Тағам мен судың құрамындағы заттардың қауіпсіз мөлшері
Acceptable daily intake
Күнделікті қабылдау мөлшері (ADI): тағамдағы немесе судағы зат мөлшері, денсаулыққа қауіпсіз. FAO/WHO сарапшылары анықтаған, өмір бойы қабылдауға болатын норма.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Тамақ пен судағы зат мөлшері. Қабылдауға болатын тәуліктік мөлшер немесе ҚТМ – бұл тамақ немесе ішу суындағы белгілі бір заттың мөлшерінің өлшемі (алғашқыда тамақ қоспасы үшін, кейін ветеринариялық препараттың немесе пестицидтің қалдықтары үшін де қолданылды), оны өмір бойы күнделікті ауыз арқылы қабылдағанда денсаулыққа елеулі қауіп тудырмайды. ҚТМ әдетте тәулігіне дене салмағының бір килограмына шаққанда миллиграмм (заттың) есебімен көрсетіледі.
Measure of a substance in food or water
Acceptable daily intake or ADI is a measure of the amount of a specific substance (originally applied for a food additive, later also for a residue of a veterinary drug or pesticide) in food or drinking water that can be ingested (orally) daily over a lifetime without an appreciable health risk. ADIs are expressed usually in milligrams (of the substance) per kilograms of body weight per day.
Тарих
Бұл ұғымды алғаш рет 1961 жылы Еуропа Кеңесі, кейіннен БҰҰ-ның екі органы – Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) қолданатын ФАО/ДДСҰ Азық-түлік қоспалары жөніндегі бірлескен сарапшылар комитеті (JECFA) енгізді. Бұл ретте, заттың қандай мөлшерде уытты әсер көрсетпейтіні анықталады. Зерттеулер әдетте бірнеше дозамен, оның ішінде жоғары дозалармен жүргізіледі. Егер әртүрлі әсерлерге қатысты бірнеше зерттеу жасалса, әдетте ең төменгі NOAEL (уытты әсері жоқ доза) қолданылады. Содан кейін NOAEL (немесе басқа бастапқы нүкте, мысалы, эталондық доза деңгейі (BMDL)) сынақ жануарлары мен адамдар арасындағы айырмашылықтарды (10 есе) және адамдар арасындағы сезімталдық деңгейінің мүмкін айырмашылықтарын (тағы 10 есе) ескере отырып, әдетте 100 еселік қауіпсіздік коэффициентіне бөлінеді. Күнделікті қабылдауға болатын мөлшер (ADI) – бұл дені сау, қалыпты салмақты ересек адамның орташа тәуліктік мөлшерде тұтынуы қауіпсіз деп саналатын деңгей. Сәбилер үшін қауіпсіздік коэффициентін арттыру туралы пікірлер айтылған, бірақ бұл қажет емес, себебі балаларда химиялық заттардың шығарылуы көбінесе жылдамдатылған, ал балалар ересектерге қарағанда жиі ауыратындықтан, тамақ қоспаларынан туындаған жағымсыз әсерлер балалардың әдеттегі жағдайларының бірі ретінде жасырылуы мүмкін. Сау ересек адаммен бұл мәселені талқылау әлдеқайда қиын. ADI аллергиялық реакцияларды ескермейді, себебі олар дозаға тәуелді емес, жекелей реакциялар болып табылады. ADI неғұрлым жоғары болса, қосылыстың үнемі жұтуға болатын мөлшері де соғұрлым көп болады. Күнделікті қабылдауға болатын мөлшер туралы ұғым көбінесе қажетсіз ластаушы заттар мен басқа да химиялық заттар үшін қолданылады. ADI ұғымын тамақтағы (бар және/немесе қосылған) химиялық қосылыстарды ұзақ мерзім бойы қайта-қайта жұтудан туындайтын уыттылықты бағалау үшін, ал жедел уыттылықтан айырмашылығын көрсету үшін қолдануға болады. Химиялық заттың шекті рұқсат етілетін мөлшері (TLV) – бұл жұмысшының дені саулығына зиян келтірмей, жұмыс өмірі бойы күнделікті қабылдауы мүмкін деңгей.
This concept was first introduced in 1961 by the Council of Europe and later, the Joint FAO/WHO Expert Committee on Food Additives (JECFA), a committee maintained by two United Nations bodies: the Food and Agriculture Organization (FAO) and the World Health Organization (WHO). the amount of a substance that shows no toxic effects, is determined. Usually the studies are performed with several doses including high doses. In the case of several studies on different effects, the lowest NOAEL is usually taken. Then, the NOAEL (or another point of departure such as a benchmark dose level (BMDL)) is divided by a safety factor, conventionally 100, to account for the differences between test animals and humans (factor of 10) and possible differences in sensitivity between humans (another factor of 10). The ADI is considered a safe intake level for a healthy adult of normal weight who consumes an average daily amount of the substance in question. Increased safety factors for infants have been discussed, but are not needed, because elimination of chemicals is in fact often more rapid in children and as children generally have higher illness rates than adults, adverse effects caused by food additives can easily be disguised as any number of things children usually experience. It would be far more difficult to argue the case with a healthy adult. The ADI does not take into account allergic reactions that are individual responses rather than dose dependent phenomena. The higher the ADI, the larger amounts of a compound are safe for regular ingestion. The concept of tolerable daily intake is often used for unwanted contaminants or other chemicals. The ADI concept can be understood as a measure to indicate the toxicity from long term exposure to repeated ingestion of chemical compounds in foods (present and/or added), as opposed to acute toxicity. The threshold limit value (TLV) of a chemical substance is a level to which it is believed a worker can be exposed day after day for a working lifetime without adverse effects.