Кіріспе

Американдық бұрынғы полиция детективы (туған 1952)

Марк Фурман (5 ақпан 1952 жылы туған) – Лос-Анджелес полиция департаментінің (LAPD) бұрынғы детективы. Ол ең алдымен 1994 жылы Николь Браун Симпсон мен Рон Голдманның қанына батқан өлтіру ісінде, О. Дж. Симпсон ісінің тергелуына қатысқандығымен танымал. 1995 жылы Фурман Симпсон ісі бойынша жиналған дәлелдер туралы куәлік беруге шақырылды, соның ішінде Симпсонның меншігінен табылған қанды қолғап туралы. Сот процесінде куәгерлер 1980-ші жылдары Фурманның афроамерикандықтарды нәсілшілдік сөздермен жиі сипаттағанын айтты, бірақ ол бұл айыптауларды жоққа шығарды. Жауап ретінде Симпсонның қорғау командасы Фурманмен жасалған жазбаларды ұсынды, және куәгерлер оның сол сұхбаттарда нәсілшіл тілді бірнеше рет қолданғанын дәлелдеді. Фурман Симпсон ісінде дәлелдерді өзі қоймағанын немесе жасалмалағанын мәлімдейді, ал Симпсонның қорғау командасы осы мәлімдемеге қарсы ешқандай дәлел ұсынбады. LAPD-ден зейнетке шыққаннан бері Фурман криминалдық оқиғалар туралы кітаптар жазып, радио бағдарламаларын жүргізеді.

О. Дж. Симпсонның өлім ісі бойынша соттылығынан бұрынғы өмір

Фурман Вашингтон штатының Итонвилл қаласында дүниеге келді және Вашингтон штатының Гиг-Харбор қаласындағы Peninsula орта мектебінде оқыды. Фурманның ата-анасы ол жеті жаста болғанда ажырасып, анасы қысқа мерзімге қайтадан тұрмысқа шықты. 1970 жылы 18 жасында ол АҚШ Теңіз жаяу әскерлері корпусына қосылып, машинадан оқ атушы және әскери полицияшы мамандығын меңгерді. Бірақ оның Вьетнамдағы қызметі «Нью-Орлеанс» атты десанттық кемедегі экипажға ғана шектелді. Сержант шеніне жеткен соң, әскери қызметтен шығып, 1975 жылы Лос-Анджелес полиция академиясын бітірді. 1981 жылы Фурман жұмысқа байланысты өтемақы алу үшін демалыс сұрады. Осы талап бойынша психиатрмен сұхбаттасу кезінде Фурман расистік көзқарастарын білдіріп, мексикалық американдықтар мен афроамерикандықтардың, оларды «негрлер» деп атап, өзіне бағынбағаны үшін әскери қызметтен ләззат алмайтынын айтты. Фурман жұмысқа байланысты өтемақы алды және 1983 жылға дейін жалақымен демалыста болды. Осы кезеңде Фурман полициядан толығымен кетуге және стрестен туындаған мүгедектік зейнетақысын алуға тырысты. 1982 жылы психиатрмен сұхбаттасуда ол «күдіктілерді азаптап, ішкі істердегі детективтерді алдағанын», қажет болған жағдайда күдіктілерді тұншықтырып, қолы мен аяқтарын сындыратынын және күдіктілердің бетін «қамырға айналдырғанын» мәлімдеді. 1989 жылы Фурманның осы қоңырау бойынша жасаған мәлімдемесі Симпсонның отбасылық зорлық-зомбылық жасағаны үшін тұтқындалуына себеп болды. 1989 жылы Фурман детектив қызметіне көтерілді.

Өмірбаян

Симпсон мен Браунның сегіз жылдық некелері барысында Симпсон оны бірнеше рет физикалық зорлыққа ұшыратты және өлтіремін деп қорқытты, осының салдарынан Браун бірнеше рет полицияға шақырды. Фурман осы шақырғандардың біріне жауап берді және Симпсон бейсбол таяғымен машинаның алдыңғы әйнегін сындыруға тырысқанда Браунды оның «Мерседесінде» жасырып отырғанын көрді. 2016 жылы Эзра Эдельманмен «O.J.: Америкада жасалған» фильміне берген сұхбатында Фурман Симпсоннан екі рет таяқты жерге қоюын сұрағанын, ал Симпсон бас тартқанда Фурман таяғын алып, оны жалғастырса зорлық қолданамын деп қорқытқанын айтты. Содан кейін Симпсон мойынсұнып, кешірім сұрады, ал Фурман Браунға Симпсонды қамауға алу үшін айыптау қою мүмкіндігін ұсынды; Браун бас тартқан соң Фурман оған: «Бұл сенің өмірің» деп айтып кетті. Браун мен Рон Голдман 1994 жылдың 12 маусымы күні түнде Лос-Анджелестегі Браунның Брентвудтағы пәтерінің жанында өлтірілді. Роберт Риске және оның серігі 13 маусымның таңертеңгісінде оқиға орнына алғаш келген полиция қызметкерлері болды. Риске оқиға орнынан қанға малған сол қолғапты тапты. Кем дегенде 14 офицер мен бақылаушы, олардың кейбіреулері Фурманнан бұрын оқиға орнына келген, тек бір ғана қолғап көргендерін хабарлады. Фурман мен оның жоғары лауазымды офицері Рональд Филлипс алғашқы детективтер болды; Фурманның серігі Брэд Робертс кейінірек келді. Фурман 1985 жылғы отбасылық зорлық-зомбылық туралы шақырғандықтан Симпсон мен Браунды жақсы білген. Фурман Браунның пәтерінен Рональд Филлипспен және жетекші детективтер Том Лэнг пен Филип Ваннаттермен бірге Симпсонның Рокингемдегі үйіне кетті. Симпсонның үйінен Фурман сыртта тұрған ақ түсті «Ford Bronco» ішінде және үстінде бірнеше қан тамшыларын тапты. Симпсонның үйінен табылған қолғап, ДНК-тестілеу нәтижесінде екі құрбанның да қанымен малған, айыптау тарапы үшін ең маңызды дәлелдердің бірі саналды. Сот барысында Симпсоннан қолғаптарды киюді сұрағанда, олар оған тым кішкентай болып көрінді. Мұның себептері талқыланды. Симпсон 17 маусымда қамауға алынды. 8 шілдеде алдын ала сот отырысында Симпсонды сотқа тарту үшін жеткілікті дәлелдер бар екендігі анықталды. 22 шілдеде Симпсон өзін кінәлі емес деп жариялады. «The New Yorker» журналында жарияланған мақалалар қазылар алқасын іріктеу немесе қазылар алқасын оқшаулау аяқталғанға дейін жарияланды. Әлеуетті қазылар алқасының мүшелеріне қазылар алқасын іріктеу процесінің бір бөлігі ретінде «The New Yorker» (басқа да БАҚ-тармен қатар) Simpson ісіне қаншалықты көп мәлімделгендері туралы сұрақтар қойылды. Сондай-ақ, олардан Фурман мен алдын ала сот отырысында куәлік берген басқа да куәгерлер туралы пікірлері сұралды. 15 наурыздағы қарсы тергеу кезінде адвокат Ф. Ли Бейли Фурманнан соңғы 10 жылда «ниггер» сөзін қолданды ма деп сұрады, ол «жоқ» деп жауап берді. Қорғау тарапы куәгерлер мен аудиотаспаларды ұсынып, Фурманның антпен жалған куәлік бергенін, оның нәсілдер аралық қарым-қатынасқа қарсы екенін, афроамерикалықтарға қарсы зорлық-зомбылық жасағанын және дәлелдерді немесе куәлікті жалғандап жасауға дайын екенін дәлелдеуге тырысты. Прокуратура бұл дәлелді тым қоздырғыш деп және басымдылықпен қара нәсілділерден құралған қазылар алқасына зиян келтіруі мүмкін деп жоққа шығаруға тырысты. Олар Фурманның таспаға нәсілдік сөздерді қолданғанын мойындаса да, материалдың қалған бөлігі тек «асырып айту» екенін ұсынды. 31 тамызда судья Ланс Ито Фурманның «ниггер» сөзін қолданғаны туралы жалған куәлік бергенін дәлелдеу үшін дәлелдер ұсынылуы мүмкін деп шешті, бірақ зорлық-зомбылық және полицияның бұрыс әрекеттері туралы мәлімдемелер қабылданбайды. 5 қыркүйекте қорғау тарапы бірнеше куәгерлер мен аудиотаспаларды ұсынып, Фурманның соңғы 10 жылда «ниггер» сөзін қолданғанын дәлелдеді. Таспаның нәтижесінде Фурманға қарсы жалған куәлік айыбы қойылды, ол оған қарсылық білдірмеді. Бірінші болып Лаура Харт МакКинни куәлік берді. 1985 және 1994 жылдар аралығында Фурман полиция қызметкерлері туралы сценариймен жұмыс істейтін жазушы МакКинниге сұхбат берді. Фурман МакКиннидің кеңесшісі болып жұмыс істеді, егер фильм түсірілсе, оған 10 000 доллар төленеді. Жазбаларда «ниггер» сөзінің 41 рет қолданылуы бар, ол 1988 жылы қолданылған. Жазбаларда ол кейде полиция қызметкері ретінде өтірік айту қажет деп ойлайтынын және ол шын мәнінде куә болмаған оқиғалар туралы куәлік бергенін айтады. Ол өзінің нәсілдер аралық қарым-қатынасқа қарсы екенін білдіріп: «Егер мен қалағандай болса, барлық ниггерлерді жинап, өртеп жіберер едім» деді. Содан кейін куәгер Натали Сингер, оның бөлмедесі Фурманмен 1987 жылдары кездескен, Фурман оған: «Жақсы ниггер – өлген ниггер» дегенін айтты. Алайда, Ито оның толық мәлімдемесін сот барысында беруіне тыйым салды. Содан кейін Родерик Ходж куәлік берді, ол 1987 жылы полиция күзетінен өтіп жатқанда Фурман оған: «Біз сені ұстаймыз, ниггер» дегенін айтты. Ақырында, қазылар алқасы Фурман таспаларынан екі үзіндіні ғана тыңдауға рұқсат берді, онда қоздырғыш зорлық-зомбылық мазмұны немесе әлеуетті бұрыс әрекеттер туралы материал болмады. Қазылар алқасы Фурманның: «Мен өскен жерде ниггерлер жоқ» және «Ниггерлер сол жерде тұрады» деген сөздерін естіді. Өзінің соңғы сөзінде қорғау тарапынан Джонни Кохран Фурманды «жалған куәлік берген, геноцид жасауға бейім расист» деп атап, оны Адольф Гитлермен салыстырды. Ол Фурманның Симпсонға қарсы нәсілдік себептермен жасалған қастандық аясында Симпсонның үйіне қанды қолғапты тығып қойғанын айтты, оның бастауын 1985 жылы оның нәсілдер аралық жұппен алғашқы кездесуінен табуға болады. Бұл Симпсонның ақталғанының басты себептерінің бірі ретінде жиі айтылады.

Салдары

Фурманның таспалардағы сөздері оны көпшілік алдында, соның ішінде айыптау тарапынан да сынауға алып келді. Оның нәсілшілдік сөздерді қолдануы және дәлелдерді жасап қойғаны туралы айыптаулар сот процесінің орталық мәселесіне айналды және үлкен медиа назарын өзіне тартты, бұл қылмыстың өзінің жарыққа шығуына біршама кедері келтірді. Сондықтан Рон Голдманның әкесі Фред Голдман медиаға: "Қазір бұл Фурманның соты. Бұл менің ұлым мен Никольді өлтірді деген айыппен сотталып жатқан О.Дж. Симпсонның соты емес" деді. Соттан кейін Лос-Анджелес округінің прокуроры Гил Гарсеттиге Фурманға қарсы жалған куәлік беру туралы қозғау көтеру үшін үлкен қысым көрсетілді. Гарсетти бастапқыда Фурманның нәсілшіл тілді қолдануы "іске қатысы жоқ" деп, жалған куәлікті дәлелдеудің маңызды бөлігі екенін айтып, бас тартты. Гарсеттидің кеңсесінің көптеген қызметкерлері бұл мәселе бойынша ашық мәлімдеме жасағандықтан, Гарсетти кеңседегі жоғары эмоционалдық жағдайды ескере отырып, мүдделердің қақтығысының көрінуін болдырмау үшін қылмыстық іс жүргізу туралы шешімді Калифорнияның бас прокуроры Дэн Лунгренге беруді жөн көрді. 1996 жылдың 5 шілдесінде Лунгрен Фурманға қарсы жалған куәлік беру бойынша айып тағып, жақын арада Фурманға айыпты мойындау туралы келісім ұсынды. 2 қазанда Фурман келісімді қабылдап, айыптауды мойындамады. Ол үш жылға шартты жазаға кесіліп, 200 доллар айыппұл төледі. Фурман Симпсон ісіне қатысты қылмыстық істе сотталған жалғыз адам. Оның шартты жазасы 1998 жылдың басында аяқталды, ал оның қылмыстық ісі 18 айдан кейін жойылды. 1996 жылдың қазан айында Диана Сойермен сұхбатта Фурман Симпсон ісі бойынша ешқандай дәлелдерді жасап қоймағанын айтты. Ол өзінің нәсілшіл емес екенін айтып, нәсілшіл сөздері үшін кешірім сұрады. Ол аудиотаспалардың бар екенін ұмытып кеткенін және олардың тек ойдан шығарылған сценарийді жасауға бағытталған қате әрекет екенін айтты. Полиция тергеуі Фурманның таспалардағы зорлық-зомбылық туралы мәлімдемелерін қатты асыра көрсеткенін анықтады. Оның бұрынғы әріптестерінің көптегені Фурманды қолдап, оның нәсілшіл екеніне сенбейтінін айтты. "Браун мен Голдманның өліміне қатысты дәлелдерді жасаған адам өлім жазасына кесілуі мүмкін" деген заң бар. Бұглиози Фурманның осы істегі құрбандардың бірі болғанын және оның нәсілшіл сөздер туралы жалған куәлік беруі айыптау деңгейіне жетпегенін, себебі бұл істің нақты фактілеріне қатысы болмағанын айтты. Фурман Итоны айыптау тарапы сұраққа тартса немесе ол өзінің істен бас тартуы керек деп ойлады. Кітап 2002 жылы Кристофер Мелони Фурман рөлінде ойнаған телефильмге бейімделді. 2001 жылы Фурман "Спокандағы кісі өлтіру: сериялық кісі өлтірушіні ұстау" атты кітабын жариялады. 2003 жылы ол өлім жазасы тақырыбында "Өлім және әділдік: Оклахоманың өлім жазасы машинасының ашылуы" атты кітабын жариялады. 2005 жылы Фурман "Көмескі куә: Терри Шиавоның өлімінің айтылмаған оқиғасы" кітабын жариялады, онда Шиавоның өліміне қатысты медициналық және құқықтық құжаттардағы кемшіліктерге назар салды, бұл Шиавоның өлтірілу мүмкіндігін тудырды. 2006 жылы Фурман Джон Ф. Кеннедидің кісі өлтіруі туралы "Жай кісі өлтіру: 1963 жылдың 22 қарашасы" кітабын жариялады. Онда Фурман Ли Харви Освальдтың жалғыз әрекет еткенін айтып, бір оқ теориясына қарсы теорияны ұсынды. Ол Уоррен комиссиясының саяси себептермен бір оқ теориясын бекітуге мәжбүр болғанын мәлімдеді. Алайда, ол сол күні қолданылған президенттік лимузинінің алдыңғы әйнегінің үстіндегі хромдағы із президент Джон Ф. Кеннедиге түскен алғашқы оқ оған да тимегенін Джон Коннелидің айтқан сөзін растады. 2009 жылы ол "Кісі өлтіру бизнесі: БАҚ қалай қылмысты ойын-сауыққа айналдырып, әділдікті бұзады" кітабын жариялады, онда қылмыстық жаңалықтар мен ойын-сауық арасындағы жіңішке шекараға тоқталды.

Радио және теледидардағы түсініктемелер

Фурман – Fox News телеарнасының криминалистика және қылмыс оқиғалары жөніндегі сарапшысы, сондай-ақ Fox телекомментаторы Шон Ханнитидің тұрақты қонағы. Ол сонымен қатар Спокандағы KGA AM радиосында "Mark Fuhrman Show" бағдарламасын жүргізді. Бағдарлама жергілікті және жалпыұлттық тақырыптарды қамтыды, сонымен қатар тыңдармандар шақырылып, сұрақтары мен пікірлерімен қатысты. Лас-Вегастағы Citadel Broadcasting Corp. радиостансасын Калифорния штатының Монтерей қаласындағы Mapleton Communications, LLC компаниясына сатудан кейін бағдарлама тоқтатылды.

Жеке өмір

Фурман үш рет үйленген. Ол түрлі соғыс естеліктері мен медальдарды коллекциялаған.

Танымал мәдениетте

Гринвичтегі кісі өлтіруде Фурманды Кристофер Мелони сомдайды. American Crime Story: The People v. O. J. Simpson телесериалында Фурман рөлін Стивен Паскуал ойнады. Ол Джошуа Ньютонның "Николь және О. Дж" фильмінде Александр Манмен сомдалған. "Капитан Америка: Азамат соғысы" фильмінде ол Сэм Уилсон (Marvel Cinematic Universe) кейіпкері арқылы еске алынады.