente was an All Star for 13 seasons, selected to 15 All Star Games. He was the National League (NL) Most Valuable Player (MVP) in 1966, the NL batting leader in 1961, 1964, 1965, and 1967, and a Gold Glove Award winner for 12 consecutive seasons from 1961 through 1972. His batting average was over .300 for 13 seasons and he had 3,000 hits during his major league career. He also was a two time World Series champion. Clemente was the first player from the Caribbean and Latin America to win a World Series as a starting position player (1960), to receive an NL MVP Award (1966), and to receive a World Series MVP Award (1971). During the offseason, in addition to playing winter ball in Puerto Rico, Clemente was involved in charity work in Latin American and Caribbean countries. In 1972, he died in a plane crash at the age of 38 while en route to deliver aid to victims of the Nicaragua earthquake. The following season, the Pittsburgh Pirates retired his uniform number 21. In his honor, Major League baseball renamed the Commissioner's Award, given to the player who "best exemplifies the game of baseball, sportsmanship, community involvement and the individual's contribution to his team", to the Roberto Clemente Award.

Ерте өмір

Клементе 1934 жылдың 18 тамызында Пуэрто-Риконың Каролина қаласындағы Сан-Антон ауданында Луиза Уокер мен Мелхор Клементе отбасында дүниеге келді. Ол жеті баланың ең кішісі болды (үшеуі анасының бұрынғы некесінен). Клементе бала кезінде әкесі аралдың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан муниципалитеттегі қант қамысын өсіруші болып жұмыс істеді. Отбасының қаражаты шектеулі болғандықтан, Клементе және оның ағалары әкесімен бірге далада жұмыс істеп, жүк машиналарына қант қамысын тиеп-түсірді. Клементе өмірінің басында-ақ бейсболға қызығушылық танытты және көршілес аудандармен жиі ойнайтын. Он төрт жасында Роберто Марин оны Сан-Антон ауданында бейсбол ойнағанын көргеннен кейін "Sello Rojo" командасымен софтбол ойнауға шақырды. Ол екі жыл команданың қорғаушысы болды. Клементе Каролинадағы Хулио Вискаррондо орта мектебінде оқыды, онда ол жеңіл атлетикамен айналысып, биікке секіру және найза тастаудан көзге түсті. Клементенің Пуэрто-Риконы Олимпиадада көрсетуге лайықты екені айтылды. Кейін ол найза тастаудың қолы мен аяқтарын күшейтуге, сондай-ақ допты лақтыру техникасын жетілдіруге көмектескенін мәлімдеді. Дегенмен, оның жан-жақты спорттық қабілетіне қарамастан, Клементе бейсболға назар аударуға шешім қабылдады және Пуэрто-Риконың әуесқой лигасына қосылып, Жункос муниципалитетін ұсынып тұрған "Ferdinand Juncos" командасында ойнады.

Пуэрто-Рика бейсболы (19521954)

Клементтің кәсіби мансабы 18 жасында Педрин Зорильядан Cangrejeros de Santurce ("Crabbers") командасымен келісімшартқа отырғаннан кейін басталды. Клементе командамен 1952 жылдың 9 қазанында келісімшарт жасады. Алғашқы маусымында ол қосалқы ойыншы болды, бірақ келесі маусымда Cangrejeros командасының негізгі құрамына енді. Осы маусымда ол команданың бірінші нөмірлі соққышы ретінде .288 көрсеткіш берді. Клементе Пуэрто-Рико лигасында ойнап жүргенде, Бруклин Доджерс оған 15 000 доллар көлемінде келісімшарт ұсынды – 10 000 доллар бонус және лиганың ең төменгі жалақысы 5 000 доллар. Клементе олармен 1954 жылдың 19 ақпанында келісімшартқа қол қойды.

Кіші лигалық бейсбол (1954)

Клементтің келісімшартқа қол қою кезінде Бас лиганың бонустық ережесі әлі де күшінде болды. Бұл ережеге сәйкес, Бас лига командасы ойыншыны 4000 доллардан астам қол қою бонусымен келісімшартқа қол қойған жағдайда, сол ойыншыны екі толық маусым бойы 25 ойыншыдан тұратын белсенді тізімде ұстауы міндетті болды. Егер ереже сақталмаса, команда сол ойыншының келісімшартына құқығынан айырылып, ойыншы бас тарту тізіміне қойылатын еді. Клементтің бонусы 4000 доллардан жоғары болғандықтан, ол «бонус бала» деп есептелді. Алайда, «Доджерс» оны Бас лигада екі жыл бойы қанағаттандырмай, оның орнына «Монреаль Роялз» командасына, олардың Халықаралық лиганың 3А филиалына жіберуді шешті. Көптеген адамдар «Доджерс» бас жаттықтырушысы Макс Маконға Клементті 5-ші қағида бойынша таңдаудан сақтау үшін оны сирек пайдалануды тапсырғанына сенеді, бірақ Макон мұны жоққа шығарды. Статистикалық мәліметтер көрсетіп тұрғандай, Макон Клементті басқа шабуылшылармен бірдей пайдаланған. Климат пен тілдің айырмашылығына ерте тап болған Клементеге, «Чико Фернандес» және «Томми Ласорда», «Джо Блэк» сияқты екі тілді командаластары көмектесті. 1954 жылдың 1 маусымында «Питтсбург Пайрэтс» командасының барлаушылары Ричмондқа барғанда, Блэк олардың басты мақсаты болды. Клементті жаттығу барысында байқаған «Пайрэтс» барлаушысы Клайд Сукефорт оның жай-күйін білгісі келді және Клементтің қорғалмаған «бонус баласы» екенін білді. Он екі жыл өткен соң, Макон «біз оны таңдау арқылы жасыруға тырыстық, бірақ ол сәтті болмады» деп мойындады, бірақ Клементті ойнатпау туралы ешқандай нұсқау алмағанын айтты, ойыншының дамуына уақыт қажет екенін және 3А лигасында қиындықтарға тап болғанын мәлімдеді. Алайда, «Питтсбург» оның жасырау талантын байқады. Сукефорт кейіннен еске алғандай: «Сол кезде ол біздің алғашқы таңдауымыз болады деп білдім. Мен «Монреаль» командасының бас жаттықтырушысы Макс Маконға «біздің жігітімізге» жақсы қарауды және оның жарақат алмауын айттым». «Роялз» командасымен өткізген 87 ойында Клементе .257 көрсеткішпен екі рет хоум-ран соқты. Солтүстік Америкадағы бейсбол карьерасындағы алғашқы хоум-раны 1954 жылдың 25 шілдесінде соғылды. Клементтің қосымша иннингтегі, жеңіске жеткізген хоум-раны, ойынға қорғаушы ретінде енгеннен кейін алғашқы соққысында тіркелді. Оның лигадағы жалғыз басқа хоум-раны 5 қыркүйекте соғылды. 20 жасқа толған күні, 8 тамызда, ол маңызды ойынды аяқтау үшін керемет көмек көрсетті, қарсыластардың теңдестіруге мүмкіндік беретін ойыншысын ұстады. Клементе қысқы бейсболға қатысу үшін Пуэрто-Рикоға оралғанда, «Доджерс» бас директоры Баззи Баваси «Пайрэтс» бас директоры Бранч Рикиге барды. Баваси Рикимен жұмыс істеген кезде, ол «Доджерс» командасын басқарған, кейін «Пайрэтс» командасына жұмыс істеуге кеткен. Баваси кейіннен Рики оның ұсынысын қабылдамағаннан кейін, Рики оған: «Егер маған көмек қажет болса, мен тек телефонды көтеремін» деп уәде бергенін еске алды. Ол осы уәдені пайдаланып, Рикиге «Роялз» командасының питчері Джонни Ратерфордты Клементе орнына таңдауға келісуге көндірді. Алайда, бірнеше күннен кейін Баваси Рики мен «Доджерс» иесі Уолтер О’Мэлли арасындағы қызу даудың салдарынан келісімнің бұзылғанын білді: «Уолтер мен мырза Рики тағы да дауласып, Уолтер мырза Рикиге кітаптағы барлық есімдерді атады. Осылайша біз Робертоны жоғалтып алдық». Маусымның соңында Клементе «Сантурсе» командасына оралды, оның командаластарының бірі Уилли Мейс болды. Командада болған кезде «Пайрэтс» командасы Клементті 1954 жылдың 22 қарашасында өткен 5-ші қағида бойынша алғашқы таңдау ретінде таңдады.

At the time of Clemente's signing, the bonus rule implemented by Major League Baseball was still in effect. The rule stipulated that when a major league team signed a player to a contract with a signing bonus in excess of $4,000 ($ today), the team was required to keep that player on their 25 man active roster for two full seasons and failure to comply with the rule would result in the team losing the rights to that player's contract, and the player would then be exposed to the waiver wire. As Clemente's bonus was larger than $4,000, he was considered a bonus baby. However, the Dodgers decided against benching him for two years in the majors and decided to place him with the Montreal Royals, their International League Triple A affiliate. While it is often believed that the Dodgers instructed manager Max Macon to use Clemente sparingly to prevent him from being drafted under the Rule 5 Draft, Macon himself denied it. Box scores also suggest that Macon platooned Clemente the same as he did with other outfielders. Affected early on by both climate and language differences, Clemente received assistance from bilingual teammates such as infielder Chico Fernandez and pitchers Tommy Lasorda and Joe Black. Black was the original target of the Pittsburgh Pirates' scouting trip to Richmond on June 1, 1954. Noticing Clemente in batting practice, Pirates scout Clyde Sukeforth made inquiries and soon learned about Clemente's status as an unprotected bonus baby. Twelve years later, manager Macon acknowledged that "we tried to sneak him through the draft, but it didn't work" but denied being instructed to not play Clemente, stating that the player needed time to develop and was struggling against Triple A pitching. However, Pittsburgh noticed his raw talents; as Sukeforth recalled years later, "I knew then he'd be our first draft choice. I told Montreal manager Max Macon to take good care of 'our boy' and see that he didn't get hurt." In 87 games with the Royals, Clemente hit .257 with two home runs. The first home run of his North American baseball career came on July 25, 1954; Clemente's extra inning, walk off home run was hit in his first at bat after entering the game as a defensive replacement. His only other minor league home run came on September 5. On his 20th birthday, August 8, he made a notable game ending outfield assist, cutting down the potential tying run at the plate. While Clemente returned to Puerto Rico to play in winter ball, Dodgers GM Buzzie Bavasi went to Pirates GM Branch Rickey, under whom Bavasi had worked when the latter ran the Dodgers before departing to work for the Pirates, in a final attempt to dissuade him from drafting Clemente. Bavasi recalled years later that after he declined Rickey's offer to join him, Rickey had promised him that, "Should I need help at anytime, all I had to do was pick up the phone." He used this offer to get Rickey to agree draft Royals' pitcher Johnny Rutherford in place of Clemente. A few days later, however, Bavasi discovered that the deal was off due to a heated argument between Rickey and Dodgers owner Walter O'Malley: "Walter and Mr. Rickey got in another argument and it seems Walter called Mr. Rickey every name in the book. Thus, we lost Roberto." At the end of the season, Clemente returned to play for Santurce where one of his teammates was Willie Mays. While with the team, the Pirates made Clemente the first selection of the Rule 5 draft that took place on November 22, 1954.

Бас лигасы (1955-1972)

Өзінің бас лигалық мансабының алғашқы жеті аптасын қоспағанда, Клементе 21-ші нөмірді таңдап киді, себебі оның толық аты – Роберто Клементе Уокерде осыған дейін осыша әріп болған. Алғашқы апталарда Клементе 13-ші нөмірді киді, өйткені оның командаласы Эрл Смит 21-ші нөмірді киіп жүрген. Кейіннен бұл нөмір Клементеге берілді. Ойынсыз маусымдарда (1958–59, 1962–63, 1965–66, 1968–69, 1971–72 және 1972–73 маусымдарынан басқа) Клементе кәсіби деңгейде «Сантурсе», «Криолос де Кагуас» және «Сенадорес де Сан-Хуан» командалары үшін Пуэрто-Рико бейсбол лигасының (Liga de Béisbol Profesional de Puerto Rico) құрамында ойнады, онда ол жұлдыз ойыншы саналды. Кейде ол «Сан-Хуан» командасын жаттықтырды. 1958 жылдың қыркүйегінде Клементе АҚШ Теңіз жаяу әскерінің резервтік құрамына қосылды. Ол алты айлық міндетін Оңтүстік Каролина штатындағы Паррис аралында, Солтүстік Каролина штатындағы ЛеЖен лагерінде және Вашингтон қаласында өтеді. Паррис аралында Клементе 3-ші рекрут батальонының 346-шы взводында жаңадан келгендерге оқудан өтуге көмектесті. Теңіз жаяу әскерінің қатаң оқу бағдарламалары Клементеге физикалық тұрғыдан көмектесті; ол он фунт салмақ қосып, күшін арттырды және 1954 жылғы автокөлік апатынан туған арқадағы аурулары оқу барысында жоғалып кетті. Клементе 1964 жылдың қыркүйегіне дейін Теңіз жаяу әскерінің резервіндегі қарапайым сарбаз болды.

Алғашқы жылдар

Пираттар 1950 жылдары бірнеше қиын маусымды бастан өткерді. 1958 жылы олар 1948 жылдан бергі алғашқы жеңісті маусымды өткізді. Клементе 1955 жылдың 17 сәуірінде «Пираттар» командасы сапында 13-нөмірлі формамен «Бруклин Доджерс» командасына қарсы екі ойынның бірінші матчында дебют жасады. Карьерасының басында ол жергілікті БАҚ пен кейбір командаластарының нәсілдік және этникалық шиеленістерге ұшырады. Клементе бұған: «Мен түске сенбеймін» деді. Ол өсіп келе жатып, этникалық тегіне қарамастан ешкімді кемсітпеуге үйренгенін айтты. Клементе екі жағдайда да қиындыққа тап болды, себебі ол Латын Америкасы мен Кариб аймағының өкілі болды, оның ана тілі испан тілі және ол жартылай африкалық текті еді. Бір жыл бұрын «Пираттар» командасы алғашқы афроамерикалық ойыншысы Курт Робертсті шақырған болатын. Олар Джеки Робинсон бейсболдағы түс шекарасын бұзғаннан кейін жеті жыл өткен соң, NL-дегі бесінші және негізгі лигадағы тоғызыншы команда болды. Клементе Питтсбургке келген кезде Робертс онымен дос болып, үлкен лигада және Питтсбург аймағында өмірге бейімделуіне көмектесті. Жаңа маусымында Клементе бірнеше ойынға қатыса алмады, себебі ол өткен қыста Пуэрто-Рикода белгілі жарақат алған. Маскүнем жүргізуші көлігімен қиылыста оның көлігіне соқтығысқан. Ол жаңа маусымын .255 орташа көрсеткішпен аяқтады, бірақ кейбір доптарды ұруда қиындықтар туды. Оның қорғаныс дағдылары осы маусымда ерекше көзге түсті. Келесі маусымда, 1956 жылдың 25 шілдесінде «Форбс Филд» стадионында Клементе парктегі хоум-ран соғып, тоғызыншы иннингте үш ұпайлық қарызды өтеді, осылайша қазіргі заманғы Үлкен лига тарихында (1900 жылдан бері) мұндай көрсеткішті жасаған алғашқы және жалғыз ойыншы атанды. Питтсбургтік спорт журналисі Джон Штайгервальд: «Бұл бейсбол тарихында бір рет қана орын алған болуы мүмкін» деді. 1959 жылдың көктемінде Клементе әлі де Теңіз корпусының резервіндегі міндетін орындап, 4 сәуірге дейін «Лежун» лагерінен босатылатын болды. Пенсильвания штатының сенаторы Джон М. Уокер АҚШ сенаторы Хью Скоттқа 4 наурызда ерте босату туралы өтінішпен хат жазды, осылайша Клементе командамен көктемгі жаттығуларға қатыса алатын болды.

The Pirates struggled through several difficult seasons through the 1950s. They did have a winning season in 1958, their first since 1948. Clemente debuted with the Pirates on April 17, 1955, wearing uniform number 13, in the first game of a doubleheader against the Brooklyn Dodgers. Early in his career with the Pirates, he was frustrated by racial and ethnic tensions, with sniping by the local media and some teammates. Clemente responded to this by saying "I don't believe in color." He said that, during his upbringing, he was taught never to discriminate against someone based on ethnicity. Clemente was at a double disadvantage, as he was a Latin American and Caribbean player whose first language was Spanish and was of partially African descent. The year before, the Pirates had hired Curt Roberts, their first African American player. They were the fifth team in the NL and ninth in the major leagues to do so, seven years after Jackie Robinson broke baseball's color line by joining the Dodgers. When Clemente arrived in Pittsburgh, Roberts befriended him and helped him adjust to life in the major league, as well as in the Pittsburgh area. During his rookie season, Clemente had to sit out several games, as he had suffered a lower back injury in Puerto Rico the previous winter. A speeding, drunk driver rammed into his car at an intersection. He finished his rookie season with a .255 batting average, despite trouble hitting certain types of pitches. His defensive skills were highlighted during this season. The following season, on July 25, 1956, at Forbes Field, Clemente erased a three run, ninth inning deficit with a bases clearing inside the park home run, thus becoming the first—and, as yet, only—player in modern Major League history (since 1900) to hit a documented walk off, inside the park grand slam. Pittsburgh based sportswriter John Steigerwald said that it "may have been done only once in the history of baseball." Clemente was still fulfilling his Marine Corps Reserve duty during spring of 1959 and set to be released from Camp Lejeune until April 4. A Pennsylvania state senator, John M. Walker, wrote to US Senator Hugh Scott requesting an early release on March 4 so Clemente could join the team for spring training.

Жұлдыздық атақ

1960 жылғы маусымның басында Клементе лигада .353 орташа ұпаймен көш бастады, ал мамыр айындағы 14 қосымша базалық соққысы мен 25 ұпайы Клементенің Ұлттық лиганың айдың үздік ойыншысы деп таңдалуына себеп болды. Оның соққы беру орташа көрсеткіші маусым бойы .300-ден жоғары сақталды. 5 тамызда Форбс Филдте Клементе оң алаңның қабырғасына соқтығысып, Сан-Францисконың Вилли Мейске қосымша базалық соққы беруге мүмкіндік бермеді, нәтижесінде Питтсбург 1–0 есебімен жеңіске жетті. Соққыдан кейін Клементеге иекке бес тігіс салынды және бес ойынға қатысудан шеттетілді, ал Giants командасының тілшісі Боб Стивенс бұл тұсты "барлық уақыттағы ең ұлыларының қатарында, сонымен қатар көруге ең қорқынышты және жасауға ең ауырсынулысы" деп сипаттады. "Пираттар" тұрақты маусымда 95–59 есебімен жеңіс тіркеп, Ұлттық лиганың чемпиондығын жеңіп алды және жеті ойындық әлем чемпионатына қатысып, "Нью-Йорк Янкистерді" жеңді. Клементе серияда .310 орташа ұпаймен ойнады, әр ойында кем дегенде бір рет қауіпсіз соқты. Оның .314 орташа ұпайы, 16 хоум-ран және маусым бойындағы қорғаныс ойыны оған Ұлттық лиганың All-Star құрамына резервтік ойыншы ретінде енуге мүмкіндік берді, және ол сол маусымда өткен екінші All-Star ойынының 7-ші және 8-ші иннингтерінде оң алаңдағы Хэнк Ааронды алмастырды. 1961 жылы жаттығу кезінде "Пираттардың" соққы жаттықтырушысы Джордж Сислердің кеңесімен Клементе соққы жылдамдығын баяулату үшін ауыррақ ракета қолдану арқылы соққы техникасын өзгертуге тырысты. 1961 жылғы маусымда Клементе екі All-Star ойынының біріншісінде Ұлттық лиганың оң алаңдағы негізгі ойыншысы болып тағайындалды және 4 соққыдан 2-еуін соқты; ол алғашқы соққысында трипл соқты және команданың алғашқы ұпайын енгізді, содан кейін екінші ұпайды құрбандық ұшқышымен енгізді. 10-шы иннингте 4–3 есебімен алда тұрған Американдық лигада ол болашақ HOF-тар Хэнк Аарон, Вилли Мейс және Фрэнк Робинсонмен бірлесіп, 5–4 есебімен Ұлттық лиганың жеңісіне қол жеткізді, нәтижесінде Клементе knuckleballer Хойт Вильгельмге қарсы жеңіс соққысын соқты. Клементе сол маусымда өткен екінші All-Star ойынында оң алаңда қайтадан бастады және 2 соққыдан 0-ге жетті, 2-ші және 4-ші иннингтерде ұшып, алаңнан шықты. Сол маусымда ол өзінің алғашқы "Алтын қолғап" сыйлығын алды. Оны америкалыққа ұқсату үшін спорт журналистері оны "Боб" немесе "Бобби" деп атауды бастады. Оның бейсбол карточкаларында тіпті "Боб Клементе" деп жазылған, бұл практика 1969 жылға дейін сақталды. Ол бұл әдетті ұнатпады, өйткені ол бұл Пуэрто-Рико және латын мұрасына деген құрметсіздік деп санайды. Клементе ойыннан кейінгі сұхбаттарда оны "Боб" деп атаған тілшілерді түзетіп отырды, бірақ бұл мәселе 1960 жылдар бойына жалғасты.

Early in the 1960 season, Clemente led the league with a .353 batting average, and the 14 extra base hits and 25 RBIs recorded in May alone resulted in Clemente's selection as the National League's Player of the Month. His batting average would remain above the .300 mark throughout the course of the campaign. On August 5 at Forbes Field, Clemente crashed into the right field wall while making a pivotal play, depriving San Francisco's Willie Mays of a leadoff, extra base hit in a game eventually won by Pittsburgh, 1–0. The resulting injury necessitated five stitches to the chin and a five game layoff for Clemente, while the catch itself was described by Giants beat writer Bob Stevens as "rank[ing] with the greatest of all time, as well as one of the most frightening to watch and painful to make." The Pirates compiled a 95–59 record during the regular season, winning the NL pennant, and defeated the New York Yankees in a seven game World Series. Clemente batted .310 in the series, hitting safely at least once in every game. His .314 batting average, 16 home runs, and defensive playing during the course of the season had earned him his first spot on the NL All Star roster as a reserve player, and he replaced Hank Aaron in right field during the 7th and 8th innings in the second All Star game held that season (two All Star games were held each season from 1959 through 1962). During spring training in 1961, following advice from Pirates' batting coach George Sisler, Clemente tried to modify his batting technique by using a heavier bat to slow the speed of his swing. During the 1961 season, Clemente was named the starting NL right fielder for the first of two All Star games and went 2 for 4; he hit a triple on his first at bat and scored the team's first run, then drove in the second with a sacrifice fly. With the AL ahead 4–3 in the 10th inning, he teamed with fellow future HOFers Hank Aaron, Willie Mays, and Frank Robinson to engineer a come from behind 5–4 NL victory, culminating in Clemente's walk off single off knuckleballer Hoyt Wilhelm. Clemente started again in right field for the second All Star game held that season and was 0 for 2, flying and grounding out in the 2nd and 4th innings. That season he received his first Gold Glove Award. In an effort to make him seem more American, sportswriters started calling him "Bob" or "Bobby". His baseball cards even listed him as "Bob Clemente", a practice that persisted through to 1969. He disliked the practice, which he felt was disrespectful to his Puerto Rican and Latino heritage. Clemente would correct reporters who referred to him as "Bob" during post game interviews, but the issue continued throughout the 1960s.

Соңғы маусымдар

1970 жылғы маусым «Пираттардың» Форбс Филд стадионында өткізген соңғы маусымы болды, одан кейін олар «Үш өзен» стадионына көшті; Клементе үшін бұл стадионды тастау эмоционалды жағдайға айналды. «Пираттардың» Форбс Филдтегі соңғы ойыны 1970 жылдың 28 маусымында өтті. Сол күні Клементе басқа алаңда ойнау қиын екенін айтып: «Мен өмірімнің жартысын сонда өткіздім» деді. 1970 жылдың 24 шілдесі «Роберто Клементе күні» деп жарияланды; сол күні бірнеше пуэрторикалық жанкүйерлер «Үш өзен» стадионына барып, Клементеге қолдау көрсетіп, дәстүрлі пуэрторикалық киімдерін киді. Клементеге арналған салтанатты шара өтті, оның барысында ол Пуэрто-Рикода жиналған 300 000 қол қойылған өтінішті алды, сондай-ақ Клементе сұрағандай, қайырымдастық жұмыстарына бірнеше мың доллар сыйлық ретінде берілді. 1970 жылғы маусымда Клементенің соққы беру көрсеткіші .352 болды; «Пираттар» NL East дивизионында жеңіске жетті, бірақ кейін Цинциннати «Редс» командасымен күресте жеңіліске ұшырады. Маусымнан тыс уақытта Роберто Клементе «Сенадорлар» командасының басқарушысы ретінде жұмыс істегенде және оның әкесі Мелхор Клементе денсаулық мәселелеріне тап болып, операция жасағанда бірнеше қиын жағдайларға тап болды. 1971 жылғы маусымда «Пираттар» NL East дивизионында жеңіске жетті, «Сан-Франциско Джайентс» командасын төрт ойында жеңіп, NL лигасының жеңімпазы атанды және «Балтимор Ориолс» командасымен Әлем сериясында кездесті. «Балтимор» 101 ойын жеңіп алды (қатарынан үшінші маусымда 100-ден астам жеңіс), сондай-ақ үшінші жыл қатарынан Америка лигасының чемпиондық сериясын жеңіп алды және Әлем сериясының чемпионы болды. «Ориолс» серияның алғашқы екі ойынын жеңіп алды, бірақ «Питтсбург» жеті ойынның соңында жеңіске жетті. Бұл Клементе «Пираттар» командасына екінші рет Әлем сериясында жеңіске жетуге көмектескені болды. Серия барысында Клементенің соққы беру көрсеткіші .414-ке жетті (29 соққыда 12 соққы), қорғаныста жақсы өнер көрсетті және шешуші жетінші ойында жеңіске жеткенде (2:1) жеке гол соқты. Клементе 1972 жылғы маусымда 102 ойынға қатысып, .312 соққы көрсеткішін тіркеді және қатарынан 12-ші рет «Алтын қолғап» жүлдесін жеңіп алды. 30 қыркүйекте ол «Нью-Йорк Метс» командасының ойыншысы Джон Матлактан «Үш өзен» стадионында төртінші иннингте 3000-шы соққысын алды. Бұл оның мансабындағы соңғы тұрақты маусымдық ойыны болды. 3 қазанда тағы бір тұрақты маусымдық ойында оң жақта ойнаған Клементе Хонус Вагнердің «Питтсбург Пираттары» сапындағы ойындар бойынша рекордтық көрсеткішін (2433 ойын) теңестірді. Сол маусымдағы NL плей-офф кезеңінде ол .235 соққы көрсеткішін тіркеді (17 соққыда 4 соққы). Оның соңғы ойыны 1972 жылғы 11 қазанда Цинциннати қаласындағы «Риверфронт» стадионында 1972 жылғы NLCS турнирінің бесінші және соңғы ойынында өтті. Ол және Билл Мазероски 1960 жылғы Әлем сериясының чемпионы болған «Пираттар» командасының соңғы ойыншылары болды.

The 1970 season was the last one that the Pirates played at Forbes Field before moving to Three Rivers Stadium; for Clemente, abandoning this stadium was an emotional situation. The Pirates' final game at Forbes Field occurred on June 28, 1970. That day, Clemente said that it was hard to play in a different field, saying, "I spent half my life there." The night of July 24, 1970, was declared "Roberto Clemente Night"; on this day, several Puerto Rican fans traveled to Three Rivers Stadium and cheered Clemente while wearing traditional Puerto Rican attire. A ceremony to honor Clemente took place, during which he received a scroll with 300,000 signatures compiled in Puerto Rico, and several thousands of dollars were donated to charity work following Clemente's request. During the 1970 season, Clemente compiled a .352 batting average; the Pirates won the NL East pennant but were subsequently eliminated by the Cincinnati Reds. During the offseason, Roberto Clemente experienced some tense situations while he was working as manager of the Senadores and when his father, Melchor Clemente, experienced medical problems and underwent surgery. In the 1971 season, the Pirates won the NL East, defeated the San Francisco Giants in four games to win the NL pennant, and faced the Baltimore Orioles in the World Series. Baltimore had won 101 games (third season in row with 100+ wins) and swept the American League Championship Series, both for the third consecutive year, and were the defending World Series champions. The Orioles won the first two games in the series, but Pittsburgh won the championship in seven games. This marked the second occasion that Clemente helped win a World Series for the Pirates. Over the course of the series, Clemente had a .414 batting average (12 hits in 29 at bats), performed well defensively, and hit a solo home run in the deciding 2–1 seventh game victory. Clemente played in 102 games and hit .312 during the 1972 season. and won his twelfth consecutive Gold Glove. On September 30, he hit a double in the fourth inning off Jon Matlack of the New York Mets at Three Rivers Stadium for his 3,000th. It was his last regular season at bat of his career. By playing in right field in one more regular season game, on October 3, Clemente tied Honus Wagner's record for games played as a Pittsburgh Pirate, with 2,433 games played. In the NL playoffs that season, he batted .235 as he went 4 for 17. His last game was October 11, 1972, at Cincinnati's Riverfront Stadium in the fifth and final game of the 1972 NLCS. He and Bill Mazeroski were the last Pirate players remaining from the 1960 World Series championship team.

Қайырымдылық және қайтыс болу

Клементе бос уақытын көбінесе қайырымдылық жұмыстарына арнады. 1972 жылдың 23 желтоқсанында Никарагуаның астанасы Манагуа қатты жер сілкінісіне ұшырады. Клементе (ұшақ апатқа ұшырар алдында үш апта бұрын Манагуаға барған) дереу шұғыл көмек ұшуларын ұйымдастыруға кірісті. Бірақ көп ұзамай, алғашқы үш рейстегі көмек пакеттерін Сомоза үкіметінің жемқор шенеуніктері ұрлап алғанын, олардың жер сілкінісінен зардап шеккендерге жетпегенін білді. Ол төртінші көмек рейсіне өзі де қатысуды шешті, өйткені оның қатысуы көмекті аман қалғандарға жеткізуге көз жеткізер деген үмітте болды. Жаңа жыл қарсаңында ол жалға алған Douglas DC 7 жүк ұшағының бұрын механикалық ақаулары болған, сондай-ақ ұшу экипажы жеткіліксіз болды (ұшқыш-инженер мен екінші ұшқыш жетіспеді), және ол рұқсат етілген жүктемеден артық болатын. 1972 жылдың 31 желтоқсанында Пуэрто-Риконың Исла-Верде аралының жағалауындағы Атлант мұхитына қозғалтқыштың істен шығуынан кейін құлады. Іздеу-құтқару жұмыстары дереу басталды, оны USCGC Sagebrush жетекшілік етті. Апаттан бірнеше күн өткен соң ұшқыштың денесі мен ұшақтың корпусының бір бөлігі табылды. Ұшақтан табылған жалғыз жеке зат – Клементеге тиесілі бос ұшу чемоданы болды. Клементенің командаласы және жақын досы Мэнни Сангуиллен – Робертоның естелік шарасына қатыспаған «Пираттардың» жалғыз мүшесі еді. Оның орнына, «Пираттардың» ойыншысы командаласын табу үшін Клементе ұшағы құлаған суға секірді. Клементе мен төрт қозғалтқышты ұшақта болған тағы үш адамның денесі ешқашан табылған жоқ. Клементе оған бірге ұшуға бармауды айтқан. Бірнеше сағаттан кейін Уокер өз пәтеріне оралып, Клементені алып бара жатқан ұшақтың құлағанын көрді. 2002 жылы ESPN SportsCentury деректік фильміне берген сұхбатында Клементенің әйелі Вера Клементе бірнеше рет өзінің жас кезінде өліп қалуы мүмкін екенін айтқанын еске алды.

Clemente spent much of his time during the off season involved in charity work. When Managua, the capital city of Nicaragua, was affected by a massive earthquake on December 23, 1972, Clemente (who visited Managua three weeks before the quake) immediately set to work arranging emergency relief flights. He soon learned, however, that the aid packages on the first three flights had been diverted by corrupt officials of the Somoza government, never reaching victims of the quake. He decided to accompany the fourth relief flight, hoping that his presence would ensure that the aid would be delivered to the survivors. The airplane which he chartered for the New Year's Eve flight, a Douglas DC 7 cargo plane, had a history of mechanical problems and it also had an insufficient number of flight personnel (the flight was missing a flight engineer and a copilot), and it was also overloaded by It crashed into the Atlantic Ocean off the coast of Isla Verde, Puerto Rico immediately after takeoff on December 31, 1972, due to engine failure. A search and rescue effort was immediately launched, led by the USCGC Sagebrush. A few days after the crash, the body of the pilot and part of the fuselage of the plane were found. An empty flight case which apparently belonged to Clemente was the only personal item of his which was recovered from the plane. Clemente's teammate and close friend Manny Sanguillén was the only member of the Pirates who did not attend Roberto's memorial service. Instead, the Pirates catcher chose to dive into the waters where Clemente's plane had crashed in an effort to find his teammate. The bodies of Clemente and three others who were also on the four engine plane were never recovered. Clemente told him not to join him on the flight. A few hours later, Walker returned to his condo and discovered that the plane carrying Clemente had crashed. In an interview for the ESPN documentary series SportsCentury in 2002, Clemente's widow Vera mentioned that Clemente had told her that he thought he was going to die young several times.

Жарияланбаған өмірбаяны

1971 жылдың қараша айында Post Gazette газетінің спорт редакторы Ал Абрамс «Пираттар» командасының оң жақтағы ойыншысының естеліктері жазылып жатыр деген хабарлама таратты. Абрамс бұрынғы мақаласында айтқандай, болашақ серіктестерге Клементе барлық сұхбаттар жазылып, оның айтқан сөздері өзгеріссіз басылатынын ескерткен. 1972 жылдың наурыз айында жазушы табылғаны және жұмыстың басталғаны расталды. Клементенің кітабын Нью-Йорктегі Associated Press кеңсесінің журналисі Фрэнк Эк жазуға көмектеседі деп күтілуде, кітаптан 50 мың доллар табыс табуға болады. Мен оның кейбір жазбаларын тыңдап, бірнеше тарауларын оқыдым. Алты айдан кейін жарық көретін кітап қызықты оқу материалы болмақ. Бірақ, шындығында, 1973 жылдың наурыз айында, Клементенің қайтысынан кейін екі айдан астам уақыт өткен соң, Абрамс жақында жарық көретін тағы төрт өмірбаяндарды қысқаша атап өтіп, Эк енді «Клементе туралы жазылған нағыз кітап, ол жазбадағы сұхбаттардан құралған» деп мәлімдеді. Дегенмен, кітаптың қолжазбасы баспагер таба алмады, сондықтан Эк жасаған мәлімдеме осы жоба туралы соңғы жарияланған ақпарат болып қалады.

Жеке өмір

Клементе 1964 жылғы 14 қарашада Каролинадағы Сан-Фернандо шіркеуінде Вера Забалаға үйленді. Олардың үш баласы болды: Роберто (көбінесе "Роберто кіші" деп аталады), 1965 жылы туған; Луис Роберто, 1966 жылы туған; және Роберто Энрике, 1969 жылы туған. Вера Клементе 2019 жылғы 16 қарашада 78 жасында дүние салды. Клементе берілген католик болды. 2010 жылдары Католик шіркеуі оны қасиетті деп жариялауға бағытталған бастама көтерілді.

Мақалалар

Ричман, Милтон. "Роберто Клементе оларға бар жайды айтады". Desert Sun. 1966 жылдың 11 наурызы.
Бидерман, Лес. "Клементе Метс клубына қарсы: Роберто 500 футтық хоум-ран соқты". The Pittsburgh Press. 1966 жылдың 25 наурызы.
Бидерман, Лес. "Есеп тақтасы: Екі "Пират" үшін үлкен күн; Клементенің досы допты қайтарып алды; Wrigley Field-тегі ең ұзын соққы". The Pittsburgh Press. 1966 жылдың 6 маусымы.
Бидерман, Лес. "Кардс Клементенің хоум-ранынан құтылды; Роберто 4:2 есебімен жеңіліске ұшырағанда 450 футтық соққы берді". The Pittsburgh Press. 1966 жылдың 10 маусымы.
Часс, Мюррей (AP). "Донн Драгс, Клементе емес". The Tuscaloosa News. 1966 жылдың 14 маусымы.
Фини, Чарли. "Жаңалықтарда: Ол шынымен де ұлы Роберто ма?". The Pittsburgh Post Gazette. 1966 жылдың 19 тамызы.
Кауч, Дик (AP). "Клементе испан тілінде сөйлейтін ойыншылар үшін ту көтерді: лайықты құрметке ие болмайды". The Sarasota Herald Tribune. 1966 жылдың 23 тамызы.
Бидерман, Лес. "Робертоның соққысы қарсыластарды әлсіздетті; Клементе 2000-ші соққысын хоум-ранмен жасады". The Sporting News. 1966 жылдың 17 қыркүйегі.
Бидерман, Лес. "Робертоның қанатындей жылдам лақтыруы жанкүйерлерді таң қалдырды, "Кардс" клубын жеңді, жанкүйерлерді таң қалдырды". The Sporting News. 1967 жылдың 1 шілдесі.
Хано, Арнольд. "Роберто Клементе, бейсболдың ең жарқын жұлдызы". Boys' Life. 1968 жылдың наурыз айы.
"Роберто Клементе болудың ауыртпалығы: бейсбол жұлдызының мақтауға деген құштарлығы". Life. 1968 жылдың 24 мамыры.
Ричман, Милтон. "Робертоның ауырған иығы мазалайды: ол бейсболды тым жақсы көреді, сондықтан тастағысы келмейді". Desert Sun. 1968 жылдың 14 тамызы.
Уилсон, Джон. "Робертоға тұрғанша құрмет көрсетілді". The Sporting News. 1971 жылдың 20 ақпаны.
Абрамс, Ал. "Спорт жаңалықтары: Мен Робертоны еске аламын". The Pittsburgh Post Gazette. 1973 жылдың 2 қаңтары, 14, 17 беттер.