Кіріспе

Америкалық кісі өлтіруші (1940–2020)

Ира Сэмюэл Эйнхорн (15 мамыр 1940 – 3 сәуір 2020), "Бірыңғай мүйізді кісі өлтіруші" деп белгілі, американдық экологиялық белсенді және сотталған кісі өлтіруші. Оның "Бір мүйіз" лақап аты оның тегінен шыққан, өйткені Einhorn неміс тілінде "бір мүйіз" деген мағынаны білдіреді. Экологиялық белсенді ретінде Эйнхорн 1970 жылы Филадельфияда өткен алғашқы Жер күні шарасында сөз сөйлеген. Қамаудан кейін Эйнхорн елден қашып, АҚШ-қа экстрадицияланар алдында Еуропада жиырма үш жыл өткізді. Өзін қорғау үшін сотта сөйлеген ол, бұрынғы қатынына ЦРУ агенттері өлтіргенін және оны қылмысқа айыптағандарын мәлімдеді, себебі ол агенттіктің паранормальді әскери зерттеулері туралы тым көп білген. Ол Холли Мэддокс өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, 2020 жылдың 3 сәуірінде түрмеде қайтыс болғанға дейін өмір бойына бас бостандығынан айырылды.

Ерте өмір және білім

Айра Эйнхорн Филадельфияда орта таптық еврей отбасында дүниеге келген. 1961 жылы Пенсильвания университетінде ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алған, ал 1963 жылы осы мамандық бойынша аспирантураны аяқтау үшін қайта оралған ол экологиялық топтарда белсенді болып, 1960 және 1970 жылдардағы контрмәдениет, билікке қарсы және соғысқа қарсы қозғалыстарға қатысқан. Кейіннен ол осы шараны құруға және іске қосуға белсенді түрде атсалысқандығын мәлімдеді.

Эйнхорн 1964–1965 оқу жылында Темпл университетінде ағылшын тілінен оқытушы болып жұмыс істеген, бірақ ол "академиялық әлемге деген жек көрушілігін" мойындағаннан кейін және сұхбатта студенттерге "каннабис пен ЛСД-нің пайдасы мен қауіптері туралы тура жауаптар" бергенімен мақтанғандықтан оның келісімшарты жаңартылмады. 1978 жылдың күзінде ол Гарвард саяси институтында резидент-фелло болды.

Холли Мэддуксті өлтіру

Эйнхорн Холли Мэддукспен бес жылдық қарым-қатынаста болды, ол Брин-Мор колледжінің түлегі және Техас штатының Тайлер қаласынан шыққан. 1977 жылы Мэддукс Эйнхорнмен ажырасып, Нью-Йоркке кетіп, онда Саул Лапидуспен танысты. 1977 жылдың 9 қыркүйегінде Мэддукс бұрын Эйнхорнмен бірге тұрған Поуэлтон ауылындағы пәтерге өзінің заттарын алуға келді (Эйнхорн оларды қоқысқа тастаймын деп қорқытқан еді) және одан кейін қайтадан көрінбеді. Бірнеше аптадан кейін Филадельфия полициясы оның жоғалуы туралы Эйнхорнды сұраққа алды. Ол Мэддукс тофу мен өркен сатып алу үшін жақын жердегі кооперативке барып, қайтып оралмағанын айтты. Эйнхорнның алғашқы сылтаулары көршілері оның пәтерінен жағымсыз иіс келеді деп шағымданғанда күмәндік тудырды, бұл өз кезегінде биліктің күдігін оятты. Осы уақыт ішінде Эйнхорн кинорежиссер Сесилия Кондитпен кездесіп жүрді, ол қабылдаған дәрілердің әсерінен иісті сезе алмады. Кейін Кондит осы оқиға туралы "Beneath the Skin" атты қысқаметражды фильм түсірді. Он сегіз айдан кейін, 1979 жылдың 28 наурызында полиция Эйнхорнның шкафындағы сандықтан Мэддуксдің шіріген денесін тапты. Денесін тапқаннан кейін полиция қызметкері Эйнхорнға: "Біз Холлиді тапқан сияқтымыз", - деді, ол: "Тапқандарыңызды таптыңыз", - деп жауап берді. Эйнхорнның адвокаты Арлен Спектер 40 000 доллар көлемінде кепілдік беруге келісті; ол 4000 доллар немесе 40 000 доллардың 10% төлегеннен кейін қамақтан босатылды. Бұл ақшаны Монреальдің әлеуметтік өміріне белсенді қатысушы Барбара Бронфман (туған есімі Бэрвальд) төледі, ол бай Бронфман отбасына үйленді және Эйнхорнмен паранормальдық құбылыстарға деген ортақ қызығушылықтары арқылы танысты. 1981 жылы, оның кісі өлтіру ісі басталмай тұрып, Эйнхорн кепілдік ақшасын қайтармай қашып, Еуропаға кетіп қалды. Ол он жеті жыл сонда өмір сүріп, Анника Флодин есімді швед әйеліне үйленді. Пенсильвания штатында Эйнхорнға айып тағылғандықтан, ол 1996 жылы Мэддукске қатысты жасаған қылмысы үшін сотқа шақырылмай-ақ кінәлі деп танылды. Эйнхорн өмір бойына түрмеге кесілді, мерзімі біткеннен кейін босатылу мүмкіндігі жоқ.

Ұстап беру

1997 жылы Эйнхорн Францияның Шампань-Мутон қаласында «Евгений Малон» деген атпен тұрып жатқан жерінен тұтқындалды. Бірақ экстрадиция процесі бастапқы күтілгеннен гөрі күрделірек болды. Франция мен АҚШ арасындағы экстрадиция шарты бойынша, екі елдің кез келгені белгілі бір жағдайларда экстрадициядан бас тарта алады, ал Эйнхорн экстрадициядан қашу үшін бірнеше мүмкіндікті пайдаланды. Эйнхорн өлім жазасына кесілмесе де, оның қорғаушы адвокаттары АҚШ-қа қайтарылса, өлім жазасы тағайындалуы мүмкін екенін мәлімдеді. Франция, көптеген өлім жазасын жойған елдер сияқты, өлім жазасы қолданылмайтынына кепілдік берілмесе, өлім жазасын сақтайтын елдерге күдіктілерді өткізбейді. Пенсильвания билігі бұл қылмыс болған кезде штат өлім жазасын қолданбағанын, сондықтан Эйнхорн өлім жазасына кесілмейтінін, себебі штат және федералды конституциялар кері күшпен қолданылатын заңға тыйым салады, деп атап өтті. Эйнхорнның келесі стратегиясы француз заңнамасы мен Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотты қамтыды, ол сотталушы ісі қатысусыз қаралып, өзін қорғау мүмкіндігі болмаған жағдайда жаңа сот отырысын талап етеді. Осы негізде Бордо апелляциялық соты экстрадиция туралы өтінішті қабылдамады. Сот шешімінен кейін Конгрестің отыз бес мүшесі Франция президенті Жак Ширакқа хат жолдап, Эйнхорнның экстрадициясын сұрады. Бірақ, осы жағдайда қолданылған билік бөлінісінің француз қағидасына сәйкес, президент сотқа бұйрық бере алмайды және экстрадиция мәселелеріне араласпайды. Сондықтан 1998 жылы Пенсильвания заң шығарушы органы Эйнхорнның экстрадициясын қамтамасыз ету үшін «Эйнхорн заңы» деп аталған заң жобасын қабылдады. Эйнхорнның адвокаттары заң жобасын конституцияға қайшы деп сынап, француз соттарын заң қолданылмайды деген негізде экстрадицияны тағы да қабылдамауға көндіруге тырысты. Бірақ француз соты шетелдік заңдардың конституциялық заңдылығын бағалай алмайтынын мәлімдеді. АҚШ-пен тағы бір келіспеушілік – сот Эйнхорнды полиция бақылауымен босатып жіберді, себебі француз заңдары тергеу изоляторында ұстауға шектеулер қояды, яғни күдіктілерді сот күтіп тұрғанда түрмеге қамауға. Содан кейін Эйнхорн француз полициясының қатаң бақылауына түсті. Бұл мәселе премьер-министр Лионель Жоспеннің қарауына түсті; экстрадиция сотпен мақұлданғаннан кейін атқарушы билікпен бұйырылуы тиіс. Француздық «Жасылдар» партиясы «Эйнхорн заңы» жойылмаса, Эйнхорнды экстрадициялауға болмайды деп мәлімдеді. Жоспен бұл талаптарды қабылдамай, экстрадиция туралы қаулы шығарды. Эйнхорн кейін бұл қаулыға қарсы Conseil d'État-қа шағымданып, ол оған қарсы шешім шығарды; Кеңес тағы да шетелдік заңның конституциялық заңдылығын тексеруден бас тартты. Ол түрмеге қамаудан қашу үшін өзіне-өзі зиян келтіруге тырысты, соңынан Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сотқа жүгінді, ол да оған қарсы шешім шығарды. 2001 жылдың 20 шілдесінде Эйнхорн АҚШ-қа экстрадицияланды.

Сот және үкім шығару

Өзін қорғау үшін куәгерлік берген Айнхорн, Маддукс ЦРУ агенттерімен өлтірілді деп мәлімдеді, олар оның Суық соғыс және психотроника бойынша жүргізген тергеулеріне байланысты оны кінәлі етуге тырысқан. Екі сағаттық кеңес соң, қазылар алқасы 2002 жылдың 17 қазанында Айнхорнға кінә тақты, бұл бір айға созылған сот процесін аяқтады. Айнхорн өзінің жазасын Пенсильвания штатының Хоутздайл түзеу мекемесінде (SCI) өте бастады. 2006 жылдың қараша айында Пенсильванияның Жоғарғы соты Айнхорнның үкімін бірауыздан бекітті.

Өлім

2020 жылдың 3 сәуірінде Эйнхорн Пенсильвания штатындағы Лорел-Хайлендс түрмесінде қайтыс болды. Оның өлімі табиғи себептерден туындаған деп хабарланды.

Жалпы және келтірілген сілтемелер

Атауы – Конгресс кітапханасының бақылау нөмірі. Айнхорн, Айра (2005 жылдың тамызы). Жақындыққа дайындық. Айнхорнның 1981 жылдың қаңтар айының басында АҚШ-тан қашқаннан бастап 1987 жылдың қарашасында швед әйелі Анникамен танысқанға дейінгі жер астындағы өмірі туралы әңгімесі. Леви, Стивен. (1988). Бір мүйіздің құпиясы: Суқұйғыш дәуіріндегі кісі өлтіру. Айнхорнның қайда екені белгісіз болған кезде жарық көрді.