Кіріспе

1994 жылғы канадалық қылмыс

1994 жылдың 5 сәуірінде, сейсенбі күні кешке Торонтода орын алған елеулі қылмыс. Сағат 23:00-ден кейін үш ер адам Торонтоның Йорквилл ауданындағы Давенпорт көшесінде орналасқан танымал Just Desserts Café кафесіне күшпен кірді. Олардың бірі мылтықпен қаруланған еді. Қарулы қарақшылар кафедегі отызға жуық қызметкер мен клиенттерді дүкеннің арт жағына жинап, олардың бағалы заттарын тартып алды. Сол кештегі клиенттердің бірі – 23 жастағы шаштараз Георгина Леймонис (Виви Леймонис деп те біледі) өзінің жігітімен бірге болған. Екі ер адам әмияндарын беруден бас тартқанда жанжал шықты, сол кезде қарақшылардың бірі оларды ұрып соқты. Содан кейін мылтық ұстаған адам Леймониске көкірекке оқ атты. Қарақшылар дереу кафеден қашып кетті. Леймонис жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізілді, бірақ операция кезінде 5 сәуір күні таңғы сағат 2:45-те қайтыс болды.

Тергеу

Ресторанның күзет камерасы оқиғаның бәрін жазбаға түсірді, бірақ оның төмен сапасы мен дыбыс болмауы оқиғаларды ажыратуды және кісі өлтірушілерді анықтауды қиын етті. Полиция тонауға қатысқан үш адам және олардан бұрын мейрамхананы зерделеуге көмектескен тағы бір адамды іздеуді бастады. Полиция төрт ер адамның 6 фут бойындағы қара нәсілді екендігі туралы сипаттама берген кезде сынға ұшырады. Көптеген адамдар мұндай нақты емес сипаттама қылмыскерлерді ұстауға көмектеспейді, керісінше қара нәсілді ер адамдардың қылмыскер екендігі туралы стереотиптерді күшейтеді деп санайтын. Оқ атылғаннан кейін бір апта өткен соң Лоренс Август Браун күдікті ретінде танылды және ол өзі полицияға барып тапсырды. Үштің тағы бірі, О'Нил Рохан Грант, жақын арада тұтқындалды. Сол күзде Гэри Джордж Фрэнсис және Эмиль Марк Джонс та тұтқындалды. Грант, Фрэнсис және Джонс адам өлтіру және тонау қылмыстарымен айыпталды. Оқ атқан Браунға бірінші дәрежелі кісі өлтіру айыбы тағылды. Ал тонауға қатыспаған Джонсқа қарсы айыптар кейіннен алынып тасталды.

Салдарлар

Бұл оқ жаралануы Торонтода және жалпы Канадада бұрын-соңды болмаған қыжыршылық тудырды. 1994 жылы Канадада 596 адам өлтірілген болатын, бірақ бұл қылмыс "елдегі дерлік барлық ұлттық бұқаралық ақпарат құралдарының арасында бірнеше минут ішінде" орын алды, ал әйелді қанды-қанды өлтіру сирек кездеседі. Осының салдарынан, оның қосылу рәсіміне 3000-нан астам адам қатысты. Бұл наразылық көптеген саяси өзгерістерді талап етуге әкелді. Кейбіреулер өлім жазасын қайтаруды, ал басқалары қару-жараққа қатаң бақылау орнатуды сұрады. Шабуыл жасағандардың Ямайка азаматтары екені белгілі болғанда, олар бала кезінде Канадаға келгеніне қарамастан, "Торронто Сан" және басқа да бұқаралық ақпарат құралдары қатаң иммиграциялық заңдарды қабылдауға шақырды. Қылмыс жасаған шетел азаматтарын депортациялауды жеңілдететін жаңа ережелер енгізілді.

Сот

Бұл қылмыс қазірдің өзінде танымал болғандықтан, оның нашар басқарылуымен де көзге түсті. Сотқа өту процесі өте баяу болды, себебі күдіктілер жылдар бойы түрмеде отырды, кепілдік берілмеді, бірақ сотқа жеткізілмеді. Сот ісі полиция мен прокурорлардың қателіктеріне толы болды, бірақ оны ең көп создытқан – кейіннен кәсіби емес мінез-құлық танытқан қорғаушы адвокаттар болды. Жаңа қорғау тобы ұзақ кешігуге байланысты айыптаулардың күшін жоюды талап етті, бірақ бұл өтініш қабылданбады. Сотқа дейін осы іс бойынша 40 мың беттік материал жиналды. Сот процесі 1999 жылдың мамыр айында басталды, онда Браун өзінің қорғаушысы ретінде өзі жұмыс істеді. Сот процесі Канада тарихындағы ең ұзақ соттардың біріне айналды, Браун әрбір куәгерді жан-жақты тексерді, көбінесе екі күнге дейін сұрақтар қойды. Іс басталғаннан бастап-ақ нәсілшілдік пен кемсітушілік туралы айыптаулар көтерілді. Адвокаттардың бірі – ондаған адвокаттар жұмысқа алынып, жұмыстан босатылды – таңдалған айыптауды «қазіргі заманғы линчеудің заманауи нұсқасы» деп сипаттады. Фрэнсиске он бес жыл жаза берілді, ал түрмеде өткен жылдары үшін жеті жыл кемітілді. Осылайша ол үш жылдан кейін шартты түрде босатылуға құқылы болды, бірақ 2002 жылғы өтініші қабылданбады. 2005 жылы ол шартты түрде босатылды. 2008 жылдың 24 ақпанында Фрэнсис 33 грамм крек-кокаинмен ұсталды және 2008 жылдың мамыр айында есірткіге қатысты бірнеше қылмыс үшін 7,5 айға түрмеге қамалды. Грант Канададан туған жері Ямайкаға депортацияланды, ол 2007 жылдың 29 қазанында атып өлтірілді.

Қазіргі жалға алушылар

306 Давенпорт жолындағы жаман атқа ие орын Subway мейрамханасының франшизасына тиесілі болған және қазіргі уақытта бос тұр. Cityzen Development Group тұрғын үйлер салуды ұсынады. Құрылысшылар ғимаратты 2022 жылдың көктемінде бұзды.

Мәдени әсері

Бұл оқиға Джери Сиккориттінің 1999 жылғы "Осы өмірден бұрын" фильміне, сондай-ақ канадалық "The City" теледрамасының бірінші бөліміне шабыт берді.